НАПРАВЛЕНИЯ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ МЕТОДОЛОГИИ ИНВЕСТИЦИОННОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ В УСЛОВИЯХ ЦИФРОВИЗАЦИИ ПРЕДПРИЯТИЙ

Аннотация

The purpose of this study is to consider and analyze the directions of improving the methodology of investment activities in the context of digitalization of industrial enterprises. The article examines the methodological foundations of improving the investment activities of the company by increasing the profitability of its own (share) capital through the DuPont model using artificial intelligence, using the example of Uzbekneftegaz JSC. Keywords: investments, digitalization, efficiency, financial model, DuPont model, ROE coefficient, correlation, regression, artificial intelligence, methodology, oil and gas industry, extraction, processing, improving equity efficiency, industrial enterprises. Кириш. Мамлакатимизда фаол инвестиция муҳитини шакллантириш, халқаро маи донда ижобии имиж яратиш, бизнес юритиш ва бизнес муҳити каби халқаро реи тингларда ижобии у ринларни эгаллаш, бизнес ва тадбиркорликка янада ку проқ имкониятлар яратиб бериш и у налишларида сезиларли ишлар амалга оширилмоқда. Фикримизча, “Янги Ў збекистон – 2030” стратегияси асосида навбатдаги босқичда эътибор қаратилиши керак бу лган муҳим масала – бу ҳудудлар ва иқтисодие т тармоқларига киритилае тган инвестициялар ва барча инвестиция лои иҳаларининг самарадорлигини таъминлаш. Адабиётлар шарҳи. Инвестицион фаолиятда методологик ёндашувнинг инвестиция жараёнларидаги ўрни, нефть-газ корхоналарида инвестицион фаолиятни ташкил этиш, уларнинг турлари каби масалалар хорижий ва маҳаллий иқтисодчи олимлар ишларида ўрганилган. Жумладан: Bringham, Ehrhardt (2008) китобида молиявий бошқарувнинг назарий асослари билан бирга, унинг амалий жиҳатлари ҳам атрофлича ёритилган. Корхоналарда инвестиция фаолияти ва уни ташкил этиш масалаларига китобда алоҳида эътибор қаратилган. Хусусан, инвестиция лойиҳаларини баҳолаш ва саралаш усуллари (NPV, IRR, Payback Period, Profitability Index ва бошқалар), инвестиция қарорларида хавфни ҳисобга олиш ва унга мос равишда даромадларни прогноз қилиш, компания ресурсларини қандай инвестицияларга йўналтириш самарали эканлигини аниқлаш масалалари ёритилган. Борисова (2015) китобида корпоратив молиявий бошқарувнинг асосий масалалари атрофлича баён этилган, инвестиция фаолияти ва уни ташкил этишга оид мавзуларга алоҳида эътибор қаратилган. Инвестиция тушунчаси ва турлари, корпорация фаолиятидаги аҳамияти, корхонанинг инвестицион стратегия, узоқ муддатли мақсадларига эришиш учун инвестиция стратегиясини шакллантириш тамойиллари, босқичлари ва моделлари кўриб чиқилади. Швецов ва Камнев (2017) корхонада молия тушунчасининг назарий асосларини таҳлил қилишга бағишланган, корхона молиясининг умумий назарий жиҳатлари ёритилган, молиявий маблағларни самарали ишлатилиши, ўз капиталининг самарадорлиги масалалари тадқиқ қилинган. Будаев (2015) мақоласида нефтегаз саноатида қарз маблағлари, хусусан лизингдан фойдаланиш имкониятлари таҳлил қилинган. Мақолада нефтегаз компаниялари учун жалб қилинган капиталнинг афзалликлари ва унинг молиявий стратегиядаги ўрни 285 www.sci-p.uz II SON. 2025 кўриб чиқилган. Будаев фикрича “лизинг шартномалари орқали компаниялар ўз ишлаб чиқариш қувватларини тез ва кам харажатлар билан янгилашлари мумкин”. Носиров ва бошқалар (2012) корхоналарда инвестиция рискларини бошқариш масалалари тадқиқ қилинган. Корхоналарда инвестиция фаолиятини методологик тўғри ташкил этилишида рискларни бошқаришнинг аҳамияти, уларни эмпирик таҳлил қилиш муҳимлиги кўрилган. Астанакулов, Асатуллаев (2018) мақоласида инвестицион лойиҳаларнинг самарадорлигини баҳолаш усуллари ва уларни такомиллаштириш масалалари кўриб чиқилган. Муаллифлар инвестиция жараёнидаги таҳлил ва баҳолашнинг аҳамиятини таъкидлаб, инвестицион лойиҳаларни баҳолашда қўлланиладиган асосий молиявий кўрсаткичлар ва усулларни таҳлил қилганлар. Мақолада инвестицион лойиҳаларнинг самарадорлигини баҳолашда қўлланиладиган асосий молиявий кўрсаткичлар ва усуллар таҳлил қилинган. Каримов, Хожиматов (2011) китобида инвестиция фаолиятини ташкил этиш ва уни молиялаштириш масалалари кўриб чиқилган. Инвестиция жараёнларини давлат томонидан бошқариш ва рағбатлантириш механизмлари таҳлил қилиниб, инвестицияларни молиялаштириш учун зарур бўлган маблағларнинг турли манбалари ва уларнинг хусусиятлари кўриб чиқилган. Нефть-газ саноатида инвестиция лои иҳалари самарадорлигини таъминлаш тушунчасининг асл моҳияти шунда ку ринадики, лои иҳага сарф қилинган ҳар бир ресурс бирлигига (меҳнат, моддии қии матликлар, молиявии ресурслар) ишлаб чиқариш, хизмат ку рсатиш ва даромад олиш даражасининг сезиларли у сиш таъминланиши лозим. Саноат корхоналарида инвестиция лои иҳалари самарадорлигини таъминлаш ва умуман инвестиция фаолият натижадорлигига эришиш, энг биринчи навбатда, лои иҳани танлаш, амалга ошириш ва бошқариш бу и ича танланган ту ғри стратегияга боғлиқ. Тадқиқот методологияси. Мақолани тае рлаш жарае нида инвестицияларни жалб қилиш, уларнинг самарадорлигини ошириш и у лларидан самарали фои даланган ҳолда корхоналарнинг фаолиятини ривожлантиришнинг назарии ва амалии асослари у рганилди. Ма