ISHLAB CHIQARISH SANOATI SOHASINI RIVOJLANISHDA INVESTITSION RESURSLARNING AHAMIYATI

Аннотация

The importance of the manufacturing industry in the economic development of the country is high. The development of the manufacturing industry provides permanent employment for the population of the region. In addition, by attracting investment, manufacturing enterprises will have the opportunity to modernize their existing technologies and thereby further improve production efficiency. ЗНАЧЕНИЕ ИНВЕСТИЦИОННЫХ РЕСУРСОВ В РАЗВИТИИ ОБРАБАТЫВАЮЩЕЙ ПРОМЫШЛЕННОСТИ Ключевые слова: промышленное предприятие, глобализация, инвестиции, производство, цифровая экономика, экспорт, импорт, экономическое развитие. Аннотация: Обрабатывающая промышленность играет значительную роль в экономическом развитии страны. Развитие обрабатывающей промышленности обеспечит постоянную занятость населения региона. Кроме того, за счет привлечения инвестиций производственные предприятия получат возможность модернизировать имеющиеся технологии и тем самым дополнительно повысить эффективность производства. Kirish: Globalashuv davrida mamlakat iqtisodiyotini rivojlantirishda ishlab chiqarish sanoatining ahamiyati yuqori. Ma’lumki, Sanoat korxonalarining rivojlanishi shu korxona tarkibida mavjud sohalarni faolik bilan rivojlanishiga bog’liq, shu bilan birga ularga jalb qilingan investitsiyalar va ulardan foydalanish ko‘lamiga ham bog‘liq. Bugungi kunda O‘zbekistonda sanoatni rivojlantirish bo‘yicha yetarlicha siyosat olib borilmoqda. "Yangi O‘zbekiston" strategiyasi doirasida sanoat zonalari tashkil etilmoqda. 106 Xususan, chet ellik investorlar uchun qulay shart – sharoitlar yaratilmoqda. Misol uchun, "Angren", "Navoi" va "Jizzax" erkin iqtisodiy zonalari orqali ko‘plab yirik investitsiya loyihalari amalga oshirilmoqda1. Asosiy qism: Hududa sanoat korxonalarining samarali faoliyati nafaqat ishlab chiqarish sanoatini barqaror rivolanishini balki jamiyatning ijtimoiy taraqqiyotni ham yuksaltiradi. Xususan, hududa istiqomat qiluvchi aholining turmush darajasi yaxshilashda ishlab chiqarish sanoatining ahamiyati yuqori. Ishlab chiqarish sanoatining rivojlanishi mamlakat miqiyosida eksport va import qilinadigon tovarlarni o‘zaro balansini ushlash uchun ham ahamiyatli. Shunday ekan viloyat miqiyosida ham ishlab chiqarish sanoat sohalariga e’tibor yildan yilga oshib bormoqda. Misol uchun ishlab chiqarish sanoatiga investitsiyalar joriy etish ko‘lami oxirgi yillarda yaxshilangan. (1 – rasmga qarang) 60 52,3 48,3 50 36,5 40 30 26,1 18,5 20 10 0 2014 2017 2020 2022 2024 Ulushi % da 18,5 26,1 36,5 48,3 52,3 2.2.1-Rasm. Andijon viloyati asosiy kapitalga jalb qilingan investitsiyalardan ishlab chiqarish sanoatiga yo‘naltirilgan investitsiyalar ulushi2. Yuqoridagi ma’lumotlarda oxirgi yillarda Andijon viloyatida ishlab chiqarish sanoatiga qanchalik shart – sharoit yaratib berilayotganini va investitsiyalar ko‘lamini o‘zgarishi aks etirilgan. Xususan, 2014 – yilda, asosiy kapitalga jalb qilingan investitsiyalarning 18,5 foizi aynan ishlab chiqarish sanoatiga yo‘naltirilgan bo‘lsa 2017 – yilda bu ko‘rsatkich 26,1 foizni tashki qilgan, 2020-yilga kelib 36,5 foizni tashkil qilgan, 2022-yilda 48,3 foiz bo‘lgan, 2024 – yilga kelib jami asosiy kapitalga jalb qilingan investitsiyalarga nisbatan 52,3 foizni tashkil etgan. Xususan, viloyatga jalb qilingan investitsiyalardan foydalanish orqali YaHM bilan bir qatorda infratuzlima hamda axborot hizmatlari ham rivojlandi. Hozirgi iqtisodiy taraqqiyyot davri bevosita axborotlashgan davr hisoblanadi. Ishlab chiqarish sanoatning yetakchi tarmoqlarini modernizatsiyalash va diversifikatsiyalash, xom-ashyo va yarim tayyor mahsulotlarni qayta ishlashning zamonaviy texnologiyalarini joriy etish, jahon bozorida yuqori raqobatbardosh bo`lgan ishlab 1 https://lex.uz/docs/-5841063 2 https://andstat.uz/uz/ma’lumotlari asosida mualif ishlanmasi 107 chiqarishlarni manzilli qo`llab-quvvatlanishi, ishlab chiqarishlar tarkibida qayta ishlash sanoatining ulushini oshishiga ko`maklashdi. Shuningdek, axborot davrida ishlab chiqarishni kompyuterlashtirish kelgusida sanoat tarmoqlarini yanada tez va sifatli mahsulot ishlab chiqarishiga ta’sir ko‘rsatadi. Ma’lumki, sanoati rivojlangan mamlakatlarning aksariyati ishlab chiqarishda raqamli texnologiyalardan foydalanadi. Hududga jalb qilingan investitsiyalardan unumli foydalanish hamda ularning samaradorligini oshirish uchun ishlab chiqarish jarayonlarini raqamlashtirish zarur. Sanoat korxonalari uchun yangi texnologiyalardan foydalanishni ko‘lamini yanada rivojlantirish zarur. Ishlab chiqarish sanoat korxonalariga jalb qilingan investitsiyalar yordamida korxonada mavjud moddiy texnika zahiralarini yangilash imkoniyati ortadi. Bu esa o‘z navbatida korxonada ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning sifatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Bu nafaqat ishlab chiqarish ko‘lamini yaxshilaydi hamda korxonaning diversifikatsiya jarayonini ham tezlashtiradi. Sanoat korxonalarida ishlab chiqarish quvvatlarini yanada kengaytirish va hajmini oshrish o’z navbatida korxonaning qo‘shimcha uskunalarga va xom ashyo, is