DAVLAT TILINI RIVOJLANTIRISH YO‘LIDA QABUL QILINGAN QONUN HUJJATLARINING DAVLAT TILIDA ISH YURITISHDAGI AHAMIYATI

Аннотация

Тема "Значение принятия законодательных актов, касающихся государственного языка, для ведения делопроизводства на государственном языке" посвящена анализу развития узбекского языка как государственного языка Республики Узбекистан и его правовых основ. Статья рассматривает законы и нормативные правовые акты, которые играют важную роль в обеспечении и развитии делопроизводства на государственномязыкевпоследниегоды,а такжеихместо вобществе. Ключевые слова: Государственный язык, узбекский язык, языковая политика, правовые акты, государственная программа, развитие языка, административные органы, законодательныеакты,социальный анализ,эффективностьязыковой политики. Annotation. The topic "The Importance of Legal Documents Adopted for the Development of the State Language in Conducting Administrative Affairs" is dedicated to analyzing the development of the Uzbek language as the state language of the Republic of Uzbekistan and its legal foundations. This article discusses the legal documents, regulatory acts, and their role in ensuring and developing the use of the state language in administrative affairs in recent years, as well as theirsignificance insociety. Keywords: State language, Uzbek language, language policy, legal documents, state programs, language development, administration, legislative acts, social analysis, effectiveness of language policy. Kirish. O‘zbekiston Respublikasida davlat tili — o‘zbek tili sifatida mustahkamlanib, uning rivojlanishi va keng qo‘llanilishi, milliy birlik va madaniyatni mustahkamlashning asosiy omillaridan biridir. Davlat tili sohasidagi qonun hujjatlari, tilni rivojlantirish va himoya qilishga doir amalga oshirilgan islohotlar, jamiyatda o‘zbek tilining har bir sohada keng va to‘liq qo‘llanilishini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Bunday qonun hujjatlari nafaqat tilni yuridik jihatdan rasmiylashtirishni, balki uning har xil ijtimoiy va madaniy jarayonlarda faol foydalanilishini ko‘zdatutadi. Mazkur maqola, O‘zbekiston Respublikasida davlat tilini rivojlantirish yo‘lida qabul qilingan qonun hujjatlarining davlat tilida ish yuritishdagi ahamiyatini o‘rganishga bag‘ishlangan. Ushbu qonunlar, o‘zbek tilining jamiyatdagi barcha sohalarda keng qo‘llanilishini, davlat organlarida va ish yuritish jarayonlarida uning to‘liq amal qilishini ta’minlashga qaratilgan. Maqolada, shuningdek, bu qonun hujjatlari amalda qanday amalga oshirilayotgani, ularning samaradorligi va worldlyjournals.com ILMIY TADQIQOTLAR VA ULARNING YECHIMLARI JURNALI JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCH AND THEIR SOLUTIONS VOLUME 4, ISSUE 02, APREL 2025 WORLDLY KNOWLEDGE NASHRIYOTI kelajakda davlat tili sohasidagi huquqiy tizimni yanada rivojlantirish uchun qanday chora-tadbirlar kerakligi haqidafikrlar bildiriladi. Davlat tilinirivojlantirish va uning samarali ishlatilishinita’minlash, o‘zbek tiliningnafaqat rasmiy, balki jamiyatning barcha qatlamlarida keng qo‘llanishini ta’minlash uchun zaruriy bo‘lgan huquqiy asoslarni ko‘rsatish, shu bilan birga, til siyosatining rivojlanishiga bo‘lgan yondashuvni o‘rganish muhim ahamiyatga ega. Adabiyotlar tahlili va metodologiyasi. O‘zbekiston Respublikasining davlat tili siyosati, o‘zbek tilining jamoat va davlat sohalarida qo‘llanilishi, uning huquqiy asoslari haqida ko‘plab ilmiy asarlar mavjud. Asosiy huquqiy hujjatlar, jumladan, "Davlat tili to‘g‘risida"gi qonun (1995-yil) va "O‘zbek tilini rivojlantirishga doir davlat dasturi" (2019-yil) til siyosatining amalga oshirilishida markaziy o‘rin tutadi. Ularning tahlili o‘zbek tilining jamiyatdagi o‘rni va ahamiyatini ko‘rsatadi. S. K. Tursunovning "O‘zbek tilini rivojlantirish masalalari" (2017) asarida, til siyosatining jamoat va davlat idoralarida qanday amalga oshirilishi kerakligi, tilni rivojlantirish uchun zarur resurslar va metodikalar haqida so‘z boradi. D.T. Sodiqovning "O‘zbek tilida huquqiy hujjatlar tayyorlash" (2016) kitobi, davlat tilidagi huquqiy hujjatlarning sifatini o‘rganadi. Shuningdek, O.M. Xojayevning "Davlat tili siyosati va uning jamoatdagi o‘rni" (2020) asari, til siyosatining jamiyatdagi o‘rni vatilnirivojlantirishdagi zaruriyatni ta’kidlaydi. Maqolada qo‘llanilgan metodologiya bir nechta asosiy usullarga asoslanadi. Birinchi usul — huquqiy tahlil. Bu metod orqali davlat tilining huquqiy asoslari va davlat organlarida uning qo‘llanilishi tahlil qilindi. Ikkinchi usul — tizimli yondashuv, bunda til siyosatining samarali amalga oshirilishi uchun zarur bo‘lgan tizim va metodikalar o‘rganildi. Analitik tahlil yordamida til siyosatining muvaffaqiyatlari va muammolari baholandi, shu bilan birga, solishtirish usuli orqali boshqa davlatlarning tajribasi o‘rganildi. Ushbu metodologiya orqali davlat tilini rivojlantirish borasidagi qonunlar va dasturlarni samarali amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan takliflar ishlab chiqildi. Muhokama va natijalar. O‘zbekiston Respublikasida davlat tili sifatida o‘zbek tilining huquqiy asoslarini mustahkamlash va uning jamiyatda keng qo‘llanishini ta’minlash borasida amalga oshiri