Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
BUXORO TEMIRCHILAR SULOLASI
BUXORO TEMIRCHILAR SULOLASI · Kamolov Shavkiddin Shokirovich · Fatullayeva Lubat Umedovna
ACUMEN: Международный журнал междисциплинарных исследований · 2 · 2024
Аннотация
В статье подробно рассматриваются династии кузнецов, действовавшие в Бухаре на протяжении веков, с акцентом на их художественное, культурное и историческое значение. Кузнечное дело является важной частью традиционного ремесла региона, передающейся из поколения в поколение внутри семей, что привело к формированию уникальных династий. В работе анализируются характерные стили, кузнечные технологии и декоративные приёмы, используемые мастерами. Особое внимание уделяется изделиям, созданным представителями этих династий — оружию, бытовым предметам, декоративным дверям и другим объектам, демонстрирующим творческий подход. Также рассматриваются традиции наставничества, становление местных кузнечных школ и современное состояние ремесла. Подчеркивается не только практическая ценность кузнечного дела, но и его роль в сохранении национальной культуры и эстетического восприятия. Ключевые слова: Бухара, кузнецы, династия, прикладное искусство, ремесло, культурное наследие, мастер-ученик, кузнечные технологии, традиционные навыки, историческое наследие Kirish. O‘zbekiston xalqining boy madaniy merosi asrlar davomida shakllangan amaliy san’at turlari, hunarmandchilik maktablari va usta-shogird an’analari orqali saqlanib kelmoqda. Xususan, Buxoro viloyati o‘zining temirchilik san’ati bilan ajralib turadi. Bu yerda temirchilar nafaqat buyum yasagan, balki san’at darajasidagi asarlar orqali o‘z avlodlariga hunar, estetik qarash va madaniy qadriyatlarni meros qilib qoldirganlar. Sulolaviy temirchilar faoliyati asrlar davomida hunarmandchilikda uzviylikni saqlab qolgan va ularni o‘rganish orqali nafaqat san’at tarixini, balki ijtimoiy hayot tafakkurini ham chuqur anglash mumkin. Bugungi kunda amaliy san’atni asrash va rivojlantirish O‘zbekistonda davlat darajasida qo‘llab-quvvatlanmoqda. Xususan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 17-noyabrdagi “Hunarmandchilikni rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ- 3407-son qarori, shuningdek, “Hunarmand” uyushmasi faoliyatini qo‘llab-quvvatlash va kengaytirishga oid qarorlar bu soha vakillariga keng imkoniyatlar yaratdi. Mazkur 305 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research ISSN: 3060-4745 IF(Impact Factor)10.41 / 2024 Volume 2, Issue 4 qarorlar doirasida hunarmandlarga yer ajratish, soliq imtiyozlari berish, mahsulotlarini ichki va tashqi bozorda targ‘ib qilish kabi ko‘plab qulayliklar ta’minlandi. Bundan tashqari, “Madaniy merosni asrash to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni (yangi tahrirda — 2019-yil) asosida temirchilik kabi an’anaviy san’at turlarini asrab-avaylash, ularni o‘rganish va yosh avlodga yetkazish davlat siyosatining muhim yo‘nalishiga aylangan. Mazkur maqolada Buxorodagi temirchilik sulolalarining tarixi, ularning amaliy san’atdagi o‘rni, ishlash uslublari, madaniy merosni davom ettirishdagi xizmati hamda hozirgi kunda ushbu sulolaviy hunar qanday saqlanayotganiga e’tibor qaratiladi. Shu orqali nafaqat san’at tarixiga oid ilmiy xulosalar, balki amaliy tavsiyalar ham ilgari suriladi. Buxoro Temirchilar Sulolasi, Oʻrta Osiyo tarixining bir qismi sifatida, tarixiy va madaniy merosimizda katta ahamiyatga ega. Ushbu sulola Buxoro xonligi davrida hukmronlik qilgan va o‘zining siyosiy, iqtisodiy va madaniy merosi bilan ajralib turadi. Sulolaning dolzarbligi bir nechta jihatdan izohlanadi: Buxoro Temirchilar Sulolasi Oʻrta Osiyo tarixida muhim rol o‘ynagan. Bu sulola Buxoro xonligini qayta tiklash va mustahkamlashda katta hissa qo‘shdi. Shu davrda Buxoro taxtida hukmron bo‘lgan Temirchilar, nafaqat siyosiy, balki madaniy jihatdan ham o‘z izlarini qoldirishdi. Bu tarixiy davrda Buxoro yirik ilmiy va madaniy markazga aylangan bo‘lib, sulolaning hukmronligi ostida Buxoro shahrining rivojlanishi, savdo-sotiq, ilm-fan va san’at sohalarida yuksalish kuzatildi. Temirchilar sulolasi o‘zining barqaror siyosat bilan ajralib turdi. Bu davrda Buxoro xonligi tashqi va ichki siyosatni muvozanatli olib borishga intildi. Xususan, boshqa davlatlar bilan diplomatik aloqalar, savdo yo‘llarining rivojlanishi, shuningdek, Buxoro hududida ijtimoiy adolatni ta’minlashga qaratilgan chora-tadbirlar amalga oshirildi. Temirchilar sulolasi davrida Buxoro madaniy jihatdan ham yuksaldi. Bu davrda me’morlik, adabiyot va san’at sohalarida katta yutuqlar qozonildi. Buxoro mashhur madrasalari va masjidlari bilan tanilgan, va shu davrda ulkan ilmiy maktablar tashkil etilgan. Buxoroda juda ko‘p buyuk olimlar va shoirlar yetishdi, ularning ijodi bugungi kunda ham ilmiy va madaniy meros sifatida qadrlanadi. Buxoro Temirchilar Sulolasi davrida iqtisodiy rivojlanish va savdo-sotiqni rivojlantirishga katta e’tibor qaratildi. Buxoro shahri o‘rta asrlarda savdo markazi sifatida tanilgan bo‘lib, unda bir qancha mamlakatlar o‘rtasida tovarlar almashinuvi amalga oshirilgan. Shuningdek, Temirchilar sulolasi davrida qishloq xo‘jaligi va hunarmandchilik sohasida ham o‘zgarishlar yuz berdi. 306 Acumen: International Jou
Доказательный фрагмент
«В статье подробно рассматриваются династии кузнецов, действовавшие в Бухаре на протяжении веков, с акцентом на их художественное, культурное и историческое значение.»
Образец извлечения
Демо-превьюВ статье подробно рассматриваются династии кузнецов, действовавшие в Бухаре на протяжении веков, с акцентом на их художественное, культурное и историческое значение. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Бухара, кузнецы, династия, прикладное искусство, amaliy san’at, Buxoro, tarixiy meros, temirchilar, temirchilik texnikasi, sulola, hunarmandchilik, ustoz-shogird, an’anaviy hunar, madaniy meros
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026