INSON HUQUQLARI BO‘YICHA XALQARO STANDARTLARNI BILASIZMI?

Аннотация

This work analyzes the concept of human rights, their historical development, their place in international law, and their harmonization with national legislation. The main focus is on the essence of international human rights standards, their classification into “hard” and “soft” law, and how international documents (such as UN declarations, covenants, and conventions) are reflected in Uzbekistan's legislation. Furthermore, a problematic case involving the detention of Adelaida Kim for participating in a peaceful protest and her appeal to international organizations is examined to explore human rights violations. The paper also assesses the legal role of national institutions and standards for the protection of human rights in contemporary times. Keywords: Human rights, international law, soft law, hard law, human rights standards, international standards, national legislation, national institutions, legislation. ЗНАЕТЕ ЛИ ВЫ МЕЖДУНАРОДНЫЕ СТАНДАРТЫ В ОБЛАСТИ ПРАВ ЧЕЛОВЕКА? Аннотация. В данной работе анализируются понятие прав человека, их историческое развитие, место в международном праве и гармонизация с национальным законодательством. Основное внимание уделено сущности международных стандартов в области прав человека, их классификации на «жесткое» и «мягкое» право, а также 435 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 отражению международных документов (таких как декларации ООН, пакты, конвенции) в законодательстве Узбекистана. Кроме того, рассматривается проблемный случай с задержанием Аделаиды Ким за участие в мирной акции протеста и её обращением в международные организации как пример нарушения прав человека. Также проводится правовой анализ деятельности национальных институтов и значимости стандартов по защите прав человека в современное время. Ключевые слова: Права человека, международное право, мягкое право, жесткое право, стандарты прав человека, международные стандарты, национальное законодательство, национальные институты, законодательство. "Erkinlik va inson huquqlari – bu nafaqat yuridik tushunchalar, balki har bir insonning hayoti va qadr-qimmati bilan bog‘liq tamoyillardir." Barak Obama, AQShning sobiq prezidenti Kirish. Inson. U dunyoga kelganidan boshlab to vafot etgunga qadar bir qator huquq va majburiyatlarga ega bo’ladi. Negaki, inson jamiyatda yashar ekan bir qator ijtimoiy munosabatlarga kirishadi va huquqlardan foydalanib boradi. Inson huquqlari- bu normativ me’yorlardan tuzilgan va shaxsning huquq va erkinligini ifodalovchi, uning turmush sharoitida jamiyat, davlat va boshqa shaxslar bilan munosabatlarini belgilab beruvchi tushunchadir1. Inson huquqlari tushunchasi tabiiy huquqlar majmui deb ham atataladi, chunki inson umri davomida foydalanadi va ehtiyoj sezadi. Inson huquqlarining rivojlanishi uning payodo bo‘lish tarixi va bosqichlariga bevosita bog’liqdir. Inson huquqlari paydo bo‘lishi to‘g’risidagi g’oyalar chet davlatlarda XX asrning 70-80- yillarda, bizning mamlakatamizda esa 90-yillar asosan mustaqillikka erishgandan so‘ng ro‘y berdi. Bu haqida ko‘plab olimlar o‘z fikr-mulohazalarini berib o‘tishgan. 1995-yili rus olimi B.L.Nazarov inson huquqlari tog’risidagi fanni, ushbu huquqlar paydo bo‘lishining nisbatan umumiy qonuniyatlari va tarixi nazariyasi va tarixi to‘g’risidagi ta’limot sifatida e’tirof etishga chaqirdi2. Inson huquqlari o‘rganiladigan fan, ijtimoiy institut, insonlarning jamiyatdagi huquqlari va voqealiklarni tizimlashtiruvchi faoliya sohasidir. Inson huquqlarining obyekti esa davlat va uning fuqarolari o‘rtasidagi inson huquqlariga oid ijtimoiy munosabatlarini o‘rganishdan iborat. Bu borada esa davlat fuqarolarga inson huquq va erkinliklarini yaratish va ta’minlash bo‘yicha majburiyatlarini oladi va kafolatlaydi. Inson huquqlari fanining predmeti esa ushbu fan doirasida vujudga keladigan va olib boriladigan masalalarni tushunishimiz lozim. 1 Yusupova F. Inson huquqlari. O‘quv qo‘llanma.-T.:2024. -8b 2 Права человека. Пстория, теория и практика/Организатор авторского коллектива Б. Назаров.-М.: 1995.-C. 17. 436 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 Ushbu tarkibga esa inson huquqlar mexanizmlarini ishlab chiqish, insonning qonuniy manfaatlariga ta’sir qiluvchi iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va boshqa huquqlariga rioya etish bilan bog’liq masalalar. O’zbekiston Respublikasi ham xalqaro huquqning subyekti sifatida xalqaro tashkilotlarga a’zo bo‘lganligi va inson huquqlari bilan bog’liq bo’lgan hujjatlarni ratifikatsiya qilganligi milliy qonunchilik tizimiz ham shu qoidalarga asoslanganligini ko‘rishimiz mumkin. Misol uchun yangi tahrirdagi konstitutsiyamizda ham aynan ikkinchi bo‘lim inson va fuqaroning asosiy huquqlari keltirib o‘tilgan. Bu borada inson huquqlari va erkinliklari oliy qadriyat ekanligi belgilab qo‘yilganligini, davlat esa ushbu huquqlarni ta’minlash bo‘yicha majburiyatga egaligi, inson huquqlari hech qanday asoslarsiz cheklanmasligi, aybsiz hibsga olish mumkinmasligini ta’kidlab o‘tilgan. Xalqaro munosabatalarda d