BOSHLANG‘ICH TA’LIM PEDAGOGIKASI, INNOVATSIYA VA INTEGRATSIYA FANINI O‘QITISH JARAYONIGA “ASSISMENT” METODINI QO‘LLASH YO‘LLARI

Аннотация

The article examines the concept of interactive education, the need for its implementation in the educational process, as well as ways of using the Assistance method in teaching primary education pedagogy, innovations and integration. Keywords: assistance, interactive learning, interactivity, didactic opportunity, interaction, cooperation, activity, knowledge, skills, competence, moral qualities, self-analysis, control and assessment. Ma’lumki, bugungi kunda zamonaviy sharoitda ta’lim samaradorligini oshirishning eng maqbul yо‘li – bu mashg‘ulotlarning interfaol ta’lim yordamida tashkil etish deb hisoblanmoqda. Xо‘sh, interfaol ta’lim nima? Ular qanday didaktik imkoniyatlarga ega? Ta’lim jarayonida interfaol metodlarning о‘rinli, 122 THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference maqsadga muvofiq qо‘llanilishi qanday samaralarni kafolatlaydi? Quyida ana shu kabi savollarga qisqacha javob topishga harakat qilamiz: Interfaol ta’lim (ingl. “interact”, rus. “interaktiv”; “inter” – о‘zaro, “act” – harakat qilmoq) – talabalarning bilim, kо‘nikma, malaka va muayyan axloqiy sifatlarni о‘zlashtirish yо‘lidagi о‘zaro harakatini tashkil etishga asoslanuvchi ta’limdir [1]. Mohiyatiga kо‘ra, interfaollik talabalarning bilim, kо‘nikma, malaka va muayyan axloqiy sifatlarni о‘zlashtirish yо‘lida birgalikda, о‘zaro hamkorlikka asoslangan harakatni tashkil etish layoqatiga egaliklarini anglatadi. Mantiqiy nuqtai nazardan esa interfaollik, eng avvalo, ijtimoiy subyektlarning suhbat (dialog), о‘zaro hamkorlikka asoslangan harakat, faoliyatni olib borishlarini ifodalaydi [14]. Interfaol ta’lim orqali tahsil oluvchilarni egallayotgan bilimlarini о‘zlari qidirib topishlariga, mustaqil о‘rganib, tahlil qilishlariga, hatto xulosalarni ham о‘zlari keltirib chiqarishlariga о‘rgatadi. Shunday faol metodlardan biri assisment metodidir. Assisment-о‘z-о‘zini tekshirish, nazorat qilish va baholashga yо‘naltirilgan metoddir. Ushbu metoddan darsning kirish, asosiy yoki yakuniy qismida ya’ni uyga vazifa berish jarayonida qо‘llash mumkin [3]. Darsning kirish qismida tahsil oluvchilarning uyga vazifalarini qay darajada bajarganliklarini aniqlashda yoki mavzuni umumlashtirish jarayonida egallangan bilim, kо‘nikmalarni aniqlashda foydalanish mumkin. Assisment metodini dars jarayoniga tatbiq etish texnologiyasi. О‘qituvchi tomonidan talabalarga jadval kо‘rinishdagi vazifalarni qisqa vaqt ichida bajarishlarni topshiriq sifatida beriladi va topshiriq bajarilganidan sо‘ng, javoblar о‘qituvchi tomonidan e’lon qilinadi talabalar esa aynan javob kо‘ra о‘z-о‘zini tekshirishni amalga oshiradi hamda oldindan e’lon qilingan mezonlar asosida baholaydi. Bunda talabalar mavzu mazmunini qay darajada о‘zlashtirganligi bо‘yicha о‘z-о‘zini tekshirish va baholash orqali xulosa chiqaradi. Darslarni zamon talabi darajasida, interfaol usullarda, innovatsion yo’nalishlarda, turli noan’anaviy yo’sinda tashkil etilishi o’quvchilar ongi, dunyoqarashining kengayishiga, mustaqil fikrlovchi shaxsni, ijtimoiy-siyosiy hayotda ongli ishtirok etadigan fuqaroni shakllantirishga omil bo’lib xizmat qiladi. Boshlang’ich sinf o’quvchilari yoshiga munosib o’yinqaroq va sho’x bo’lishadi. Ularga yangi mavzuni tushuntirishda faqat bir xil usuldan foydalanish bolalarni charchatish va zeriktirishga olib keladi. Shunday ekan, ularga dars o’tishda turli qiziqarli metod va texnologiyalar, didaktik o’yinlardan foydalangan 123 THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference o’qituvchi o’zlashtirishida samaradorlikka erishiishi tayin. Bunday metodlarning asosiy qismi raqobatga asoslanganligi bilan xarakterlidir [2]. Chunki, qayerda sog’lom raqobat mavjud ekan, o’sha yerda albatta qilingan ishning samarasi bo’ladi. Sinf o’quvchilarini guruhlarga bo’lib, ularga alohida topshiriq berilsa, har bir o’quvchi shu guruhda uning ham o’rni borligini his etadi. Topshiriqlar yakunida uning mazmunini o’quvchilardan biri taqdimot etishi kerakligi, har bir topshiriqni o’quvchi taqdimot qilishi lozimligi tushuntirilsa, past o’zlashtiradigan o’quvchi qachondir uning ham gapirish navbati kelishini tushunib yetadi va o’z-o’zidan bunga tayyorlanib boradi. Darslarni noan’anaviy usulda o’tadigan zamonaviy o’qituvchining eng birinchi yutug’i esa butun sinf o’quvchilarining darsga tayyorlanib kelishi hisoblanadi. Yuqoridagilarni e’tiborga olgan holda boshlang’ich ta’lim darslarida “Assessment” texnikasi mashqlari asosida o‘quvchilarning bilim, ko‘nikmalarini aniqlash usullari haqida fikr yuritamiz. Darslarni noan’anaviy usulda o’tadigan zamonaviy o’qituvchining eng birinchi yutug’I esa butun sinf o’quvchilarining darsga tayyorlanib kelishi hisoblanadi. Biz har bir darsimizni pedagogik texnologiya asosida otishimiz darsni yanada samarali bolishiga olib keladi. Sizga biz hozir "Assisment" texnikasidan matematika fanidan qanday foydalanish yollari haqida misollar keltirib o`tamiz. “Assesment” - inglizcha asses