Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ПОРТЛАШДАН КЕЙИН КЎЗДАН КЕЧИРИШ ЖАРАЁНИДА АНИҚЛАНГАН МУРДАЛАРГА НИСБАТАН СУД ТИББИЙ ЭКСПЕРТИЗАСИ ТАЙИНЛАШНИНГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ
Абулхайров Рустамхон Ибодуллаевич
Инновационные исследования в современном мире: теория и практика · 2026
Аннотация
Ушбу илмий мақолада портлашдан кейин кўздан кечириш жараёнида аниқланган мурдаларга нисбатан суд тиббий экспертизаси тайинлашнинг ўзига хос хусусиятлари юзасидан асослантирилган фикрлар билдирилган. Шунингдек, суд тиббий экспертизанинг вазифалари, тадқиқот объектлари, ҳал этадиган масалалари баён этилган. Калит сўзлар: тезкор-тергов гуруҳи, мурда, суд тиббий экспертизаси, далил, эксгумация, портловчи қурилма, ашёвий далил, термик жароҳат, куйиш. ОСОБЕННОСТИ НАЗНАЧЕНИЯ СУДЕБНО-МЕДИЦИНСКОЙ ЭКСПЕРТИЗЫ В ОТНОШЕНИИ ТРУПОВ, ОБНАРУЖЕННЫХ ПРИ ОСМОТРЕ ПОСЛЕ ВЗРЫВА Абулхайров Рустамхон Ибодуллаевич, Преподователь кафедры “Криминалистика и судебная экспертиза” Ташкентского Государственного юридического университета E-mail: r.abulxayrov@tsul.uz АННОТАЦИЯ: В данной научной статье высказаны обоснованные мнения относительно особенностей назначения судебно-медицинской экспертизы в отношении трупов, обнаруженных при осмотре после взрыва. Также описаны задачи, объекты исследования и вопросы, подлежащие разрешению судебно-медицинской экспертизы. Ключевые слова: следственная группа, труп, судебно-медицинская экспертиза, доказательства, эксгумация, взрывное устройство, вещественные доказательства, термическое поражение, ожог. FEATURES OF THE APPOİNTMENT OF A FORENSİC MEDİCAL EXAMİNATİON İN RELATİON TO CORPSES DİSCOVERED DURİNG EXAMİNATİON AFTER AN EXPLOSİON Abulkhairov Rustamkhon Ibodullaevich Lecturer at the Department of Criminalistics and Forensic Science of Tashkent State University of Law E-mail: r.abulxayrov@tsul.uz ANNOTATION: This scientific article expresses substantiated opinions regarding the specifics of the appointment of forensic medical examination in relation to corpses discovered during examination after an explosion. The tasks, objects of research and issues to be resolved by forensic medical examination are also described. 20 Keywords: investigation team, corpse, forensic examination, evidence, exhumation, explosive device, material evidence, thermal injury, burn. Кириш Портлаш жойини кўздан кечириш тезкор-тергов гуруҳининг воқеа жойига боришидан бошланади. Терговчи томонидан тезкор-тергов гуруҳи аъзоларининг вазифаларни белгилаши ва уларнинг фаолиятини мувофиқлаштириши эса тергов ҳаракатларининг самарадорлигини оширади. Суд тиббиёт фани суд тибиёт экспертизасининг ғоявий, назарий, амалий ишларини ўз ичига олиб, уларнинг объектларини тирик шахслар, мурдалар, далилий ашёлар, суд ва тергов органларини материаллари турли воқеаларга асосланиб текширишга кўмаклашади [1]. Ҳуқуқий томондан қараганда жароҳатланиш ҳуқуқни бузиш билан боғлиқ бўлган ҳодисанинг кўрсатгичи бўлиб, жароҳатларни таърифловчи тиббий маълумотлар, жароҳатланишга олиб келувчи воқеани таърифлашда катта аҳамиятга эгадир. Кўздан кечириш жараёнида ашёвий далилларни олиш, қадоқлаш ва юборишнинг белгиланган тартибига риоя қилиш эксперт тадқиқотлари самарадорлигига ижобий ҳисса қўшади. Таҳлил Кўздан кечиришнинг тўлиқ ва ҳар томонлама ўтказилиши ҳодиса жойи ҳолатини тўлиқ текшириш, бирорта ҳам ашёвий далилларнинг назардан четда қолмаслиги ва баённомада қайд этилишини тақозо этади. Ҳодиса жойини кўздан кечириш энг муҳим тергов ҳаракати ҳисобланиши бежиз эмас, чунки жиноятнинг кейинги муваффақиятли ҳал этилиши уни амалга ошириш сифатига боғлиқ. “Бу портлаш жойини кўздан кечириш каби энг қийин турига тегишлидир” [2]. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган ходимларининг портлаш жойини кўздан кечириш ва суд экспертизасига доир етарли билимларни, унинг имкониятларидан тўлиқ фойдаланиш имконини беради. Кўздан кечиришни процессуал жиҳатда тўғри ўтказиш натижасида аниқланган ва олинган далиллар асосида экспертиза тайинлаш ҳамда ўтказиш ишнинг кейинги натижадорлигига ижобий ҳисса қўшади. Тергов амалиётида одам мурдаси топилиш факти ҳодиса сифатида қаралади. Мурдани кўздан кечириш билан бир пайтда унинг ёнидан топилган шахсий буюмлар, нарсалар, кийим ва пойабзал кўздан кечирилади. Зарур ҳолларда мурдани кўздан кечиришда нафақат шифокор, балки бошқа мутахассислар, яъни фотогриф, кимёгар, криминалист кабилар иштирок этади. Шуни ҳам таъкидлаш керакки, портлаш воқеа жойи сифатида жиноят изларини аниқлаш, қайд этиш ва олиб ташлаш бўйича ишларни ташкил этиш хусусиятларига нисбатан ижобий ва салбий томонларига эга [3] эканлигини унутмаслик лозимдир. Ўзбекистон Республикаси Жиноят процессуал кодексининг 138-моддаси 1- қисмига асосан, cуриштирувчи ёки терговчи мурданинг ташқи кўринишини у топилган жойда холислар ва суд-тиббиёт соҳасидаги мутахассис шифокор иштирокида кўздан кечиради. Бундай мутахассис шифокор иштирок этишига имконият бўлмаган тақдирда, 21 бошқа шифокор иштирок этади. Зарур ҳолларда мурдани кўздан кечириш учун бошқа мутахассислар, шунингдек экспертлар жалб қилинади. Эксгумация вақтида мурдани кўздан кечириш эксгумация қоидаларига риоя қилган ҳолда ўтказилади. Мурда топилган жойда уни таниб олиш учун кўрсатиш чоғида таниб олиш қоидаларига риоя қилинади. Таниб олинмаган мурдаларнинг бармоқ излари олиниши шарт. Таниб олинмаган мурда фақат прокурор рухсати билангина кўм
Доказательный фрагмент
«Ушбу илмий мақолада портлашдан кейин кўздан кечириш жараёнида аниқланган мурдаларга нисбатан суд тиббий экспертизаси тайинлашнинг ўзига хос хусусиятлари юзасидан асослантирилган фикрлар билдирилган.»
Образец извлечения
Демо-превьюУшбу илмий мақолада портлашдан кейин кўздан кечириш жараёнида аниқланган мурдаларга нисбатан суд тиббий экспертизаси тайинлашнинг ўзига хос хусусиятлари юзасидан асослантирилган фикрлар билдирилган. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- investigation team, corpse, forensic examination, evidence, exhumation, куйиш., эксгумация, ашёвий далил, термик жароҳат, мурда, портловчи қурилма, суд тиббий экспертизаси, тезкор-тергов гуруҳи, далил
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026