“OLIY TA’LIMDA TALABALARNING IJODIY FAOLLIGINI OSHIRISH YO‘LLARI VA INNOVATSION YONDASHUVLAR”

Аннотация

Ushbu maqolada zamonaviy ta’lim metodlari orqali talabalarda ijodiy fikrlash va izlanuvchanlik qobiliyatini rivojlantirish yo‘llari haqida so‘z yuritiladi. Talabalarni faollikka undash va ularni mustaqil izlanishga o‘rgatishning samarali usullari haqida amaliy fikrlar berilgan. Kalit so‘zlar. Kalit so‘zlar: ijodkorlik, izlanuvchanlik, talabalar, pedagogika, ta’lim usullari, o‘quv muhiti. Bugun dunyo juda tez o‘zgarib boryapti. Yangi texnologiyalar, yangi g‘oyalar, yangi ehtiyojlar. Bularning barchasiga moslashish, hatto oldinlab ketish uchun bizga — ijodiy fikrlaydigan, mustaqil izlanadigan yoshlar kerak. Oliy ta’limda esa, talabalarning faqat tayyor bilimlarni o‘rganishi emas, balki o‘z bilimlarini yaratishga intilishi juda muhim. Shu bois, ta’lim jarayoniga yangicha, zamonaviy yondashuvlar kiritish — kun tartibidagi asosiy masalalardan biridir. Ijodiy izlanuvchanlik — bu faqat she’r yozish yoki chizmachilik emas. Bu — har qanday vaziyatda yangicha fikrlay olish, standart yondashuvlardan chiqib, o‘ziga xos va foydali yechim topish qobiliyati. Zamonaviy kasblarning ko‘pchiligi mana shu ko‘nikmaga tayanadi. Demak, biz talabalarni o‘qitayotganda, ularning fikrini shunchaki to‘ldiribgina qolmay, ularni o‘z fikrini yaratishga o‘rgatishimiz kerak. Talabalarda ijodiy izlanuvchanlikni oshirishda muammo ustida ishlashni o‘rgatish alohida o‘rin tutadi, talabaga tayyor javobni aytib berishdan ko‘ra, unga muammo berib, yechimini topishga undash kerak. Bu usul — “Problem-Based Learning” deyiladi. Masalan, iqtisod darsida “Qanday qilib kichik biznesni muvaffaqiyatli boshlash mumkin?” degan savol beriladi va talabalar javobni o‘zlari izlab topishadi. Loyihalar asosida o‘rganish orqali talabalarda ijodiy izlanuvchanlik qobiliyatini oshirish. Talabalar uchun “loyiha” degani — shunchaki ma'lumot to‘plab berish emas. Bu — g‘oya yaratish, uni rivojlantirish, natijasini ko‘rsatish degani. Ular biror real muammo uchun amaliy loyiha ishlab chiqsa, nafaqat bilim oladi, balki kreativ fikrlashni ham o‘rganadi. Talabalarga fikr-mulohazalarni erkin ifoda qilishga imkon berish ham muhim o ‘rin tutadi. Darslarda talabalar erkin fikr bildira olishi, hatto “noto‘g‘ri” javob berishdan ham qo‘rqmasligi kerak. Chunki ijodiy fikrlar ko‘pincha noodatiy va odatdagidan farq qiladi. Muallim esa ularning har bir g‘oyasini qadrlashi va rag‘batlantirishi lozim. Raqamli texnologiyalar va o‘yin usullaridan foydalanish gamifikatsiya, ya’ni o‘yin elementlarini ta’limga kiritish, talabalarni faolroq qiladi. Masalan, ball to‘plash, reyting tuzish, vazifalarni bosqichma-bosqich bajarish kabi usullar orqali ular o‘rganishni qiziqarli va raqobatbardosh jarayonga aylantiradi. 105 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si Xulosa qilib aytganda, oliy ta’limda talabaning ijodiy izlanuvchanligini oshirish uchun unga mustaqil izlanish imkonini berish, yangilik yaratishga undash, erkin fikr almashadigan muhit yaratish va zamonaviy texnologiyalardan to‘g‘ri foydalanish zarur. Bugungi talabalar — ertangi jamiyat poydevori. Ularning har birida o‘ziga xos iste’dod va imkoniyat bor. Faqat ularni ochish va rivojlantirish uchun to‘g‘ri yo‘l ko‘rsatish kerak. Shundagina biz kelajakka ishonch bilan qaray olamiz.