BOLALARDA INFEKSION MONONUKLEOZNING XUSUSIYATLARI

Аннотация

Mononukleoz kasalligiga chalinish ko‘rsatkichi eng yuqori bo‘lgan yosh guruhi 3-9 yoshli bolalardir, ammo ko‘pincha ularda kasallik yengil shakllarda kechadi, bu esa tashxis qo‘yish uchun eng qiyin bo‘lib, ko‘pincha aniqlanmay qoladi. Maqolada infeksion mononukleozning etiologiyasi, klinik ko‘rinishi, laboratoriya tashxisi, davolash bo‘yicha zamonaviy adabiyotlar ko‘rib chiqiladi. Mahalliy va xorijiy adabiyotlar tahlili asosida infeksion mononukleozning klinik kechish variantlarini shakllantirish bilan bog‘liq bo‘lgan patogenetik mexanizmlar, laboratoriya tashxisi usullari va tibbiyotdagi zamonaviy yutuqlar nuqtai nazaridan bemorlarni adekvat, etiopatogenetik davolash prinsiplari yoritiladi. Kalit so‘zlar: yuqumli mononuklyoz, bolalar, Epshteyn-Barr virusi, tashxislash, davolash, patogenez. Аннотоция: Самая высокая заболеваемость мононуклеозом отмечается среди детей 3-9 лет, но чаще всего болезнь у них протекает в легких формах, которые наиболее сложны для диагностики и часто остаются нераспознанными. В статье рассматривается современная литература по этиологии, клинической картине, лабораторной диагностике, лечению инфекционного мононуклеоза. На основе анализа отечественной и зарубежной литературы освещаются вопросы патогенетических механизмов, связанных с формированием вариантов клинического течения инфекционного мононуклеоза, методов лабораторной диагностики и, с точки зрения современных достижений в медицине, принципов адекватного, этиопатогенетического терапии пациентов. Ключевые слова: инфекционный мононуклеоз, дети, вирус Эпштейна- Барр, диагностика, лечение, патогенез. 169 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 3, ISSUE 04, 2025. APRIL ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Annotation: The highest incidence of mononucleosis is observed among children 3-9 years old, but most often the disease in them occurs in milder forms, which are the most difficult to diagnose and often remain unrecognized. The article reviews modern literature on etiology, clinical picture, laboratory diagnosis, treatment of infectious mononucleosis. On the basis of analysis domestic and foreign literature highlights the issues of pathogenetic mechanisms involved in the formation of variants of the clinical course of infectious mononucleosis, methods of laboratory diagnosis and, from the perspective of modern advances in medicine, the principles of adequate, etiopathogenetic therapy of patients. Key words: infectious mononucleosis, children, Epstein-Barr virus, diagnosis, treatment, pathogenesis. Kirish. Infeksion mononukleoz (IM) – Epshteyn-Barr virusi (EBV) tomonidan qo‘zg‘atiladigan, isitma, limfoid to‘qimaning shikastlanishi, angina, gepatosplenomegaliya va qonda atipik mononuklearlar mavjudligi bilan tavsiflanadigan o‘tkir infeksion kasallik. IM, ayniqsa, erta va maktab yoshidagi bolalar orasida keng tarqalganligi, shuningdek, boshqa kasalliklarga taqlid qilishi mumkin bo‘lgan klinik ko‘rinishlarning xilma-xilligi tufayli pediatriya amaliyotida muhim muammo hisoblanadi. IM, ayniqsa, kichik yoshdagi bolalarda odatda yengil shaklda kechsa-da, jiddiy asoratlar rivojlanish xavfi mavjud, bu esa o‘z vaqtida va aniq tashxis qo‘yishni o‘ta muhim qiladi. Ushbu maqolada bolalardagi IM etiologiyasi, patogenezi, klinik ko‘rinishi, tashxisi va davolashning zamonaviy jihatlari, kasallikning turli yosh guruhlarida kechish xususiyatlariga e’tibor qaratiladi. IMning asosiy qo‘zg‘atuvchisi Herpesviridae oilasiga mansub DNK saqlovchi virus EBVdir. EBV inson populyatsiyasida keng tarqalgan va ko‘pchilik odamlar u bilan bolalik yoki o‘smirlik davrida yuqadi. Virusning yuqish yo‘li havo-tomchi (yo‘talganda, aksirganda, gaplashganda) va kontakt-maishiy (so‘lak orqali, masalan, o‘pishganda, umumiy gigiyena vositalaridan foydalanganda) hisoblanadi. Ishning maqsadi. Ushbu tadqiqotning maqsadi bolalarda infeksion mononukleozning xususiyatlarini o‘rganishdir. Mononukleoz kasalligiga chalinish ko‘rsatkichi eng yuqori bo‘lgan yosh guruhi 3-9 yoshli bolalardir, ammo ko‘pincha ularda kasallik yengil shakllarda kechadi, bu esa tashxis qo‘yish uchun eng qiyin bo‘lib, ko‘pincha aniqlanmay qoladi. 170 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 3, ISSUE 04, 2025. APRIL ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Hayotning birinchi ikki yilidagi bolalarda yashirin shakllar ulushi 90% ga yetadi, 2 yoshdan 10 yoshgacha bo‘lgan bolalarda esa 30% -50% gacha pasayadi. 14% bolalarda O‘RVI va angina bilan kasallanganlar bilan aloqada bo‘lish holatlari qayd etilgan, 6% ota-onalar kasallikni sovuq qotish fakti bilan bog‘lashgan. Ushbu infeksiyaning asosiy xavfi shundaki, kasallikdan keyin bolaning immunitet tizimida uzoq vaqt davomida buzilishlar saqlanib qoladi va u turli xil mikroorganizmlarga - bakteriyalar, viruslar, zamburug‘larga ta’sirchan bo‘lib qoladi, bu esa ko‘plab infeksion asoratlarga sabab bo‘lishi mumkin. Infeksion mononukleozning belgilari oddiy O‘RZga o‘xshash bo‘lishi mumk