MOTIVATSIYA VA MOTIVLARNI O‘RGANISH METODLARI

Аннотация

This article is devoted to the methods of studying motivation and motives, analyzing the driving forces of human activity, the process of formation of motives and the factors influencing them. It considers how motivation develops under the influence of internal and external motivating factors of a person, how it is related to his individual characteristics and external environmental conditions. The article comprehensively covers the concept of motivation from a psychological, sociological and management perspective, presents the types of motives, methods for their identification and analysis. In particular, the advantages and disadvantages of using experimental, observational, test tests, interviews and questionnaires in the study of motivation, and the possibilities of their application in scientific research are discussed. Keywords: Motivation, motive, incentive, psychological analysis, motivational methods, internal and external factors, personal development, behavior, management, education, experimental research, questionnaire, interview, test tests, observation method Аннотация: Статья посвящена методам изучения мотивации и мотивов, анализу движущих сил деятельности человека, процесса формирования мотивов и факторов, на них влияющих. Рассматривается, как мотивация развивается под влиянием внутренних и внешних мотивирующих факторов, как она связана с индивидуальными особенностями и условиями внешней среды. В статье широко рассматривается понятие мотивации с психологической, социологической и управленческой точек зрения, представлены виды мотивов, методы их выявления и анализа. В частности, обсуждаются преимущества и недостатки использования экспериментальных, наблюдательных, тестовых, интервью- и анкетных методов в изучении мотивации, а также возможности их применения в научных исследованиях. Ключевые слова: Мотивация, мотив, поощрение, психологический анализ, мотивационные методы, внутренние и внешние факторы, личностное развитие, 30 поведение, управление, образование, экспериментальное исследование, анкетирование, интервью, тест, метод наблюдения. KIRISH: O‘tkan asrlarda psixologlar motivlarni tushuntirishda va uning tarkibiy qismlarini belgilashda dinamik va ma’naviy tomonlarining uyg‘unligidan kelib chiqqan holda talqin qiladilar. Ularning ayrim namoyandalari qarashlarini tahlil qilish bilan cheklanamiz, xolos. S.L.Rubinshteyn motivning psixologik mohiyati to‘g‘risida quyidagi mulohazalarni bildiradi. Motivatsiya-bu psixika orqali hosil bo‘ladi. Motiv-bu shaxs xulq-atvorining kognitivistik jarayonini bevosita tashqi olam bilan bog‘lovchi sub’ektiv tarzda aks etish demakdir. “Motiv inson faoliyatida muayyan maqsadni bajarishga sabab bo‘luvchi omil. Motiv shaxsni harakatga faoliyatga undovchi ehtiyojining yuksak shakli sifatida paydo bo‘luvchi ichki turtki hisoblanadi. Ehtiyoj va instinkt, mayl va hissiyot, ideal va boshqalar motivlar jumlasiga kiradi”. Bizningcha, shaxs o‘zining motivlari yordamida borliq bilan uzviy aloqada bo‘ladi. Insonning xulq-atvorni harakatlantiruvchi kuchi sifatida namoyon bo‘luvchi motivlar shaxsning tuzilishida yetakchi o‘rin egallaydi. Motivning tuzilish tarkibiga shaxsning yo‘nalishi, uning xarakteri, emotsional holati qobiliyati, ichki kechinmalari, faoliyati va bilish jarayonlari kiradi. Psixologiya fanida to‘plangan nazariy ma’lumotlarning ko‘rsatishicha, shuningdek, bir qator psixologlarning fikricha, xarakter shaxs motivlarining dinamik tomonlari asosini tashkil qiladi, degan ta’limot mavjud. Jumladan, xarakterning tavsiflarni tashkil qilsa, qolganlari esa faqat dinamik xususiyatli tavsiflarni tashkil qilsa, qolganlari esa faqat dinamik tabiatnigina emas, balki uning ma’naviy va ma’naviy jabhalarini ham yuzaga keltiradi. ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODLAR Motivatsiya inson xulq atvori, uning bog‘lanishi, yo‘nalishi va faolligini tushuntirib beruvchi psixologik sabablari majmuini bildiradi. Psixologiyada motivlashtirish deganda psixologik hodisalarning o‘zaro mustaqil bog‘langan nisbatan mustaqil uchta turi tushuniladi; a] Individning ehtiyojlarini qondirish bilan bog‘liq bo‘lgan faoliyatga undovchi sabablar sifatidagi motivlashtirishdir. Faollik holatini paydo bo‘lishini sub’ektiv ehtiyojlarini izohlab beradi. b] Motivlashtirish faollik kimga qaratilgan boshqa xulq-atvor emas, balki xuddi shunaqasi tanlanganligini izohlab beradi. Motivlar xulq-atvor yo‘nalishini tanlashni belgilaydigan sabablardir. Bunday xatti-harakatlarni yana takrorlanishini oldindan ko‘ra olish, shaxsiy holatlarning ayrimlarini yuzaga keltirmaslikning oldini olish, boshqalarning taraqqiy etishini qo‘llab-quvvatlash mumkin. Ba’zilar mehnatga o‘z ehtiyojlariga ko‘ra sidqidildan munosabatda bo‘lsalar, ba’zilar o‘z burchlarini anglaganliklaridan, yana ba’zilar o‘zlarining qobih niyatlariga erishish uchun vaqtincha sun’iy munosabatda bo‘ladilar. Motivatsiya-odamni faol faoliyatga undovchi sabablar majmui bo‘lib, xulq-atvorni psixologik va fiziologik boshqarishning dinamik jarayonini hisoblanib unga tasha