РЕСУРСЫ, ОБЕСПЕЧИВАЮЩИЕ ЭКОНОМИЧЕСКУЮ СТАБИЛЬНОСТЬ НА ПРЕДПРИЯТИЯХ ТЕКСТИЛЬНОЙ ПРОМЫШЛЕННОСТИ

Аннотация

The economic stability of the enterprises of the existing textile industry depends on the resources that are directly or indirectly involved in production processes, and are also considered one of the main organizing factors of activity. This article is aimed at studying the structure of economic resources that ensure economic stability in an enterprise, covering the sphere of influence of each resource in relation to economic processes. Keywords: financial resources, material resources, labor resources, information resources, organizational resources, intellectual resources. 273 273-281 www.e-itt.uz I SON. 2025 Кириш. Корхонанинг иқтисодий барқарорлиги унинг хўжалик фаолияти учун зарур бўлган барча турдаги ресурслардан комплекс ва мувозанатли фойдаланиш ҳисобига таъминланади. Бунда ресурсларга нафақат эгалик қилиш, балки улардан самарали фойдаланиш, ташқи ва ички муҳит омилларининг ўзгаришига мослаштириш асосида улардан фойдаланиш усулларини доимий тарзда ривожлантириб бориш муҳимдир. Шунингдек, иқтисодий барқарорликни таъминловчи бирор бир ресурс бошқа турдаги ресурслардан ажралган ҳолда юқори натижа олиб келмаслигини ёддан сақлаш лозим, яъни ресурсдан индивидуал тарзда фойдаланиш белгиланган мақсадларга эришиш имкониятини шакллантирмайди (Абдуллаева, 2024). Чунончи, ресурслар ўзаро бир бирига боғлиқ бўлиб, улардан комплекс фойдаланишни тўғри ташкил этиш корхоналар учун иқтисодий ўсиш кўрсаткичларига эришишнинг асосий шартларидан бири ҳисобланади. Ресурслар бир бири билан чамбарчас боғлиқ ҳамда уларнинг ҳар бирининг мувозанатлашган ривожланиши корхонанинг узоқ муддатли барқарорлигининг кафолати ҳисобланади (Абдукаримов, 1999). Фикримизча, корхона иқтисодий барқарорлигини таъминловчи ресурсларнинг таркибий-тузилмаси корхонанинг самарали фаолият юритишини, ташқи ва ички муҳит ўзгаришига мослашган ҳолда ўз рақобатбардошлигини узоқ муддатли истиқболда сақлаб қолиш қобилиятини таъминловчи ҳар хил турдаги ресурслар тўпламини ифодалайди. Хусусан, фикримизча, корхонанинг иқтисодий барқарорлигини таъминлашдаги ресурслар тўплами таркибини молиявий, моддий, меҳнат, ахборот, ташқилий ва интеллектуал (ақлий салоҳиятни ифодаловчи) ресурсларга ажратиш ҳамда ҳар бир ресурс асосини аниқ белгилаш улардан самарали фойдаланиш имкониятларини ҳамда шароитини яратади. Адабиётлар шарҳи. Саноат корхоналарининг операцион, молиявий ҳамда инвестицион фаолиятларнинг самарадорлигини ва рақобатбардошлигини оширишда ресурсларидан оқилона фойдаланиш масалалари кўплаб иқтисодчи олимлар томонидан тадқиқ этилган. Хусусан, моддий ресурслар ҳамда уларнинг корхона иқтисодий фаолиятида тутган ўрни мамлакатимизнинг етакчи иқтисодчи олимлари Пардаев, Абдукаримов (2004), Б.И.Исроилов, И.Н.Исманов ва бошқалар томонидан илмий тадқиқот ишларида ёритилган (Пардаев, Абдукаримов, 2004). Хорижий иқтисодчи олимлардан М.И.Баканов, А.Д.Шеремет, Л.И.Кравченко, С.В. Соколов ва бошқаларнинг (2002) илмий ишларида иқтисодий ресурслар таркибидаги моддий ҳамда меҳнат ресурслари корхона самарадорлигини белгиловчи асосий иқтисодий омиллар сифатида кўрсатилган. Шунингдек, иқтисодий ресурсларни бошқаришнинг самарадорлиги корхонанинг рентабелли фаолиятини, унинг иқтисодий барқарорлигини таъминлашга таъсир кўрсатиши Дроздовский (1986), Балашова (2016), Фонотов (1985) каби иқтисодчиларнинг тадқиқот ишларида ёритилган. Тадқиқот методологияси. Тўқимачилик саноати корхоналарининг иқтисодий барқарорлигини таъминловчи ресурслар таркибини тадқиқ этишда мантиқий фикрлаш, таҳлил ва синтез, маълумотларни дедукция асосида ўрганиш каби усулларда фойдаланилган. Таҳлил ва натижалар муҳокамаси. Корхоналарнинг ривожланиши, маҳсулот (иш, хизмат)ларни ишлаб чиқариш жараёнларининг такомиллашуви ҳамда иқтисодий барқарорлик даражаси бевосита хўжалик юритувчи субъект фаолиятининг асосини ташкил этувчи ресурсларга боғлиқдир. Чунончи, ҳар қандай ишлаб чиқариш жараёнини ташкил этиш ушбу 274 www.e-itt.uz I SON. 2025 жараёнда иштирок этадиган ҳамда моддий неъматларни ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатадиган ресурсларсиз амалга ошмайди. Шунга кўра, фикримизча, корхона фаолиятининг иқтисодий барқарорлигини таъминлашда фойдаланиладиган ресурслар таркиби ва уларнинг асосини қуйидагича ифодалаш лозим: Молиявий ресурслар Моддий ресурслар Меҳнат ресурслари •Хусусий капитал. •Хом-ашё ва •Малакали ходимлар. •Қарзга олинган материаллар. •Рағбатлантириш капитали. •Товар моддий тизими. •Пул маблағлари. захиралар. •Ишчи-ходимларни •Молиявий захира. •Ишлаб чиқариш ўқитиш ва жиҳозлари. ривожлантириш •Инвестициялар. тизими. •Меҳнат шароитлари. Ахборот ресурслари Ташкилий ресурлар Интеллектуал ресурслар •Маълумотлар базаси. •Бошқарув тузилмаси. •Дастурий таъминот. •Бизнес-жараёнлар. •Патент ва лицензиялар. •Ахборот •Корпоратив маданият. •Ноу-хау. технологиялари. •Инновациялар. •Бренд. 1-чизма. Корхонанинг иқтисодий барқарорлигини таъминловчи ресурслар таркибий-тузилмаси Молиявий ресурслар хўжалик юритувчи субъект фаолиятининг ҳар бир жабҳасида муҳим аҳамиятга эга бўлиб, узоқ муддатли самарали фаолиятнинг асоси ҳисобла