TALABALARNING LINGVISTIK KOMPETENTSIYALARINI RIVOJLANTIRISH UCHUN RUS TILI DARSLARIDA KVESTDAN FOYDALANISH

Аннотация

Maqolada zamonaviy pedagogik texnologiya – kvest muhokama qilinadi. O‘zbekiston ta’limini modernizatsiya qilish konsepsiyasida OTM oldiga umuminsoniy bilim, ko‘nikma va malakalarning yaxlit tizimini shakllantirish vazifasi yuklangan. Ushbu natijaga erishishga yangi texnologiyalarni qo'llash orqali amalga oshiriladigan innovatsiya printsipi yordam beradi, masalan, kvest va uning xilma-xilligi – Internetning tarqalishi kontekstida o‘z vazifalarini bajarishi mumkin bo‘lgan veb-kvest zamonaviy ta’limdamuhim o‘rin tutadi. Kalitso‘zlar: kvest, zamonaviy texnologiyalar, lingvistikkompetensiyalar, innovatsiyalar. Kirish. Fan va jamiyatning hozirgi holati shaxsni rivojlantirishning yangi strategiyasini, bilim olish uchun yangi motivatsiya vositalarini, ta’limga yangi yondashuvlarni talab qiladi. Jamiyatning jadal rivojlanishi va o‘zgarishi o‘qitishning texnika, uslub va shakllarini takomillashtirishnitaqozo etadi. Bugungi kunda har bir talaba mustaqil faoliyatda tajriba orttirishi, shaxsiy mas’uliyatni his qilishi va ulardan kelgusi faoliyatida foydalana olishi, ya’ni zamonaviy ta’lim sifatini belgilovchi asosiy kompetensiyalarni egallashi zarur. O‘zbekiston ta’limini modernizatsiya qilish konsepsiyasida OTM oldiga umuminsoniy bilim, ko‘nikma va malakalarning yaxlit tizimini shakllantirishvazifasi qo‘yilgan. Bunday natijaga erishishga Internetning tarqalishi sharoitida zamonaviy ta’limda muhim o'rin egallashi mumkin bo‘lgan kvestlar va ularning xilma-xilligi - veb-kvestlar kabi yangi texnologiyalardan foydalanish orqali amalga oshiriladigan innovatsiya tamoyili yordam beradi. Quest (inglizcha Quest) – so‘zma-so‘z qidiruv, qidiruv obyekti, sarguzashtlarni qidirish deb tarjima qilinadi. Aytishimiz mumkinki, kvest - bu boshqotirma, to‘siqlarni engib o'tish orqali belgilangan maqsad sari sayohat. Kvestlar qadimgi tsivilizatsiyalar davrida allaqachon paydo bo‘lgan deb taxmin qilinadi. Har qanday maqsadga erishish uchun inson qiyinchiliklarni engishi va muammolarni hal qilishi kerak edi. Har kuni inson qandaydir izlanishdan o‘tadi. Yaqin vaqtgacha kvestlarhayotiy vaziyatlar bilan bog‘liqedi. Materiallar va usullar. 1995 yilda San-Diego universiteti professori va ta’lim texnologiyasi bo‘yicha mutaxassis Berni Dodj kvestlardan ta’lim texnologiyasi sifatida foydalanishni taklif qildi [1]. Keyinchalik u amaliyotchi o‘qituvchilar tomonidan takomillashtirildi. Kvest texnologiyasini o‘rganish Tomas Mart tomonidan ishlab chiqilgan. Ishlab chiquvchi didaktika nuqtai nazaridan kvest kontseptsiyasini sezilarli darajada batafsil bayon qildi, kvestning funktsiyalarini, ushbu texnologiyaning uslubiy xususiyatlarini va didaktik imkoniyatlarini tavsiflab berdi. Pedagogika va didaktikada izlanishni o‘rganish va tavsiflashga bag‘ishlangan asarlar ham paydo bo‘ladi. Keling, zamonaviy fanda mavjud bo‘lgan bir nechta ta’riflarni beraylik. Shunday qilib, T.O. Lechkina qidiruvni interfaol ta’lim muhitini tashkil qilish varianti deb hisoblaydi. A.P.Grechuxina va Z.G. Abakarova kvestlarni o‘quv faoliyatini tashkil etishning interfaol shakllari sifatida tasniflaydi [4]. Yu.V. xuddi shunday nuqtai nazarga ega. Kalugina kvestni o‘rganishning o‘yin shakli sifatidatasniflaydi. worldlyjournals.com ILMIY TADQIQOTLAR VA ULA1R53NING YECHIMLARI JURNALI JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCH AND THEIR SOLUTIONS VOLUME 4, ISSUE 02, APREL 2025 WORLDLY KNOWLEDGE NASHRIYOTI Kvestni tushunishga quyidagi E.S. Po‘lat, I.A. Qish, T.E. Saxarova va boshqalarni yondashuv asarlarida ishlab chiqilgan loyiha faoliyati nazariyasiga asoslanadi. Xususan, kvestni loyiha faoliyatining bir turi sifatida G.A. Vorobyev va E.L. Emelyanova o‘z navbatida, S.A.Osyak bu tushunchaga oydinlik kiritib, “Kvest – bu maxsus tashkil etilgan tadqiqot faoliyati turi bo‘lib, uni amalga oshirish uchun o‘quvchilar ma’lumotlarni ko‘rsatilgan manzillar bo‘yicha izlaydilar”. Axborotni izlash kvest (miniloyiha)ning asosi sifatida A.A.Karavka tomonidan ham e’tirof etilgan. Shunday qilib, ta’lim kvestini turli sabablarga ko‘ra ham loyihaga asoslangan, ham tadqiqotga asoslangan ta’lim texnologiyasi sifatida tasniflash mumkin, ular O.B. Dautova ishida batafsil muhokama qilinadi. Yuqorida aytib o‘tilganlar bilan bir qatorda, har qanday muammolarni hal qilish uchun amaliy vaziyatlardan foydalanishga asoslangan boshqa turdagi – keys texnologiyalarini aniqlaydi. Keys va kvest texnologiyasini o'tkazishning didaktik tamoyillari ko‘p jihatdan o‘xshashdir. Shuning uchun biz izlanishda keys texnologiyalarining xususiyatlarini ko‘rishga moyilmiz. Bir qator tadqiqotlar kvestni ta’lim o‘yini sifatida izohlaydi (Shabalina; Napalkov). Ushbu tadqiqotchilarning tushunchasiga ko‘ra, kvest shunchaki rolli o‘yin emas, balki axborot mazmunini o‘z ichiga olgan o‘yin bo‘lib, o‘quvchilar har qanday Internet-resurslarda joylashtirilgan ma’lumotlarni izlash va tanlashni nazarda tutadi [5, 6], so‘ngra olingan materialni tahlil qilish va tizimlashtirish, kerak bo‘lganda uni to‘ldirish va uni yaxlit tizim sifatida taqdim etish. Ta’lim maz