Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
УЗОҚ УМР КЎРУВЧИЛАРДА “ҚУРУҚ КЎЗ СИНДРОМИ” НИ КЛИНИК ХУСУСИЯТЛАРИ (Адабиётлар шарҳи)
UZBEKISTAN” JURNALI · КЛИНИК ХУСУСИЯТЛАРИ · Хакимова З.К. · Камилов Х.М. · Жахонгиров И. Ж. · Исомов И.И. · Содиков Х.Н.
Журнал научно-инновационных исследований в Узбекистане · 3 · 2025
Аннотация
Relevance: Dry eye syndrome (DES) has increasingly attracted the attention of ophthalmologists worldwide in recent years. DES is a multifactorial disease, the incidence of which has increased 4.5 times over the past 30 years and currently affects more than 15% of the population of developed countries. The social 555 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 3, ISSUE 04, 2025. APRIL ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 significance of CCS is explained by its widespread prevalence in different countries of the world (Lee A. et al., 2002; Moss S. et al., 2000; Viso E. et al., 2009). Egorov E.I. (2004) dry eye syndrome occurs in approximately 45% of primary visits to an ophthalmologist, but the disease is masked by other diseases (chronic blepharitis, blepharoconjunctivitis, etc.). If in the 1980s DES accounted for 30% of visits to primary health care, then in recent years every second person visiting an ophthalmologist faces these complaints. Key words: dry eye syndrome, old age, clinical course. Н.Н.Бажанов (1985) ва Г. Семак (2024) маълумотларига кўра, дунёдаги одамларнинг 60 фоиздан ортиғида офтальмологик касалликлар кузатилади. Ўзбекистон Республикасида кекса ёшдаги ахолини ўртасида кўз касалликларининг умумий даражаси йилдан-йилга ошиб бораётгани қайд этилган [7]. Мутахассисларнинг фикрича, тизимли профилактика орқали 100% кўришни сақлаб қолиш ва кўз касалликларининг олдини олиш мумкин (World Conservation Strategy, 2018). М.М. Бикбов (2021) маълумотларига кўра, 85 ёшдан ошганларнинг 100 фоизида турли офтальмологик патологиялар кузатилади. Ёш ўтиши билан ахоли ўртасида нафақат умумий касалликлар балки баъзи бир кўз касалликларидан ҚКС учраши холати хам ортиб боришини англашимиз мумкин. Кекса ёшдагиларда кўриш органлари билан боғлиқ касалликлар кенг тарқалганлиги уларнинг ҳаёт сифатига жиддий таъсир кўрсатади (Фролов М.А., 2011; Ҳасанова Г.Р., 2020). Ушбу касаллик 40 ёшгача бўлган офтальмологик беморларнинг 12%игача қисмида, 50 ёшдан ошган беморларнинг эса 67% дан ортиғи орасида кузатилади (Бржеский В.В., Сомова Е.Е., 2003 й.). АҚШ да олиб борилган тадқиқотлар 50 ёшдан ошган 3,2 млн аёл ва 1,6 млн эркакда ҚКС (енгилдан оғир даражагача) борлигини кўрсатган [1,2]. Аёлларда ҚКС кўпроқ кузатилиши қайд этилган [1,3,4]. Таклиф қилинишича, бунда жинсий гормонлар муҳим роль ўйнайди [5]. Халқаро Dry Eye Workshop (DEWS-II) гуруҳи ҳисоботига кўра, бугунги кунда ҚКС “кўз юзасининг кўп омилли касаллиги” сифатида тавсифланади. ҚКС клиникасида кўзни қуриши ва тез толиқиши, ачишиши ва тиниқ кўришда ноқулайлик келтириши каби субьектив шикоятларга сабаб бўлади ва айниқса кекса ёшдагиларни хаёт сифатига салбий таъсир қилади 50–70 ёш оралиғи эса 556 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 3, ISSUE 04, 2025. APRIL ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 бу кўрсаткични янада оширади. [4,6] Халқаро Мадрид таснифи доирасида «қуруқ кўз» синдромининг кексалар шакли алоҳида таъкидланган бўлиб, унинг ривожланиши қарилик билан боғлиқ хавф омиллари сабабдир. Ҳар қандай минтақада «қуруқ кўз» синдромининг бу шакли энг кўп тарқалган деб ҳисобланади[8]. Кўплаб амалий офтальмологлар орасида «қуруқ кўз» синдромини аниқлаш ва даволаш муаммоси муҳим аҳамият касб этади[9]. ҚКСда кўз ёши пардаси гомеостазини йўқолиши ва кўз билан боғлиқ симптомлар кузатилади; бу симптомлар ривожида кўз ёши пардасининг ноустуворлиги, гиперосмолярлиги, яллиғланиши, кўз юзаси шикастланиши ва нейросенсор ўзгаришлар этиологик роль ўйнайди» [10]. Офтальмологияда ҚКС кўз касалликлари бўлган ҳар иккинчи беморда деярли учрайди [11,12]. Популяцион тадқиқотлар маълумотларига кўра, ҚКС тарқалиши қўлланилаётган ташхис мезонларига қараб 5% дан 50% гача ўзгариши мумкин[13]. Сурункали блефарит билан оғриган беморларнинг 73,7–79,4%ида иккиламчи ҚКС аниқланади[13,14]. Кўпинча ҚКС нафақат кучли субъектив шикоятларга, балки доимий шох пардани хиралашиши, юзасида яра ҳосил бўлиши ва ҳаттоки тешилишига олиб келади[15]. Шу билан бирга, бугунги кунда иккиламчи, симптоматик ҚКС шакллари ҳам долзарб ҳисобланади; улар қовоқлар ва конъюнктивадаги сурункали яллиғланиш касалликлари замирида ривожланади. Жумладан, сурункали блефарит билан оғриган беморларнинг 73,7% – 79,4%ида иккиламчи ҚКС аниқланган. Бошқа томондан, сурункали блефаритнинг ўзи ҳам «қуруқ кўз» синдроми келиб чиқишининг асосий сабаблари орасида анча юқори ўрин тутади. Блефарит белгиларининг мейбомий безлар дисфункцияси ва мейбомиит билан кечиши «қуруқ кўз» синдромига эга беморларнинг 35-65%ида аниқланади. Ҳозирда мейбомий безлар дисфункцияси ва мейбомиитни даволашда янги ютуқлар, физиотерапевтик ёндашувлар каби масалалар долзарб ҳисобланмоқда. Турли манбалардаги маълумотларга кўра, конъюнктивитлар кўз шифокорига мурожаат қилувчи беморлар орасида 60% гача учрайди. «Қуруқ кўз» синдромини ўрганиш аҳолининг ҳужжатлаштирилган сўровномаси – шикоятлар (кўзда ёт жисм ҳисси, қўришдаги ноқулайлик, қизариш) йўли билан ҳамда махсус ташхис тестлари орқали
Доказательный фрагмент
«Relevance: Dry eye syndrome (DES) has increasingly attracted the attention of ophthalmologists worldwide in recent years.»
Образец извлечения
Демо-превьюRelevance: Dry eye syndrome (DES) has increasingly attracted the attention of ophthalmologists worldwide in recent years. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- dry eye syndrome, old age, clinical course, Қуруқ кўз синдроми, клиник кечиши., кексалар
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025