O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA TURIZM ISTIQBOLLARI VA TURIZM SOHASIDA INSON RESURSLARINING O‘RNI

Аннотация

Mazkur ilmiy tezisda O‘zbekiston Respublikasida turizm sohasining rivojlanish dinamikasi, mavjud salohiyat va muammolar, shuningdek, inson resurslarining bu sohadagi hal qiluvchi o‘rni chuqur tahlil etilgan. Xalqaro statistik ma’lumotlar va mahalliy tajribalar asosida, turizm xizmatlari sifatini oshirishda kadrlar salohiyati va kompetensiyalarining ta’siri yoritiladi. Muallif tomonidan sohaga oid takliflar va strategik yondashuvlar ilgari suriladi. Kalit so’zlar. turizm sektori, inson resurslari, servis sifati, raqobatbardoshlik, barqaror rivojlanish, kadrlar siyosati. Kirish. So‘nggi yillarda O‘zbekiston Respublikasi turizmni iqtisodiyotning ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida e’tirof etib, bu sohada tizimli islohotlarni amalga oshirmoqda. Jahon turizm tashkiloti (UNWTO) ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil yakuniga qadar O‘zbekistonga tashrif buyurgan xorijiy sayyohlar soni 6,6 million kishidan oshgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich pandemiyadan keyingi tiklanish jarayonida mintaqadagi eng yuqori o‘sish sur’atlaridan biri hisoblanadi. Shu bilan birga, bu sohaning sifatli rivoji uchun zarur bo‘lgan omillardan eng asosiysi — inson resurslaridir. Xizmat ko‘rsatish sifati, turistik mahsulotlarning jozibadorligi va mijozlar bilan ishlash madaniyati bevosita sohaga jalb qilingan mutaxassislarning bilim, ko‘nikma va munosabatlariga bog‘liq. Asosiy qism. O‘zbekiston hukumati tomonidan 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan “Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi”da turizm sohasini rivojlantirish alohida yo‘nalish sifatida belgilangan. 2023-yilda turizm sohasining YaIMdagi ulushi 5,1% ni tashkil etdi. Shuningdek, O‘zbekiston 2024-yildan boshlab xalqaro turistik reytinglarda ko‘proq ishtirok etishga kirishdi. “Global Muslim Travel Index” bo‘yicha mamlakatimiz Top-20 yo‘nalish qatoriga kirdi. Bu esa soha uchun sifatli kadrlar va mos infratuzilma zarurligini yanada dolzarb qiladi. Bugungi kunda O‘zbekistonda turizm yo‘nalishida faoliyat yurituvchi xodimlar soni taxminan 65 ming kishini tashkil etadi (Statistika agentligi, 2023). Ularning 60% dan ortig‘i xususiy sektor subyektlari hissasiga to‘g‘ri keladi. Biroq, mavjud kadrlar salohiyati quyidagi muammolar bilan to‘qnash kelmoqda:  Chet tillarni bilish darajasi past (ayniqsa, ingliz va xitoy tillari);  Xizmat ko‘rsatish madaniyatining xalqaro mezonlarga to‘g‘ri kelmasligi;  Amaliy ko‘nikmalarning yetishmasligi (nazariy bilimlar ustun);  Ta’lim tizimida servis, mehmondo‘stlik va mijozlar psixologiyasi bo‘yicha darslarning yetarli emasligi. WTTC (World Travel & Tourism Council) hisobotiga ko‘ra, xizmat ko‘rsatish sifati 2023-yilda O‘zbekistonda sayyohlar noroziligining eng ko‘p uchraydigan sabablaridan biri sifatida qayd etilgan. O‘zbekistonda turizm sohasida inson resurslarini sifat jihatidan rivojlantirish quyidagi yo‘nalishlar orqali amalga oshirilishi mumkin: 1. Amaliyotga yo‘naltirilgan ta’lim: Turizm kollej va universitetlarida dual ta’lim tizimini joriy qilish — talabalarni o‘qish jarayonidanoq mehmonxonalar, gidlik agentliklari va aeroport xizmatlari bilan bog‘lash. 2. Xalqaro sertifikatlash: Xalqaro mehmondo‘stlik tashkilotlari bilan hamkorlikda qisqa muddatli kurslar va sertifikatlar (masalan, IATA, UNWTO Academy, Swiss Education Group) asosida malaka oshirish. 122 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo 3. Hududiy kadrlar klasteri: Har bir turistik mintaqada (Samarqand, Buxoro, Xiva, Farg‘ona vodiysi) o‘ziga xos servis standartlari va mahalliy madaniyatga mos trening markazlari tashkil etish. 4. Raqamli servisni rivojlantirish: Turizmda xizmat ko‘rsatishni avtomatlashtirish bo‘yicha mutaxassislar tayyorlash — CRM tizimlari, onlayn bronlash, mijozlar bazasi bilan ishlash. Xulosa va takliflar. O‘zbekiston Respublikasida turizm sohasi ulkan salohiyatga ega bo‘lishiga qaramasdan, uning muvaffaqiyatli rivojlanishi bevosita inson kapitaliga bog‘liq. Xizmat sifati, mijozlar mamnuniyati va xalqaro reytinglardagi o‘rin — barchasi kadrlar salohiyatining darajasini aks ettiradi. Shu bois, soha uchun malakali, zamonaviy bilimlarga ega, xorijiy tillarni biluvchi va xalqaro tajribaga ega mutaxassislar tayyorlash — turizm siyosatining markaziy elementi bo‘lishi lozim. Davlat va xususiy sektor hamkorligida inson resurslarini rivojlantirishga qaratilgan aniq strategiyalar ishlab chiqilishi zarur.Amerika Qo’shma Shtatlarida kompaniya rahbarlari tashkilot ichida sog’lom raqobat uchun sharoit yaratadilar. Xodimlar martaba zinapoyasida yuqoriga ko’tarilish imkoniyati sifatida rivojlanishga undaydi. Yevropada ko’plab kompaniyalar jahon bozorida raqobatlashish uchun kurashmoqda. Ular turli mamlakatlarda joylashgan xodimlar o’rtasida murabbiylik va tajriba almashish bilan shug’ullanadilar. AQSh va Yevropada ko’pincha mentorlik, masofaviy ta’lim va tajriba almashish usuli qo’llaniladi. Ular nafaqat uyda, balki tashqarida ham mashq qilishadi. Yaponiyada jamoa har bir xodimning katta oila a’zosi ekanligi haqidagi ongni rivojlantiradi. Har bir shaxsning muvaffaqiya