PSIXOLOGIYALIQ TRENIN’DI SHÓLKEMLESTIRIW QAǴIYDALARI HÁM PSIXOLOG -TRENERLERGE ULIWMALIQ KÓRSETPELER

Аннотация

This study provides general information about the rules for organizing psychological trainings and psychological trainings. It also provides recommendations for psychological trainers on organizing trainings. Information is provided about the self-control of psychological trainers during training and their attitude towards training participants. 236 Aprel, 2025-Yil Keywords: Psychologist-trainer, psychological training, psychological research, psychological skills, pedagogical approaches, training rules. Psixologtıń kliyentleri trenin’ge jańa maǵlıwmatlardı alıw ushın keledi. Biraq, kliyentlerge kóbirek maǵlıwmatlardı beriw bolǵan tilek psixologtıń ústinen jaman dálkek etiwi múmkin. Baslawshınıń trenin’ti monologqa aylandırıwı, onıń lekciyaǵa uqsap qalıwı trenin’niń tiykarǵı jaǵdayların aktivlik jaǵdayınan joǵalıwına alıp keledi. Trenin’te qatnasıwshılar belsene qatnasıwı kerek, bul trener bárqulla úndemewi kerek degen pikirdi ańlatpaydı. Biraq trenerdiń sózi qısqa hám anıq boliwi kerek. Trenerden magliwmat soralgan waqitta, trener bul sorawdı toparga jollap jiberiwi múmkin. Ol bul haqqında trenin’ qatnasıwshıları ne oylaydı, degen sorawdı berip, topardıń pikirin biliwi múmkin. Bunday jaǵdaydaǵı pikirlesiw oǵada nátiyjeli boladı, sebebi trenin’ qatnasıwshıları bul maǵlıwmatlardı bayanatqa salıstırǵanda pikirleskende jaqsıraq eslep qaladı. Keńes beriwge hám maǵlıwmatlardı analizlewge kirisiw. Kópshilik jaǵdaylarda tiykarınan jumıstıń baslanıwında qarıydardıń trenerge beretuǵın sorawları ózi haqqında boladı. Kliyenttiń pikirinshe trener bul haqqında awız ashqan eken onıń neni anlatıwın túsindire alıwı kerek, neni naduris isledim, bunday jagdaylarda ózimdi qalay tutıwım kerek edi, siz qanday keńes bergen bolar ediniz. Bul jaǵdaylarda trener másláhát beriwge kirisip ketiw itimalı joqarı, lekin trener bunday jaǵdaylardı talqılawǵa uqıplı ekenin oylaydı. Biraq bul duzaq, duzaqqa túsiwi bunday jaǵdaylarda ańsatıraq. Eger haqıyqatında da sonday jaǵdaylarǵa tússe, trener ózin taba alatuǵın insan sıpatında kóz aldına keltiriwi múmkin. Bul jaǵdaylar hámmeniń aldında tallanbaydı, sebebi kliyent hámmeniń aldında ózin qolaysız seziniwi múmkin. Qolaysızlıqtan keyin ol trenerden keyingi jaǵdaylarda ózin qalay tutıwın soraydı hám onnan keyingi ómiri ushın másláhát kútedi. Bul jaǵdayda trenin’ ǵalabalıq másláhátke aylanıp ketiwi múmkin. Hátteki bul jaǵdaylarda trenin’ qatnasıwshıları da másláhát beriwge ótip ketedi. Intervenciyaǵa júdá qızıǵıp ketiw. Intervenciya (bul sóz áskeriy iskerlik, agressiya menen baylanıslı sózge uqsaydı) psixologiyada belgili bir iskerlikke psixologtıń aralasıwı túsiniledi, belgili bir jaǵdaylarda psixologtıń belgili bir iskerlikke aralasıwı zárúr esaplanadı. Ullı xudojnik Leonardo da Vinchi bul haqqında qızıqlı ráwiyat toqıǵan, bul áyne usı jaǵdayǵa mısal bola aladı. Ottan júdá qattı shappat jegen shaqmaq tas ashıwı kelip onnan soradı: -Sen nege maǵan jabısıp kettiń? Men seni tanımayman ǵoy. Sen meni birew menen aljastırıp atırsań. Iltimas meniń betlerimdi óz halına qoyıń. Men hesh kimge jamanlıq etip atırǵanım joq ǵoy. 237 Aprel, 2025-Yil -Kewliń biykarǵa shıqpasın, - depti ot oǵan juwap retinde, - Eger sen azǵana sabır etip kútseń men sennen ne alatuǵınımdı kórerseń. Bul sózlerdi esitken shaqmaq tastıń ashıwı keldi hám ol sabırlılıq penen ne payda bolatuǵının kúte basladı. Eń aqırında shaqmaqtastan káramatlar dóretken jalın payda bolıptı. Solay etip shaqmaqtastıń sabırlılıǵı sıylıqlanıptı. Biraq bir tárepleme tásir trenin’ qatnasıwshıların belgili bir jaǵdaylarǵa, jaǵdaylarǵa óz belsendiligin kórsetiw imkaniyatınan ayıradı. Sonıń ushın da intervenciya tek kerekli waqıtlarda ǵana ámelge asırılıwı kerek boladı. Baslawshı bárqulla esinde tutıwı kerek, turaqlı intervenciya óziniń pikiriniń kópligi hám absolyut hákimiyatqa alıp keliwi múmkin. Ayırım trenerler tap usınday taypaǵa kiriwshi esaplanadı. Bul jaǵdaylar tiykarınan NLP menen shuǵıllanatuǵın ámeliy psixologlarǵa tán. Bunday waqıtta tómendegi qubılıs eske túsedi. Bir kúni júdá jas trener (NLPniń birinshi sabaqların iyelegen) qáwenderden belgili bir qarjı aldı hám ogan shınıǵıw bólmesi ushin mebel alıwdı maqul kórdi. Bul jaǵdayǵa tosattan gúwa boldı, jas trener kayologlardan mebeldi tańlay basladı. qatnasıwshılarǵa qolaylı hám jeńil orınlıqlar tańlandı. Bunday jaǵday álbette hesh qanday narazılıqlardı keltirip shıǵarmadı. Biraq! Trener ózi ushın bar ushın arnalǵan kursın maqul taptı. Ol hámmeden 10 sm joqarıda otırıwı múmkin bolǵan quwanıshın hámmeden jasıra almadı. Bul jaǵdaylar álbette trenerlerdiń jumısına unamsız tásir kórsetedi. Trenirovka waqtında psixologtıń wazıypası. Trenin’ xizmeti qatnasıwshılardı ol yamasa bul háreketlerdi ózlestiriwge qaratılgan usil. Jana xizmetti ózlestiriwde qanday sharayatlar kerek boladı? Demek, insanda tómendegiler boliwi kerekten: 1) qálew (usı iskerlikke qarata); 2) biliw qalay ámelge asırıwdı; 3) usı xızmetti isley alıw. Psixologiyalıq trenin’ge qarata bul tómendegi wazıypalardı ámelge asırıwı talap etiled