KICHIK MAKTAB YOSHI DAVRIDAGI BOLALARNING ÒZIGA XOS XUSUSIYATLARI

Аннотация

In this article, you can familiarize yourself with the characteristics of primary school age, their psychology, cognitive processes, volitional qualities, interpersonal relationships and sociability, learning activities, as well as the main aspects of child upbringing. Keywords: primary school age, child, attention, character, interpersonal relationships, speech, child upbringing. ХАРАКТЕРИСТИКА ДЕТЕЙ МЛАДШЕГО ШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА Аннотация. В данной статье вы сможете ознакомиться с особенностями младшего школьного возраста, его психологией, познавательными процессами, волевыми качествами, межличностными отношениями и коммуникабельностью, учебной деятельностью, а также основными аспектами воспитания детей. Ключевые слова: младший школьный возраст, ребенок, внимание, характер, межличностные отношения, речь, воспитание ребенка. Har bir farzand yurt ravnaqi uchun asosiy tayanchdir. Bolaning kelajakda barkamol yetuk shaxs bo’lib yetishishida bilim savodida, tarbiyaviy sohasida ota-ona va o’qituvchilarning roli benihoyat katta. Bolaning qiziqishlari hamda qobilyatlarini shakillantirish har bir insoning burchidir. Hozirgi kunda yosh avlodlarimiz uchun juda ko’plab sharoitlar yaratilmoqda. Ularning komil shaxs bo’lib yetishishlari uchun shart –sharoitlar yaratilishi e’tibor qaratilmoqda. Kichik yoshdagi o’quvchilarning 7-8 yoshdagi bolalar bo’lib, ular boshlang’ich sinf o’quvchilari hisoblanadi. 7 22 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Bolalarning maktabda muvaffaqiyatli òqishi kòp jihatdan ularning maktabga tayyorgarlik darajasiga boģliqdir. Kichik maktab yoshida avvalo bilish sohalari, so’ngra esa emotsional motivatsiyon yo’nalish bo’yicha yangi shaxsiy hayot boshlanadi. Ularning psixikasida ham sezilarli o’zgarishlar yuz beradi. O’qish o’quvchining vazifasi va ijtimoiy burchiga aylanadi. Mashg`ulot jarayonida bolada goh uzoqqa, goh yaqinga qarashga ehtiyoj boshlanadi. Nutqning ma'lum darajada rivojlanganligi deyilganda, bolaning dunyoqarashi, jonli tabiati, insonlarning mehnati va mashaqqatlari haqidagi bilimlari tushuniladi. Ular qanchalik boy bòlsa bolalarda ham shunchalik nutqiy qobiliyat shakllangan bòladi. Keyinchalik kichik maktab o’quvchilari ranglarni va rang tuslarini seza boshlaydilar. 6-7 yoshli maktab muhitiga tayyor bolalarda "Men shuni hohlayman" motividan "Men shuni bajarishim kerak "motivi ustunlik qila boshlaydi. E.I.Ignatevning tekshirishlari shuni ko’rsatadiki, asosiy rang tomonlarining tusini ajratish murakkab ishdir. Shuning uchun bolalarni bunga o’rgatish kerak. Diqqat o’qish jarayonining zarur sharti hisoblanadi. Idrokning to’laligi, tezligi hamda to’g’riligi diqqatga bo’liqdir. Bu yoshdagi bolalarda kitob o’qishlari uchun yoxud turli xil berilgan misol, topshiriqlarni bajarish uchun diqqat asosiy o’rinni egallaydi. Kichik yoshdagi o’quvchilarda ixtiyorsiz diqqat yuqori turadi. Diqqatning bu turi B.T.Annoevning yozishicha, katta odamlar bilan bolaning birgalikdagi faoliyati va tarbiyaning mahsuli bo’lib hisoblanadi. Ixtiyoriy diqqatning yanada yaxshiroq o’sishi maktab yoshidagi bolalarda idrok va tafakkurning tarbiyalanishiga bog’liq. Bu yoshdagi bolalar avvalo maktabga jismoniy jihatdan tayyor bo’lishi kerak. Kichik maktab yoshida tasavvur, tafakkur hamda nutq umumlashadi. Nutq asosidagi tarbiya jarayonida bolada soda axloq me’yorlari va qoidalar egallanadi. Bolada uning atrofdagilar bilan xilma –xil munosabatlar yuzaga kelib, bu munosabatlar asosida esa turli xil motivlar yotadi. Kichik maktab yoshidagi bolalarda shaxs rivojlanishining asosiy o’zgarishlari, ularning o’z shaxsiy sifatlari, layoqatlari, muvaffaqiyat va muvaffaqiyatsizliklarini anglash, o’zini-o’zi anglash kabi hislarning yuzaga kelishi namoyon bo’ladi. Kichik maktab yosh davrida shaxslararo munosabatlarning shakllanishi – bu bolalar o’zlarining ilk ijtimoiy tajribalari va aloqalarini hosil qila boshlaydigan muhim bosqichi hisoblanadi. Kichik maktab yoshi — bolalar uchun muhim rivojlanish davri bo'lib, ularning aqliy, emotsional, ijtimoiy va jismoniy jihatlarini shakllantiradi. 7 23 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Bu davrda bolalar mantiqiy fikrlash, o'qish-yozish, matematik ko'nikmalarni o'zlashtiradi, shuningdek, o'z his-tuyg'ularini tushunishga va ifodalashga o'rganadilar. Ijtimoiy o'zaro munosabatlar va guruhda ishlash muhim ahamiyatga ega, shuningdek, jismoniy faollik va motorik qobiliyatlar rivojlanadi. Bu jarayonlar bolalarning o'z-o'zini anglash, mas'uliyat va o'zaro hurmatni o'rganishlariga yordam beradi. Kichik maktab yoshi bolalarning asosiy hayotiy ko'nikmalarini rivojlantirish uchun mustahkam poydevor yaratadi. Asosan òqish faoliyati kichik maktab yoshi òquvchilarining aql-idroki, sezgirligi, kuzatuvchanligini, eslab qolish va esga tushurish imkoniyatlarining rivojlanishi uchun muhim shart sharoitlarni yaratadi desak ha