O‘ZBЕKISTONDA INVЕSTITSIYA VOSITASI SIFATIDA SUKUKNI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI VA MUAMMOLARI

Аннотация

This article provides an in-depth analysis of the economic necessity, legal and financial foundations, and existing problems of introducing and developing sukuk (bonds in accordance with Sharia) as an Islamic financing instrument in Uzbekistan. The diversification of the capital market in the country, the population's need for financial services in accordance with Sharia principles, and the need to increase attractiveness to international investors require the acceleration of sukuk issuance. The article also develops proposals and recommendations for the implementation of sukuk in Uzbekistan based on international experience. The analysis shows that the regulatory and legal framework, the Sharia control system, infrastructure, and information provision to investors are important factors for the sustainable growth of the sukuk market. 9 53 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Keywords: sukuk, Islamic finance, investment market, capital market development, Sharia-compliant financing, financial instruments, the economy of Uzbekistan, sukuk issuance, investment attractiveness, legal framework. ПЕРСПЕКТИВЫ И ПРОБЛЕМЫ РАЗВИТИЯ СУКУК КАК ИНВЕСТИЦИОННОГО ИНСТРУМЕНТА В УЗБЕКИСТАНЕ Аннотация. В статье дается глубокий анализ экономической необходимости, правовых и финансовых основ, а также существующих проблем внедрения и развития сукук как исламского финансового инструмента в Узбекистане. Диверсификация рынка капитала страны, потребность населения в финансовых услугах, соответствующих принципам шариата, а также необходимость повышения привлекательности для международных инвесторов требуют ускорения выпуска сукук. В статье также разрабатываются предложения и рекомендации по внедрению сукук в Узбекистане, основанные на международном опыте. Анализ показывает, что нормативная база, система шариатского надзора, инфраструктура и распространение информации среди инвесторов являются важными факторами устойчивого роста рынка сукук. Ключевые слова: сукук, исламское финансирование, инвестиционный рынок, развитие рынка капитала, финансирование в соответствии с нормами шариата, финансовые инструменты, экономика Узбекистана, эмиссия сукук, инвестиционная привлекательность, правовая база. Kirish: So‘nggi yillarda O‘zbekiston iqtisodiyotida bozor mexanizmlarini chuqurlashtirish, investorlar uchun qulay muhit yaratish va moliyaviy vositalarni diversifikatsiya qilish yo‘nalishida sezilarli islohotlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, xalqaro moliyaviy tizimlarda keng qo‘llaniladigan islomiy moliya vositalari, xususan sukuk – shariatga muvofiq obligatsiyalar – ga bo‘lgan qiziqish ortib bormoqda. Sukuk moliyaviy instrumenti sifatida nafaqat shariat talablariga rioya etuvchi investorlar uchun, balki kapital bozorining yangi manbalarini jalb qilish uchun ham muhim ahamiyat kasb etadi. An’anaviy obligatsiyalardan farqli o‘laroq, sukuk daromadi foizga emas, balki aktivlardan kelib chiqadigan real iqtisodiy foydaga asoslanadi. Bu esa uni real sektor bilan chambarchas bog‘liq qilib, iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantiruvchi omil sifatida ko‘rsatadi. Hozirgi kunda O‘zbekiston sukukni joriy etish bo‘yicha dastlabki huquqiy asoslarni yaratmoqda. 9 54 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Biroq bu yo‘nalishda qator tizimli muammolar – huquqiy-normativ boshqaruvning yetarli emasligi, moliyaviy savodxonlik pastligi, shariat nazoratining yo‘qligi kabi holatlar mavjud. Shunday ekan, mazkur maqolada sukukni investitsiya vositasi sifatida rivojlantirishning dolzarbligi, huquqiy va amaliy jihatlari, mavjud muammolar va istiqbolli yechimlar tahlil qilinadi. Mavzuga oid adabiyotlar sharhi. Zamonaviy moliyaviy dunyoda barqaror va etik investitsiya vositalariga bo‘lgan talab tobora ortib bormoqda. Shu nuqtai nazardan qaraganda, sukuk — shariat tamoyillariga asoslangan obligatsiyalarning jahon bozoridagi roli alohida ahamiyat kasb etmoqda. Sukuk an’anaviy foizli qarz vositalaridan farqli o‘laroq, real aktivlarga asoslangan, sheriklik va mulkka ulush tamoyillariga tayangan moliyaviy mexanizmdir. so‘ngi yillar mobaynida sukuk bo‘yicha ilmiy izlanishlar jadal rivojlandi. Quyida Osiyo, Yevropa va AQSh olimlarining bu boradagi eng muhim ishlari yoritiladi. Osiyodagi sukuk tadqiqotlari, ayniqsa, Malayziya, Indoneziya, Pokiston va Saudiya Arabistonida chuqur nazariy va amaliy jihatdan rivoj topdi. Nurkholis Madjid o‘z tadqiqotida sukukni rivojlanayotgan iqtisodiyotlar uchun infratuzilmani moliyalashtiruvchi asosiy vosita sifatida tahlil qilib, uzoq muddatli barqarorlikni ta'minlovchi mexanizm deb ta’riflaydi. Zulkifli Hasan esa sukuk muvaffaqiyati bevosita shariat nazorat tizimiga bog‘liqligini ko‘rsatgan holda, Shariat kengashlarining mustaqilligiga urg‘u beradi. Pokistonlik olim Muhammad Ayub sukukni past riskli, ammo yuqori etik darajadagi investitsiya vositasi sifatida taqdim etadi.