К содержанию
РецензированоUZ2026

BUXORO VOHASIDA DINIY MAROSIM VA URF-ODATLARDAGI TRANSFARMATSIYA JARAYONLARINING ETNOGRAFIK TAHLILI

Gulyamov Alisher Azizovich

Современная наука и исследования · 2 · 2026

Аннотация

This article analyzes the processes of transformation of religious ceremonies and traditions that have been formed over the centuries in the Bukhara oasis in the modern era based on an ethnographic approach. The study covers the integration of traditional religious ceremonies with local customs, their changes in form and content, and their renewal under the influence of modern socio-political factors. The article studies the transformation processes using the example of wedding ceremonies, funeral and mourning ceremonies, Ramadan and Kurban holidays, as well as various Islamic rituals and customs widespread among the people. This study helps to deeply understand the changes in the worldview, religious consciousness and social relations of the oasis population. Keywords: Bukhara oasis, religious ceremonies, traditions, transformation, ethnography, wedding ceremonies, mourning ceremonies, Ramadan Eid, Eid al-Adha, folk traditions, religious consciousness, modern changes, social culture. ЭТНОГРАФИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ ТРАНСФОРМАЦИОННЫХ ПРОЦЕССОВ РЕЛИГИОЗНЫХ ОБРЯДОВ И ТРАДИЦИЙ В БУХАРСКОМ ОАЗИСЕ 1676 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 Аннотация. В статье на основе этнографического подхода анализируются процессы трансформации в современную эпоху религиозных обрядов и традиций, формировавшихся на протяжении веков в Бухарском оазисе. В исследовании подчеркивается интеграция традиционных религиозных обрядов с местными обычаями, изменение их формы и содержания, а также их обновление под влиянием современных социально-политических факторов. В статье рассматриваются процессы трансформации посредством свадебных церемоний, похорон и траурных церемоний, Рамадана и Курбан-байрама, а также различных исламских ритуалов и обычаев, широко распространенных в народе. Данное исследование поможет глубже понять изменения в мировоззрении, религиозном сознании и социальных отношениях населения оазиса. Ключевые слова: Бухарский оазис, религиозные обряды, традиции, трансформация, этнография, свадебные обряды, траурные обряды, Рамазан-Ид, Курбан- байрам, народные традиции, религиозное сознание, современные изменения, социальная культура. Islom diniga e’tiqod qilina boshlangandan sо‘ng, diniy marosimlar ham о‘z о‘rnida о‘tkazila boshlandi. Biroq oradan vaqt о‘tishi bilan ushbu marosimlar, urf-odatlar transfarmatsion jarayonlar ta’sirida о‘zgara boshladi ya’ni bid’at1 amallar aralasha boshladi va asl mazmunidan farq qila boshladi. Jumladan, ta’ziya marosimi. Dafn marosimi bu – marhumni kо‘mish bilan bog‘liq bо‘lgan katta, ommaviy marosimdir. Dafn marosimi insonlarning paydo bо‘lganidan buyon doimiy har xil sababrlarga kо‘ra о‘zgarib turgan ya’ni transfarmatsiyaga uchrab turgan. Buxoro vohasida dafn (qabr tayyorlash, mayitni yuvish, uni kafanlash, vidolashuv, gо‘yandaxonlik ya’ni aytib yig‘lash, uni kо‘mish) va xotirlash (begoyi juma- uch, yeti, yigirma, qirq, yilni oshi, hayitlik, xotirlash, ehson) marosimlari tarzida ham о‘tkazilib kelinmoqda. О‘zbek xalqi orasida “palakka gul tushdi” iborasi ya’ni vafot etdi, berib qо‘ydik , omonatini topshirdi, qazo qildi, bandalik, hayotdan kо‘z yumdi kabi iboralar uchraydi. Dastlab, ushbu marosim shariat bо‘yicha uch kun etib belgilangan. Ya’ni bir kunda kela olmaganlar ertasi kuni kelib, sabrga chorlash, yupatish maqsadida kelishlari mumkin. Dafn marosimlari insonlar hayotining ajralmas qismi hisoblanib, har bir vohada о‘ziga xo surf va odat, marosimlar bilan о‘tkazilib kelinadi. Buxoro vohasidagi dafn marosimlarida ham barcha Markaziy Osiyo mamlakatlarida uchraydigan marosimlarning о‘tkazilishi bilan birga vohaning faqat о‘zigagina xos- urf va odatlar, an’analarni mavjudligini kо‘rishimiz mumkin. Biroq bugungi kunda ushbu marosimga insonlar tomonidan yangiliklar kiritilib, bid’at amallar kо‘paytirilgan: 1Bit’at – arab. – (yangilik kiritmoq, yangitdan yaratmoq) noma’qulyangilik, din aqidalariga xilof yangilik. https://uz.m.wikipedia.org/wiki/Bid’at 1677 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 Sunnatga muvofiq bir marta kelib ta’ziya izhor etish mumkin. Har juma kunlari, hayit kunlari kelib ta’ziya izhor etish joiz emas. Sababki, marhumning oilasini yarasini yangilashi mumkin; Kir yuvdi–diniy asosga ega bо‘lmagan marosimdir. Ayollar ta’ziya tugaganligi belgisi sifatida azadorlarning belbog‘ini yechib, kiyim-kechaklarini yuvib tashlaydilar. Kichik dasturxon atrofida faqat mayitning yaqin qarindoshlari yig‘iladilar. Yigirma, qirq, yil oshi – bular ham marhumning ruhini shod etish maqsadida о‘tkaziladi. Lekin bid’at amal hisoblanadi va ortiqcha sarf-xarajatni keltirib chiqaradi. Ushbu kunda ayollar va oz sonli erkaklar yig‘ilib, Qur’on tilovat qilishadi, amri-ma’ruf о‘tkazishadi. Katta dasturxonlar yoziladi va kо‘plab mehmonlar yana kutiladi. Bugungi kunda Buxoro, Samarqand ayollarining orasida tarqalgan yana bir amal paydo bо‘lib – ushbu marosimda ishtirok etganlarga sovun, rо‘mol tarqatiladi. Bu esa yana ham moliyaviy tanglikni keltirib chiqaradi. Diniy idoralar tomon

Доказательный фрагмент

«This article analyzes the processes of transformation of religious ceremonies and traditions that have been formed over the centuries in the Bukhara oasis in the modern era based on an ethnographic approach.»

Образец извлечения

Демо-превью

This article analyzes the processes of transformation of religious ceremonies and traditions that have been formed over the centuries in the Bukhara oasis in the modern era based on an ethnographic approach. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
Bukhara oasis, religious ceremonies, traditions, transformation, ethnography, urf-odatlar, transformatsiya, Buxoro vohasi, Qurbon hayiti, diniy marosimlar, zamonaviy o‘zgarishlar, to‘y marosimlari, xalq an'analari, motam marosimlari, etnografiya, ijtimoiy madaniyat., Ramazon hayiti, diniy ong
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники