MILLETTI TÚSINIW SOCIALLIQ FILOSOFIYANIŃ PREDMETI SIPATINDA

Аннотация

This article studies the socio-philosophical interpretation of the concept of nation. A nation is a socio-political entity formed in the process of historical development, with a single language, culture, traditions and territorial unity. The article analyzes the factors of formation of a nation, its importance in social philosophy, and the main theoretical approaches to understanding a nation, such as primordialism, modernism and constructivism. By analyzing the concept of nation as a subject of social philosophy, the issues of national identity and political unity are highlighted. Keywords: Nation, social philosophy, historicism, culture, political unity, primordialism, modernism, constructivism, national identity. 1398 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 Millet túsinigi adamzat tariyxında áhmiyetli orın tutadı. Ol tek ǵana sociallıq emes, al mádeniy, siyasiy hám ekonomikalıq táreplerdi de qamtıp aladı. Milletti túsiniw hám onı talqılaw sociallıq filosofiyanıń áhmiyetli wazıypalarınan biri esaplanadı. 1. Millet túsiniginiń filosofiyalıq tiykarları. Milletti filosofiyalıq kóz-qarastan úyreniw jámiyet hám shaxs ortasındaǵı qatnasıqlardı analizlewdi talap etedi. Millet - bul tariyxıy rawajlanıw procesinde qáliplesken sociallıq topar bolıp, onıń wákilleri ulıwma til, mádeniyat, aymaq hám ekonomikalıq turmısqa iye boladı. Sociallıq filosofiya millettiń qáliplesiw faktorların, olardıń tariyxıy rawajlanıwın hám zamanagóy jámiyettegi ornın úyrenedi. 2. Millettiń sociallıq filosofiyalıq talqılawı. Milletti sociallıq filosofiyalıq talqılawda eki tiykargı qatnas bar: primordial hám konstruktivistlik. Primordial jantasıw boyınsha, millettiń tiykarları biologiyalıq hám tábiyiy ózgesheliklerge baylanıslı. Konstruktivistlik jantasıw bolsa milletti sociallıq konstrukciya sipatında kórip, oni insanlardıń birgeliktegi iskerligi nátiyjesi sipatında talqılaydı. 3. Milletti túsiniwdiń zamanagóy mashqalaları. Zamanagóy dúnyada globallasıw processleri milletti túsiniw máselesine jańa túsinikler kirgizbekte. Milliy identifikaciya hám kosmopolitizmniń soqlıǵısıwı zamanagóy jámiyetlerde túrli sociallıq mashqalalardı keltirip shıǵarmaqta. Sociallıq filosofiya millet hám mámleket ortasındaǵı qatnasıqlardı da analizleydi. Sociallıq filosofiyada millet túsinigi jámiyetti payda etiwshi tiykargı sociallıq birliklerden biri sipatında qaraladı. Millet – bul uliwma tariyxıy rawajlanıw procesinde qáliplesken, bir aymaqta jasaytuģın, birden-bir til, mádeniyat, dástúr hám úrp-ádetlerge iye bolgan adamlardıń jámiyetlik-siyasiy birligi. Millet túsiniginiń tiykarǵı tárepleri: 1. Tariyxıylıq: Millet uzaq tariyxıy proceslerde qáliplesedi hám rawajlanadı. Ol xalıqtıń tariyxıy rawajlanıwı hám sociallıq turmısı menen tıǵız baylanıslı. 2. Aymaqlıq: Millet bir aymaqta jasawshı adamlar jámiyeti. Aymaq millettiń qáliplesiwinde áhmietli faktor esaplanadı. 3. Til birligi: Bir til milletti birlestiriwshi faktorlardan biri bolip, milliy ózlik hám mádeniyattı kórsetedi. 4. Mádeniy pútinlik: Millet birden-bir mádeniy miyras, dástúrler hám qádiriyatlar menen birlesedi. Bul mádeniy ózlik milliy ózgesheliktiń tiykarǵı bólegi bolıp esaplanadı. 5. Sociallıq-siyasiy birlik: Millet birgelikte jasaw, mámleket yaki belgili siyasiy dúzilme átirapında birlesiw tilegin bildiredi. 6. Ózlik hám ózine tánlik: Millet óz tariyxına, mádeniyatına hám qádiriyatlarına iye boliwi menen basqa milletlerden ajıraladı. 1399 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 Millet hám etnikalıq topar : Millet kóbinese etnikalıq gruppadan parıq qıladı. Etnik topar bir etnik kelip shigiwga tiykarlangan bolsa, millet siyasiy birlik hám mádeniy pútinlikti de qamtıp aladı. Sociallıq filosofiyada milletke tiyisli teoriyalar. 1. Primordializm: Millet áyyemgi hám tábiyiy birlik sipatında qaralıp, ol adamlar arasındaǵı biologiyalıq hám mádeniy baylanıslarga tiykarlangan. 2. Modernizm: Millet modern jámiyet jemisi. Bul teoriya milletti sociallıq hám ekonomikalıq rawajlanıw nátiyjesinde payda bolgan birlik dep esaplaydı. 3. Konstruktivizm: Millet sociallıq konstruktor bolip, adamlardıń tariyxıy hám mádeniy faktorlar tiykarında jaratqan ónimi. Juwmaqlap aytqanda : Milletti túsiniw sociallıq filosofiyanıń áhmiyetli mashqalalarınan biri bolıp, onıń analizi milliy identifikaciya, mádeniyat hám sociallıq rawajlanıw máselelerin de qamtıp aladı. Milletti filosofiyalıq jaqtan úyreniw zamanagóy sociallıq proceslerdi duris túsiniw hám olardı basqarıw ushin zárúr.