KLINIK FARMAKOLOGIYA ASOSIDA TIBBIYOT YO‘NALISHIDAGI TALABALARDA AMALIY KO‘NIKMALAR VA FARMAKOKOMPETENTLIKNI SHAKLLANTIRISH USULLARI

Аннотация

В статье рассматриваются вопросы совершенствования методики формирования и развития фармакокомпетентности студентов, обучающихся в высших медицинских учебных заведениях, в частности обучающихся по направлению «Лечебное дело», посредством дисциплины клиническая фармакология. Студенты должны научиться разумно и безопасно использовать лекарства, сочетая практические и теоретические знания. Результаты исследования будут способствовать развитию у студентов навыков клинического мышления и навыков индивидуального планирования фармакотерапии. Ключевые слова: клиническая фармакология, фармакокомпетентность, лекарственные средства, методика обучения, направление лечения. IMPROVEMENT OF METHODS FOR DEVELOPING STUDENTS' PHARMACOPETTENCY ON THE BASIS OF CLINICAL PHARMACOLOGY (IN THE EXAMPLE OF THERAPY) Samatov Dilshodbek Tokhirjonovich 131 ` Scientific advisor: Associate Professor of the Department of Social and Humanitarian Sciences, Andijan State Pedagogical Institute, Doctor of Pedagogical Sciences Sobirjonov Islambek soon as Tavakkaljon Independent researcher: Andijan State Medical Institute, Assistant Professor of the Department of Pharmacology, Clinical Pharmacology and Medical Biotechnologies Annotation: This article discusses the issues of improving the methodology for the formation and development of pharmacocompetence of students studying in higher medical institutions, in particular those studying in the treatment direction, through the discipline of clinical pharmacology. Students should learn to use drugs rationally and safely by combining practical and theoretical knowledge. The results of the study serve to develop clinical thinking and individual pharmacotherapy planning skills in students. Keywords: clinical pharmacology, pharmacocompetence, drugs, educational methodology, treatment direction. Kirish (Introduction). Zamonaviy tibbiyotning tezkor rivojlanib borayotgan hozirgi bosqichida klinik farmakologiya fani tibbiy ta’lim tizimida alohida o‘rin tutmoqda. Bu fan nafaqat dori vositalarining farmakodinamikasi va farmakokinetikasini, ya’ni ularning organizmdagi ta’sir mexanizmlari, so‘rilishi, taqsimlanishi, metabolizmi va chiqarilishini chuqur o‘rganadi, balki ularni klinik amaliyotda to‘g‘ri va samarali qo‘llashga oid bilim va ko‘nikmalarni shakllantirishga xizmat qiladi. Ayniqsa, davolash yo‘nalishida tahsil olayotgan talabalar uchun klinik farmakologiyani chuqur o‘zlashtirish ularning kelgusidagi kasbiy faoliyatida bemorlarga sifatli va xavfsiz dori-darmon bilan yordam berishda muhim omil hisoblanadi. Farmakokompetentlik tushunchasi tibbiyotda professional malaka va tajribaning muhim mezoni bo‘lib, bu orqali talaba o‘z bilim va ko‘nikmalarini real klinik vaziyatlarga moslashtira oladi. Farmakokompetentlikka quyidagilar kiradi: dori vositalarining to‘g‘ri tanlovi, ularning dozasi, qo‘llash usuli va muddati, nojo‘ya ta’sirlarini oldindan aniqlab, ularni bartaraf etish yo‘llarini bilish, bemorning yoshi, jinsiy va fiziologik holatidan kelib chiqqan holda farmakoterapiyani individual rejalashtirish. Shuningdek, farmakologik bilimlarni klinik qarorlar qabul qilishda ongli ravishda qo‘llay olish — talabaning kasbiy kompetensiyasini belgilovchi asosiy ko‘rsatkichlardan biri sanaladi. Shu bois, tibbiy oliy ta’lim muassasalarida klinik farmakologiyani o‘qitish jarayonida foydalanilayotgan pedagogik texnologiyalar, metodik yondashuvlar, o‘quv materiallarining mazmuni va shakli doimo takomillashtirib borilishga muhtoj. Bugungi kunda faqat ma’ruza va amaliy mashg‘ulotlar bilan cheklanib qolmasdan, interaktiv o‘quv usullari — klinik keyslar, rol o‘yinlari, muammoli vaziyatlar tahlili, elektron ta’lim platformalari orqali bilimlarni mustahkamlash, shuningdek, simulyatsion treninglar yordamida real amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirish zaruratga aylangan. Ushbu maqolada aynan klinik farmakologiya fanining zamonaviy o‘qitish metodikasi asosida davolash yo‘nalishidagi talabalar farmakokompetentligini rivojlantirish imkoniyatlari o‘rganiladi. Shuningdek, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari tahlil qilinib, taklif etilayotgan metodik takomillashtirishlar natijasida talabalarning kasbiy malakasi va mustaqil klinik fikrlash qobiliyatining oshishiga erishish mumkinligi asoslab beriladi. Metodlar (Materials and Methods). Mazkur tadqiqotda klinik farmakologiya fanini o‘qitishda qo‘llanilayotgan mavjud metodik yondashuvlar tahlil qilindi hamda ularni takomillashtirish yo‘llari ishlab chiqildi. Tadqiqot Andijon davlat tibbiyot institutining davolash 132 ` fakultetida tahsil olayotgan 3- va 4-bosqich talabalari ishtirokida amalga oshirildi. Tadqiqotda jami 120 nafar talaba ishtirok etdi va ular tasodifiy tanlov asosida ikkita guruhga — nazorat va eksperimental guruhlarga bo‘lindi. Tadqiqot jarayonida quyidagi metodlardan foydalanildi:  Diagnostik metodlar: Talabalar farmakokompetentligini baholash uchun maxsus ishlab chiqilgan test savollari, klinik keyslar va amaliy topshiriqlar asosida boshlang‘ich (pretest) va