IXTISOSLASHTIRILGAN MAKTABLARDA MURAKKAB MASALA VA MASHQLAR YECHISH METODINI SHAKLLANTIRISH

Аннотация

Целью данной статьи является рассмотрение теоретических основ комплексных проблемных упражнений, оценка их значимости в расширении знаний и умений учащихся, анализ существующих проблем и трудностей, возникающих при преподавании химии в специализированных школах, а также изучение потенциала современных педагогических технологий и инновационных методов решения комплексных проблем. Annotation: This article aims to examine the theoretical foundations of complex problem exercises, assess their significance in enhancing students' knowledge and skills, analyze the existing challenges and difficulties faced in teaching chemistry in specialized schools, and explore the potential of modern pedagogical technologies and innovative methods for addressing complex problems. Kalit so‘zlar: kimyo ta’limi, ixtisoslashgan maktab, maktab darsliklari, fanlararo integratsiya, murakkab masala, amaliy mashg‘ulotlar, innovatsion pedagogika, texnologiyalarga asoslangan ta’lim, muhandislik yondashuvi, san’at va dizayn, matematika va analitik tafakkur, virtual laboratoriyalar, ta’lim samaradorligi, kreativ yondashuv, loyihaviy ta’lim. Ключевые слова: химическое образование, специализированная школа, школьные учебники, межпредметная интеграция, комплексная задача, практические занятия, инновационная педагогика, технологическое образование, инженерный подход, искусство и дизайн, математика и аналитическое мышление, виртуальные лаборатории, эффективность обучения, творческий подход, проектное обучение. Keywords: chemistry education, specialized school, school textbooks, interdisciplinary integration, complex exercises, practical exercises, innovative pedagogy, technology-based education, engineering approach, art and design, mathematics and analytical thinking, virtual laboratories, educational effectiveness, creative approach, project-based education. Ushbu maqolada “Kimyodan murakkab masalalar yechish boʻyicha” kimyo darslarini tashkil etishda an’naviy oʻqitish metodlari va zamonaviy pedagogik texnologiyalaridan 137 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo birgalikda foydalanildi, ularning oʻquv jarayoni samaradorligini oshirishi aniqlandi. Ta’lim jarayonida murakkab masala va mashqlarni samarali oʻqitish uchun ixtisoslashtirilgan maktablarning yangi metodologiyasi ishlab chiqildi. Bu metodika oʻquvchilarning nazariy bilimlarini amaliyotda qoʻllashini taminlaydi. Dunyo miqyosida qoʻllanilayotgan innovatsion texnologiyalar va usullarning samaradorligi oʻrganilib, ularning ixtisoslashtirilgan maktablarga moslashtirilgan variant ishlab chiqildi. Respublikamiz umumta’lim maktablarida kimyo fanini oʻqitishning zamonaviy metodlari hamda noodatiy uslublar bilan oʻquvchilarning fanga qiziqishini oshirishda foydalanish mumkin. Ta’lim jarayonini takomillashtirish uchun ishlab chiqilgan metodika ixtisoslashtirilgan maktablarda kimyo fanini oʻqitish jarayonini samarali tashkil etishga yordam beradi. Bu oʻquvchilarning murakkab masalalarni yechish boʻyicha bilim va koʻnikmalarini yanada rivojlantirish imkonini beradi. Kimyo fani o‘quvchining tahliliy fikrlash qobilyatini, kuzatish va tajriba asosida xulosa chiqarish ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Bu esa ularni faqat darsda emas, balki real hayotda ham ilmiy yondashuvga ega bolgan, asosli fikrlaydigan shaxs sifatida shakllantiradi. Kimyo fanini o‘rgatishda laboratoriya ishlari, amaliy mashg’ulotlar, hayotiy misollar orqali o‘quvchining darsga bo‘lgan qiziqishini oshirish mumkin. Shuningdek, kimyo boshqa fanlar- biologiya, fizika, geografiya, texnologiya bilan uzviy bog’liq bo‘lgani uchun o‘quvchilarda integrallashgan dunyoqarash shakllanadi. Masalan,ekologik muammolar, energiya manbalari, atrof-muhit ifloslanishi kabi dolzarb masalalarni kimyo orqali tahlil qilih mumkin. Bu esa ularning atrof-muhitga, jamiyatga, texnologiyaga nisbatan ongli munosabatini shakllantiradi. Kimyo fanini o‘zlashtirish orqali o‘quvchi shaxsning quyidagi jihatlari rivojlanadi; -bilim saviyasi – asosiy kimyoviy tushunchalar, qonunlar, nazariyalar orqali fanlararo bog’liqlikni anglaydi; -dunyoqarashi – hayotiy voqealarga ilmiy asosda yondashadi, global muammolarga e’tiborli bo‘ladi; -ijodiy fikrlashi – masalalarni turli usullar bilan yechishga harakat qiladi, yangi g’oyalar yaratishga intiladi; Kimyo fani orqali o‘quvchi hayotda uchraydigan ko‘plab masalalarni ilmiy asosda yecha olishni o‘rganadi. Masalan; -tabiiy va su’niy moddalar farqi; -ichimlik suvining sifati va filtrlash usullari; -maishiy kimyo vositalarining xavfsizligi; -ekologik muammolarning sabab va oqibatlari; Bunday yondashuv o‘quvchining kundalik hayotda mustaqil, bilimli va masuliyatli bo‘lib shakllanishiga zamin yaratadi. Kimyo fanidan masala yechishni bilish predmetni ijodiy oʻzlashtirishning asosiy mezoni hisoblanadi. Shuning uchun bitiruv imtihonlarida va oliy oʻquv yurtlariga kirish test sinovlarida test savollari majmuasiga hamma vaqt masalalar va avvalo hisoblashga doir masalalar kiritiladi. Bu predmetni oʻrganish jarayonida