TARBIYA JARAYONINI TASHKIL ETISHDA O‘QITUVCHINING KREATIV YONDASHUVI

Аннотация

The article emphasizes the creative approach of the teacher as an important factor in organizing the educational process. It is emphasized that the creative approach contributes to increasing the activity of students, preparing them for social life, developing independent thinking and creative potential. 133 THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference Also, ways to improve the effectiveness of educational work through an individual approach, the use of modern technologies, cooperation with parents, and the teacher's ongoing research work were considered. The article may be useful for teachers striving for innovation in educational activities. Keywords: education, creative approach, teacher, student, educational work, individual approach, technology, pedagogical activity, creativity, modern education. Bugungi kunda ta’lim-tarbiya jarayoni jadal sur’atlar bilan rivojlanib borayotgan bir davrda o‘qituvchidan nafaqat bilim berish, balki tarbiyaviy ishlarni ham puxta tashkil etish talab etiladi. Tarbiya jarayonining muvaffaqiyatli kechishi o‘qituvchining pedagogik mahorati, yondashuvi va eng asosiysi, kreativligiga bog‘liq. Kreativ yondashuv deganda, odatiy, an’anaviy usullardan tashqari yangilikka intilish, o‘quvchilarning qiziqishini uyg‘otadigan, faoliyatga jalb qiladigan metodlarni qo‘llash tushuniladi [1, 2]. O‘qituvchining tarbiyaviy ishlaridagi kreativ yondashuvi, eng avvalo, darsdan tashqari tadbirlarda yaqqol namoyon bo‘ladi. Masalan, mavzuga oid teatrlashtirilgan sahna ko‘rinishlari, rolli o‘yinlar, munozaralar, loyihaviy ishlar orqali o‘quvchilarni nafaqat tinglovchi, balki faol ishtirokchiga aylantirish mumkin. Bunday yondashuvlar o‘quvchilarda ijtimoiy faollik, tanqidiy fikrlash va muammoga ijodiy yechim topish ko‘nikmalarini shakllantiradi [3, 4]. Kreativ yondashuvning yana bir muhim jihati — o‘quvchilarning yosh, qiziqish va psixologik xususiyatlariga mos metodlardan foydalanishdir [5, 6]. Masalan, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun ertaklar orqali axloqiy tarbiya berish samarali bo‘lsa, yuqori sinflarda esa ijtimoiy loyihalar, ixtirolar tanlovi, bahs-munozaralar orqali tarbiyaviy ta’sir o‘tkazish mumkin. Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish ham kreativ yondashuvning muhim qismidir. Video lavhalar, interaktiv ilovalar, onlayn viktorinalar orqali ekologik, axloqiy, huquqiy va boshqa yo‘nalishlardagi tarbiya samaradorligini oshirish mumkin [7, 8]. Bu esa o‘quvchilarning darsdan tashqari hayotda ham faol va ongli bo‘lishlariga yordam beradi. Bundan tashqari, o‘qituvchining kreativ yondashuvi individual yondashuvda ham namoyon bo‘ladi. Har bir o‘quvchi — alohida dunyo. Kimdir san’atga qiziqadi, kimdir texnikaga, yana kimdir sportga. O‘qituvchi ushbu qiziqishlarni inobatga olgan holda tarbiyaviy ishlarni tashkil etsa, o‘quvchi o‘zini qadrlangan va tushunilgan deb his qiladi [9, 10]. Yana bir muhim jihat — ota-onalar bilan hamkorlikda ishlash. Kreativ o‘qituvchi tarbiyaviy jarayonga faqat maktab doirasida emas, balki oilaviy 134 THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference muhitda ham e’tibor qaratadi. Turli ota-onalar ishtirokidagi ochiq muloqotlar, birgalikda o‘tkaziladigan tadbirlar o‘quvchilarda ijtimoiy mas’uliyat hissini shakllantiradi. Shuningdek, kreativ yondashuv o‘qituvchining o‘zi ham doimiy o‘rganishga intilishi, tajriba almashish, yangi metod va texnologiyalarni sinovdan o‘tkazishga tayyor bo‘lishini talab qiladi [11, 12]. Xulosa qilib aytganda, tarbiya jarayonida kreativ yondashuv nafaqat zamon talabi, balki tarbiyaning muvaffaqiyat kalitidir. O‘qituvchi har bir tarbiyaviy ishni rejalashtirishda o‘zining shaxsiy tajribasi, yangilikka intilishi va o‘quvchilarning ehtiyojlarini inobatga olgan holda yondashsa, bu jarayon samarali bo‘ladi [13, 14]. Kreativ o‘qituvchi — bu kelajakni tarbiyalaydigan, o‘quvchilar qalbiga ezgulik urug‘ini qadaydigan shaxsdir. 1-rasm Tarbiya jarayonini tashkil etishda o‘qituvchining kreativ yondashuvi Yuqoridagi fikrlarga qo‘shimcha tarzida shuni alohida ta’kidlash lozimki, kreativ yondashuv nafaqat o‘qituvchining metodik mahoratida, balki uning shaxsiy fazilatlarida ham o‘z ifodasini topadi. Ilhomlantiruvchi, ochiq fikrli, tashabbuskor va empatiya tuyg‘usiga ega bo‘lgan o‘qituvchi o‘zining ijobiy energiyasi bilan o‘quvchilarni ruhlantiradi. Bunday pedagoglar ko‘proq tinglashga, o‘quvchilarning fikrlarini qadrlashga va ular bilan teng muomala qilishga intiladilar [15, 16]. 135 THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF PEDAGOGICAL SCIENCES International scientific-online conference Shuningdek, kreativ yondashuvni muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun maktab jamoasining bir butun tizim sifatida ishlashi muhim. Faoliyatda innovatsion fikr yurituvchi rahbarlar, metod birlashmalari va psixologlar bilan yaqin hamkorlik, ijodiy muhitni shakllantirishda asosiy omillardan biridir [17, 18]. Yana bir dolzarb jihat — kreativlikni baho