ЎЗБЕКИСТОН МОЛИЯ БОЗОРИДА ИCЛОМИЙ МОЛИЯ МУТАХАССИСЛАРИГА БЎЛГАН ТАЛАБ ВА ТАЪЛИМ ТИЗИМИДА УЛАРНИ ТАЙЁЛАШНИНГ ИСТИҚБОЛЛАРИ

Аннотация

The article analyzes the current demand for Islamic finance specialists in our country, the work being done to train them, and the role and importance of training personnel necessary for Islamic microfinance organizations in the rapidly developing financial market of Uzbekistan, development trends, and legal bases. The issues of forming educational organizations based on the principles of Islamic finance in the national personnel training system of the Republic of Uzbekistan in attracting specialists for the Sharia councils of Islamic microfinance organizations are considered. The possibilities of training Islamic finance specialists in educational institutions of the Republic of Uzbekistan and the directions of tasks to be implemented in this regard are identified. Keywords: Islam, Islamic finance, Islamic banks, Islamic financial system, financial services, principles of Islamic finance, special Shariah council. Кириш Ўзбекистон молия бозорида янги буғин сифатида ўз ўрнига эга бўлиб бораётган исломий микро молия ташкилотлари ва ислом тамойиллари асосида фаолият олиб бораётган инвестиция компанияларининг пайдо бўлиши билан исломий молия мутахассисларига бўлган талаб кескин ўсиб бормоқда. Бунинг асосий сабабларидан бири мамлакатда аҳолининг аксарияти ислом динига эътиқод қилиши ва шариат қоидаларига мос молиявий хизматларга эҳтиёж сезаётганидир. Сўнгги йилларда исломий молия сектори жаҳон миқёсида йилига 15% дан 25% гача ўсиш суръатига эга бўлиб, умумий активлари 2,7 триллион доллардан ошди. Ўзбекистонда ҳам исломий молияга қизиқиш ортиб бормоқда, аммо бу соҳада малакали мутахассислар етишмаслиги сезилмоқда. Масалан, 2024-йилда микромолиявий ташкилотларга исломий молиялаштириш хизматларини кўрсатишга рухсат берилди, бироқ бу хизматларни амалга ошириш учун махсус кенгашлар ташкил этилиши талаб этилади, бу эса малакали кадрлар зарурлигини кўрсатади. Ўзбекистонда исломий молия мутахассисларига бўлган талаб ортиб бормоқда, чунки исломий молия сектори мамлакатда ривожланиш босқичида бўлиб, бу соҳада етук кадрлар етишмаслиги сезилмоқда. 746 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 Исломий молия тизими шариат қоидаларига мос келувчи молиявий хизматларни тақдим этади ва анъанавий банк хизматларига муқобил ҳисобланади. Шунингдек, глобал миқёсда исломий молиянинг тез ривожланаётгани, айниқса, Жанубий-Шарқий Осиё ва Яқин Шарқ мамлакатларида катта инвестиция имкониятларининг мавжудлиги ҳам Ўзбекистонда бу соҳанинг ривожланишига туртки бўлмоқда. Шу билан бирга, соҳада етарли даражада малакали кадрларнинг мавжуд эмаслиги жиддий муаммолардан бири ҳисобланади. Ҳозирги кунда исломий молия ва банкчилик соҳасида мутахассислар асосан хорижий мамлакатларда билим олишга мажбур бўлаётгани маълум. Ўзбекистонда эса бу йўналишдаги таълим дастурлари чекланган ва кам сонли мутахассисларни тайёрлашга йўналтирилган. Исломий молия мутахассисларининг етишмаслиги ушбу соҳанинг ривожланишини секинлаштириши мумкин. Шу сабабли, Ўзбекистонда исломий молия бўйича малакали кадрларни тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш муҳим аҳамиятга эга. Бу эса мамлакатда исломий молия хизматларининг сифатини оширишга, аҳолининг молиявий хизматлардан фойдаланиш имкониятларини кенгайтиришга ва иқтисодий ўсишга ижобий таъсир кўрсатади. Тадқиқот методологияси Ушбу мақола мавжуд иккиламчи маълумотлар,илмий мақолалар, тадқиқотлар, Исломий микромолия ташкилотларининг wебсайти маълумотлари асосида ёзилган. Мақолани ёзишда гуруҳлаш, таққослаш, илмий абстракция усулларидан фойдаланилган. Мақолада ислом молияси ривожланиш тарихи , жаҳон ва миллий иқтисодиётимиз молия бозорида тутган ўрни мавзусида илмий ва амалий таклифлар ҳамда Ўзбекистон Марказий Банкининг 3536-сонли қарорига шарҳлар берилди. Таҳлил ва натижалар. Ўзбекистонда жадал равишда таълим тизимида чуқур ижтимоий-иқтисодий ислоҳотлар амалга оширилаётган ҳозирги даврда барча соҳалар қатори исломий молия мутахассисларини тайёрлашга, ҳамда ушбу соҳани ривожлантиришга ва хориж тажрибасини жорий этишга алоҳида эътибор қаратиш зарур. Исломий молия мутахассисларига бўлган зарурият Ўзбекистон Республикаси Марказий Банки томонидан 2024 йилнинг 26 июлида қабул қилинган: “Микромолия ташкилотлари томонидан исломий молиялаштиришга оид хизматларни кўрсатиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида” 3536 -қарори қабул қилингандан сўнг янада ортиб бормоқда. 747 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 Ушбу қарорда исломий молиялаштиришга оид хизматларни кўрсатиш учун исломий микромолия ташкилотларига бир қатор талаблар қўйилган. Ушбу талаблардан бири айнан махсус шариат кенгашларига қўйилган. Ушбу қарорнинг II – бобида “Махсус кенгаш аъзоларининг камида бир нафари ислом ҳуқуқи соҳасида олий маълумотга, бир нафари олий юридик маълумотга, қолган аъзолари эса исломий молиялаштиришга оид халқаро сертификатга эга бўлиши лозим “[2]. деб белгилаб қўйилган. Ушбу қарорнинг яна бир бандида “Махсус кенгашнинг вазифалари қуйидагилардан иборат: микромолия ташкилоти томонидан исломий молиялаштиришга ои