KITAPXANATANÍWSHÍLÍQ PÁNI HÁM ONÍŃ ZAMANAGÓY TENDENCIYALARÍ.

Аннотация

This article analyzes the historical formation of library science, its content and its relationship with other disciplines. It also examines the renewal of library activities in the era of digital technologies, ways to effectively use electronic libraries and information resources. It discusses modern trends, requirements for the qualification of librarians and innovative services. Keywords: librarianship, information society, digital library, electronic resources, information technologies, library management, innovative services. Zamanagóy jámiyette ruwxıy rawajlanıw, ilimniń rawajlanıwı hám intellektuallıq potencialdıń artıwı tikkeley kitapqumarlıq mádeniyatı hám 46 DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference kitapxanalardıń jumısına baylanıslı. Prezidentimiz Shavkat Mirziyoev bul boyınsha: "Kitapqumarlıq - bul jas áwladtı tárbiyalaw, olardıń oy-pikirin, dúnyaqarasın, ruwxıy dúnyasın bayıtıwdıń eń áhmietli quralı bolıp esaplanadı" dep atap ótedi. Haqıyqatında da, kitap - bilim dáregi bolsa, kitapxana bolsa usı bilimler jámlengen muqaddes orın bolıp esaplanadı. Áne usı kózqarastan qaraǵanda, "Kitapxanashılıq" páni tek ǵana málimlemeni toplaw hám saqlawdı emes, al onı sistemalı túrde úgit-násiyatlaw, paydalanıwshıǵa qolaylı túrde jetkeriwdi úyretiwshi áhmietli baǵdar bolıp esaplanadı. Kitapxanashılıq, informaciya jámiyeti, cifrlı kitapxana, informaciya resursları, innovaciyalar. Búgingi globallasıw hám sanlı texnologiyalar ásirinde informaciyaǵa iye boliw hám oni duris basqarıw hárbir jámiyettiń rawajlanıwınıń áhmiyetli faktorına aylangan[1]. Usı kózqarastan qaraǵanda, kitapxanashılıq ilimi málimlemeni jıynaw, saqlaw, sistemalastırıw hám paydalanıwshıǵa jetkeriwde ózine tán ilimiy qatnaslardı islep shıǵatuǵın áhmietli baǵdar esaplanadı. Bul pán kóplegen basqa tarawlar - pedagogika, sociologiya, informatika, menedjment penen tikkeley baylanıslı halda rawajlanadı[2]. Kitapxanashılıq áyyemgi tariyxqa iye bolıp, oniń dáslepki kórinisleri áyyemgi Misr, Bobil, Greciya hám Qıtay mádeniyatlarında ushirasadı. Orta ásirlerde bolsa kitapxanalar tiykarınan diniy hám ilimiy oraylar sipatında xizmet kórsetken. XIX ásir aqiri hám XX ásir baslarında kitapxanashılıq pán sipatında qáliplese basladı. Bul dáwirde kitapxana isi boyinsha teoriyalar, klassifikaciyalaw sistemaları hám xizmet kórsetiw standartları islep shigilgan[1]. Zamanagóy kitapxanashılıqtıń ózgeshelikleri. XXI ásirde cifrlı texnologiyalar jedel rawajlanıwı menen kitapxanashılıq tarawında túpkilikli ózgerisler júz berdi. Dástúriy kitapxanalar ornın elektron kitapxanalar iyelemekte. Bul bolsa kitapxanashılıq pánin jańasha metodologiyalıq tiykarda qayta kórip shıǵıwdı talap etedi. Búgingi kúnde kitapxanashılar tek ǵana kitap saqlawshılar emes, al informaciya basqarıwshıları, cifrlı resurslar menen islesiwshi qánigeler sipatında da jumis alıp barmaqta[3]. Tiykarǵı zamanagóy tendenciyalar: 1. Sanlastırıw (digitalizaciya) - baspa dereklerdi sanlı kóriniske ótkeriw arqalı olardan keń xalıq paydalanıwın támiyinlew [4]. 2. Ashıq málimleme resursları - ashıq elektron kataloglar, maǵlıwmatlar bazaları hám onlayn platformalar arqalı paydalanıw imkaniyatları keńeymekte. 3. Kitapxanashınıń kompetenciyalarınıń ózgeriwi - informaciya texnologiyaların biliw, paydalanıwshı menen nátiyjeli baylanısta bolıw hám informaciyanı operativ basqarıw kónlikpeleri talap etilmekte [2]. 47 DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN MODERN SCIENCES International scientific-online conference 4. Kitapxana xizmetlerinin interaktivligi - elektron sorawlar, onlayn másláhátler, aralıqtan xizmetler engizilmekte [5]. Juwmaqlap aytqana, kitapxanashılıq páni - bul tek ǵana kitaplardı saqlaw hám usınıw menen sheklenbeytuģın, al informaciyanı basqarıw, jámiyettiń ilimiy hám mádeniy mútájliklerine xizmet etiwge bagdarlangan pán tarawi. Búgingi kúnde sanlı kitapxanalar, onlayn resurslar, ashıq málimleme platformaları arqalı bul pán jańa basqıshqa shıqpaqta. Onıń keleshegi bolsa kitapxanashılar hám málimleme qánigeleriniń qánigeligin arttırıw, innovaciyalardı engiziw arqalı belgileniwi múmkin [5]. Paydalanılǵan ádebiyatlar dizimi: 1.Axmedov, A. (2018). Málimleme-kitapxana xizmeti tiykarları. Tashkent: Ózbekistan Milliy kitapxanası baspası. 2. Ǵaniyev, B. (2021). Kitapxanashılıq hám málimleme mádeniyatı. Tashkent: Ilm Ziyo. 3. Hasanova, N. (2020). "Sanlı texnologiyalar dáwirinde kitapxanashılıqtıń zamanagóy baǵdarları," Málimleme texnologiyaları hám kitapxanashılıq, 2 (4), 45-50. 4.Qosimova, D. (2019). Elektron kitapxanalar hám olardıń málimleme jámiyetindegi orni. Samarqand: SamDU baspası. 5. UNESCO. (2020). Libraries in the Digital Era: Guidelines and Innovations. Paris: UNESCO Publishing. 6.Aytimova. D. A. (2023). Effective Use of Pedagogical Technologies in Teaching Library Studies. Web of Semantic: Universal Journal on Innovative Education, 2(5), 40–43. https://univerpubl.com/index.php/semantic/article/view/1422 7. Aytimova, D. Bibliografiyani o