1945-1991-YILLARDA O‘ZBEKISTON VA SAMARQAND VILOYATIDA DEMOGRAFIK JARAYONLAR TARIXINING TARIXSHUNOSLIGI.

Аннотация

В статье отражена сложная история Узбекской ССР. Авторитарный режим стремился навсегда удержать Узбекистан в своем подчинении как колонию в составе Центра и больше укрепить его позиции как сырьевой базы и рынка сбыта для метрополии. В результате такой политики экономическое развитие республики носило однобокий характер сельского хозяйство все больше ориентировалось на хлобководство, в связи, с чем был создан единный хлопковый хокимият. Приведена информация о работах, освещающих историю того периода. Ключивые слова: мегаполис, деревня, хлопок, рынок, продукт, сырье, труд, книга, ученый, историк. Annotation: The authoritarian regime strives to dominate Uzbekiston and its subjects as a colony and to create a central position in the center of the country. Provided information about the work, the history of the collong system and the current period. Key words: metropolis, village, cotton, market, product, raw material, work, book, scientist, historian. Yaqin o’tmishimizning sobiq sovet hokimiyati hukmronlik qilgan davri (1945-1991 yillar) mamlakatimiz tarixida o’ziga xos o’rin egallaydi. Bu davr, garchi tarixan qisqa bo’lsa-da, lekin o’zining murakkabligi va ziddiyatliligi bilan ajralib turadi. Mustabid tuzum O’zbekistonni Markaz tarkibidagi mustamlaka 81 THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference sifatida o’z iskanjasida doimiy saqlab qolish va uni metropoliyaning xomashyo bazasi va mahsulot bozori sifatidagi holatini yanada mustahkamlashga intildi. Bunday siyosat oqibatida respublikaning iqtisodiy rivojlanishi bir tomonlama kechdi, uning qishloq xo’jaligi tobora ko’proq paxtachilik yo’nalishiga ega bo’lib bordi, shu alfozda paxta yakka hokimligi qaror topdi. Markazning O’zbekistondagi mustamlakachilik siyosati respublikaning madaniy rivojida ham o’zining yaqqol ifodasini topdi. Garchi bu sohada birmuncha ijobiy siljishlarga erishilgan bo’lsa-da, o’lka xalqlarining ma’naviy hayoti to’la-to’kis o’z davrining hukmron mafkurasi va siyosati ta’siriga olindi, baynalmilallik niqobi ostida respublikani ruslashtirishga intilish ro’y berdi. O’zbekistonning yangi tarixi bo’yicha ikkinchi kitob, O’zbekiston sovet mustamlakachiligi davrida” kitobi: tarixning burilish nuqtasi O’zbekiston 1917-1924-yillar, Iqtisodiy va ijtimoiy- siyosiy sayotdagi beqarorlik (1921-1924-yillar), O’zbekiston mustabid Sovet davlati tarkibida (1925-1941-yillar), O’zbekiston ikkinchi jahon urushi yillarida (1941-1945-yillar), O’zbekiston 1946-1985-yillarda: mustabid tuzum asoslariga darz ketishi, O’zbekiston mustaqillik yo’lida (1985-1991yillar) haqida ma’lumot beradi. Shuningdek, urushning og’ir yillarida o’zbek xalqining asosiy ma’naviy- axloqiy xususiyatlari, uning insonparvarligi yorqin namoyon bo’ldi. I. A. Karimov ta’kidlab o’tganlaridek, “Bizning xalqimiz voqealarga boy ko’p ming yillik tarixi davomida ko’p narsalarni boshdan kechirdi-madaniyat, ilm-fan, o’z davlatchiligi yutuqlari nashidasini surdi, o’zaro nizolar, begonalar asorati alamini tortdi, eng yaxshi o’g’il-qizlaridan judo bo’ldi”. Lekin “tarixning o’yini ham, omonsiz jangu jadallar ham, tabiiy ofatlar va ochlik ham xalqimizning insoniylik tabiatiga dog’ tushirolmadi” . O’zbekistonda xam demografiyaning rivojlanishi o’z tarixiga ega. Respublikada demografik bilimlar juda qadimdan mavjud bo’lgan. Bular xaqida kadimgi qo’lyozmalar, arxeologik yodgorliklar va ilmiy manbalar guvoxlik beradi. Lekin mamlakatda maqsadli demografik tadqiqotlarni o’tkazish 1960- yillardan boshlangan. Yigirmanchi asrning ikkinchi yarmidagi demografik jarayonlarni o'rganish masalalari uchta asosiy masala bilan bog'liq demografiya fanining diqqat markazida bo'ldi. Birinchidan, aholi tarixi bo'yicha o'nlab yillar davomida taqiqlangan mavzularni ochiq matbuotda muhokama qilish mumkin bo'ldi; ikkinchidan, tadqiqotchilar 80-yillarning oxiridan boshlab qat'iy tasniflangan arxiv materiallariga, birinchi navbatda statistik ma'lumotlarga ega bo'lishdi; uchinchidan, bu muammolar XXI asrning boshlarida O'zbekistonda yuzaga kelgan demografik vaziyat bilan bog'liq bo'lib, uning ildizlari o'tmishga 1940-yillarning o'rtalaridan 1980-yillarning oxiri borib taqalishi bilan izohlanadi. 82 THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference 1950-yillarning oxiriga qadar, sovet davrida demografik jarayonlar bo'yicha ilmiy tadqiqotlar etarli bo’lmagan, bu asosiy manbalarning, birinchi navbatda demografik statistikaning mavjud emasligi va sovet davlati tomonidan taqiqlash bilan bog'liq bo’lgan. Ushbu davrda nashr etilgan aholi tarixi bo'yicha bir nechta nashrlar aholining ijtimoiy-ishlab chiqarish tuzilishiga bag'ishlangan, shuningdek XX asrning 20-yillari xronologik jihatdan cheklangan. Faqat 1960- yildan boshlab, aholishunoslik buyicha ilmiy tadqiqotlar ko’paya boshlangan. Bu ko’p jixatdan respublikada 1959, 1970, 1979-yillarda aholini ruyxatga olish o’tkazilgani bilan izohlanadi. Shuningdek, olimlar mamlakat aholisi