ФАРМАЦЕВТИКА СОҲАСИДА АХБОРОТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИНИНГ ЎРНИ

Аннотация

Discussion of the directions of using information technologies in the organization of pharmaceutical activities, in the management of the economy of a pharmaceutical enterprise, in pharmaceutical production and business. Keywords: electronic document, paperless technology, pharmaceuticals, IT resources, paperless technology, marketing, management structure. РОЛЬ ИНФОРМАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ В СФЕРЕ ФАРМАЦЕВТИКИ Аннотация. Обсуждение направлений использования информационных технологий в организации фармацевтической деятельности, в управлении экономикой фармацевтического предприятия, в фармацевтическом производстве и бизнесе. Ключевые слова: электронный документооборот, безбумажные технологии, фармацевтика, ИТ-ресурсы, маркетинг, структура управления. Материал ва тадқиқод усуллари: Фармацевтика бизнесининг ривожланишини таъминлашда замонавий ахборот технологияларини ривожлантиришнинг асосий йўналишлари қаторига қуйидагилар киради: Иш жараёнини автоматлаштириш 4 49 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ 1. Фармацевтика ишлаб чиқариш технологиясини бошқариш 2. Банк операцияларини автоматлаштириш Кириш: Иш жараёнини автоматлаштириш: иш жараёнини автоматлаштириш тизимларининг (матн процессорлари ва бошқалар) жорий етилиши "електрон ҳужжат" ва "қоғозсиз технология" тушунчаларининг пайдо бўлишига олиб келади. "Қоғозсиз технология" ҳужжатларни електрон шаклда тўлиқ қайта ишлашни, яъни қоғоз каби жисмоний воситалардан фойдаланишдан бутунлай воз кечишни ўз ичига олади. Компютерлар ва микропроцессорлар негизида ҳозирда маҳсулот ишлаб чиқариш учун автоматик ва ярим автоматик линиялар яратилди. Бундай линиялардан фойдаланиш бошқа вазифаларни ҳал қилиш учун ходимларни бўшатиш, маҳсулот ҳажми ва сифатини ошириш имконини беради. Муҳокама: Бугунги кунда дунёнинг етакчи фармацевтика компаниялари ахборот технологияларига йилига 20 миллиард долларга яқин маблағ сарфлайди, бироқ бу сармоялардан тўлиқ даромад олиш камдан-кам учрайди. Компанияларнинг ИТ- ресурсларининг аксарияти харажатларни камайтирадиган технологияларга – таъминот занжирини бошқариш, транзакцияларни қайта ишлаш, қўллаб-қувватлаш хизматларига йўналтирилган ва бу технологияларнинг кўпчилиги ташқи сотувчиларни қўллаб- қувватлаш учун ауцорсингга топширилмоқда. Саноат аллақачон молекуляр ёндашувларнинг пайдо бўлиши билан боғлиқ катта ўзгаришларни бошдан кечирмоқда. Келажакда генетика, геномика, протеомика фармацевтика компанияларига касалликларни аниқроқ аниқлаш ва ўхшаш аломатлари бўлган, аммо моҳиятан турли касалликларга ега беморлар учун "ўлчовли" дори-дармонларни ишлаб чиқариш ўрнига, касалликнинг ўзига хос кичик турлари бўлган беморлар учун соғломлаштириш бўйича ечимларнинг бутун пакетларини яратишга имкон беради. Фармацевтика саноатида ахборот технологияларини жорий етишнинг 3 та мисоли қилиб, ишонч билан айтиш мумкинки, янги ахборот технологияларини жорий етиш қуйидаги сабабларга кўра давом етади: Аҳолининг юқори самарали дори-дармонга бўлган эҳтиёжини тўлиқ қондириш фармацевтика саноатининг қай даражада ривожлангани билан боғлиқ. Юртимизда бу соҳада ҳам салмоқли ишлар қилинмоқда. Бугунги кунда аҳолини сифатли, самарали, хавфсиз арзон дори воситалари билан таъминлаш Соғлиқни сақлаш тизимининг энг муҳим вазифаларидан бири Президентимиз томонидан қабул қилинаётган қатор фармон 4 50 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ ва қарорларда белгиланган чора-тадбирлар соҳани такомиллаштириш, халқимизнинг соғлом ва узоқ умр кўришини таъминлашга қаратилгани билан аҳамиятли. Фармацевтика фаолиятининг назорат рухсатнома қуйи тизими: Маълумки, фармацевтика корхонаси, бошқа ҳар қандай корхона каби, маркетинг бўлими ва маркетинг тадқиқотлари гуруҳини ташкил қилмасдан фаолият кўрсата олмайди. Шу сабабли фармацевтика корхонасининг президенти иқтисодий масалалар бўйича вице- президентга корхона маркетинг фаолиятини бошқариш тузилмасини ишлаб чиқиш, маркетинг бўлими бажариши лозим бўлган функцияларни ҳисобга олган ҳолда бўлим учун кадрларни танлаб олиш вазифасини топширди. Ўз навбатида вице-президент маркетинг бўлими раҳбарига бошқарув тузилмасини ишлаб чиқиш, бўлим фаолияти турларини аниқлаш ва бундан келиб чиқувчи вазифаларни белгилаш вазифасини топширди: 1. Бўлимни бошқариш тузилмасини ишлаб чиқиш. 2. Кадрларни танлаш ва ўқитиш. 3. Маркетинг бўлимида ички фаолият турларини аниқлаш. 4. Ишлаб чиқариш харажатларини аниқлаш, материал сарфи ва юклама харажатларни ҳисобга олиш тартибини белгилаш. 5. Товар заҳиралари ва уларнинг айланмаси тезлиги, товар заҳираларини назорат қилиш усулларини таҳлил қилиш. 6. Режалаштириш ва назорат мақсадида маркетинг тадқиқотлари бюджетини ишлаб чиқиш:  бюджетни ишлаб чиқиш мақсадлари;  бюджетни тайёрлаш бўйича ишларни ташкил этиш;  қўшма корхонанинг бошқа бўлимлари билан маркетинг бўлимининг алоқаси;  касса бюджети ва ундан нақди пулни бошқаришда фойдаланиш. 7. Капит