Boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi nutqining ta’limdagi ahamiyati

Аннотация

В этой статье речь педагога должна быть насыщена эмоциями, тон речи должен быть ясным, ясным, лаконичным, в умеренном тоне не допускаются грубые выражения и посторонние звуки. Сказано, что педагог должен терпеливо относиться к говорящему ребенку, соблюдать нормы вежливости, не перебивать его, не отчитывать за высказывания. Annotation: This article discusses the teacher's speech, which should be full of emotion, thetone ofspeech should be clear, clear, concise, and moderate involume. Rude expressions and extraneous sounds are not allowed. The teacher should be patient with the child who is speaking, observe thenorms ofpoliteness, not interrupt him,and not reprimand himfor his opinions. Kalitso‘z:O‘qituvchi,bola, nutq, ta’lim,sinf, faoliyat, ma’suliyat, til,muomala, odob. Ключевые слова: Учитель, ребенок, речь, воспитание, класс, деятельность, ответственность,язык,поведение,манеры. Keywords: Teacher, child, speech, education, class, activity, responsibility, language, behavior, etiquette. O‘qituvchining nutq madaniyati kommunikativ faoliyatining asosi hisoblanadi. Tilning nazariy masalalari qanchalik ishlangan me’yoriy jixatdan belgilangan bo‘lmasin, ularni o‘rganishda, ulardan foydalanish va ko‘nikmalar hosil qilishda loqaydlik, beparvolik, hatto ma’suliyatizlikkayo‘l qo‘yish, bugungi kuno‘qituvchisiga xosbo‘lmagan fazilatdir. Shunday ekan, ona tilimizga nutqimiz madaniyatiga yuksak talablar bilan yondashishimiz, so‘zlashishva yozish jarayonida uning barcha me’yoriy talablariga qat’iy rioya qilishimiz, go‘zal muomala odobini yo‘lga qo‘yishimiz va shu orqaligina o‘zimiz tarbiyalayotgan yoshlarga namunabo‘lishimizva ta’siro‘tkazishimizbugungi kunimizning asl talabidir. Dehqon niholini parvarish qiladi, ulg‘aytiradi, o‘stiradi. Boshlang‘ch sinf o‘qituvchisi esa murg‘ak bolani o‘qishga, yozishga o‘rgatadi, ta’lim- tarbiya beradi. Demak, boshlangich sinf o‘qituvchisi, tarbiyachi, o‘quvchilarni parvarish qilishi, ulardagi yaxshi fazilatlarni tarkib toptirishi, yomon fazilatlarni bartaraf qilaolishi kerak. O‘quv – tarbiya faoliyatini mohirlik bilan uddalashi uchun o‘qituvchi bir qator - pedagogik fazilatlarni o‘zidashakllantirishi lozim. O‘qituvchining - pedagogik fazilatlari umuminsoniy va milliy axloq odobning qonuniyatlari, tushunchalari, mezonlaridan tashkil topadi. O‘qituvchi faoliyatining samaradorligi ham xuddishunday fazilatlarbilan belgilanadi. Maktabdaboshlang‘ich sinfo‘qituvchilari quydagi fazilatlarga ega bo‘lishilozim 1.Pedagogik mahorat fazilatlari. 2.Axloqiyfazilatlari. 3.O‘zini–o‘zi tarbiyalash fazilatlari. Samarkand State Institute of Foreign Languages 368 ILMIYVAPROFESSIONALTA’LIMJARAYONIDAMULOQOT,FANVAMADANIYATLAR INTEGRATSIYASI Yuqoridagi fazilatlarni o‘zida mujassam yetgan o‘qituvchigina bugungi kun talabiga mos ravishda ish yuritadigan mohir pedagog bo‘la oladi.Lekin bugungi kunda hamma pedagoglar talab darajasiga javob bera olmayotganliklari achinarli hol. Biz yuqorida ko‘rib o‘tganimizdek, muomala o‘qituvchi faoliyatida eng muhim ahamiyatga egahozirgi kuno‘qituvchilarida esamuomala odobi, nutq madaniyati yaxshi rivojlantirishi lozim. Pedagogik muomala pedagogik ta’sirning eng muhim vositasi hisoblanadi va u ijodiy jarayonda sodir bo‘ladi hamda takomillashib boradi. Kuzatishlar shundan dalolat berdiki, eng avvalo, boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining pedagogik nochorliklarining aksariyat qismi ularning metodik tayyorgarligidagi kamchiliklar bilan bog‘lanmasdan balki pedagogik muloqatning shakllanmaganligi bilan bog‘liqdir. Buning uchun o‘qituvchi o‘z ustida ko‘proq ishlashi,izlanishi, yangi usullari, texnalogiyalarini tadbiq qilishikerak. O‘qituvchi o‘zining ichki imkoniyatlarini diqqat bilan o‘rganishi ifodali nazar solishdan foydalanaolishi, ko‘nikmasiga ega bo‘lishi kerak. Uning nazari o‘quvchilarga qaratilganda vizual muloqat hosil bo‘ladi. Vizual muloqat texnikaviy xarakterga ega bo‘lib uni ongli ravishda rivojlantirishga yerishish zarurdir. O‘qituvchi sinfda hech qachon o‘zning qad – qomatini qanday tutishini, qanday harakatlanishini yoddan chiqarmasligi kerak. Boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi o‘z xulq – atvorini shakillantirishi lozim. Uning barcha harakatlari va gavdasi biror holatda turishi, bejirimligi va oddiyligi bilan o‘quvchilarni o‘ziga jalb qila olishi kerak. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilari o‘z o‘qituvchisiga taqlid qiladi, unga o‘xshashga harakat qiladi. O‘qituvchi o‘quvchilar bilan muomala qilganda, amalga oshiriladigan muloqotni faollashtirish uchun gavdasini to‘g‘ri tutishi, bolalar bilan yuzma – yuz bo‘lishi, mutanosibmasofaga rioya qilmog‘i lozim. Imo –ishoralar yordamida amalga oshiriladigan verbal muloqotjiddiy emotsional quvvatga ega. O‘qituvchining nutqi his – tuyg‘uga to‘la, so‘zlashuv ohangi aniq, ravshan, dona – dona, o‘rtamiyona tovushda bo‘lishi kerak.Qo‘pol iboralar, begona tovushlarga yo‘l qo‘yilmaydi.O‘qituvchi gapirayotgan bolaga sabr – toqat bilan munosabatda bo‘lishi, nazokat me’yoriga rioya qilishi,uninggapini bo‘lmasligi, fikrmulohazalariga tanbeh bermaslig