К содержанию
РецензированоEN2026

XOTIRA HAQIDA UMUMIY TUSHUNCHA

Iskandarova Ruxshona Sherali qizi

Педагогика и психология в современном мире: теоретические и практические исследования · 04 · 5-8 · 2026

Аннотация

This article is aimed at a comprehensive analysis of the memory process, which is one of the important aspects of the human psyche. The content, essence, importance of memory in human activity and its main types are widely covered. Memory is the ability of the human mind to preserve, recall, restore and use past events, knowledge and experiences. It includes several complex mental processes: encoding perceived information, storing it and recalling it at the right time. The article provides detailed concepts about the main types of memory - short-term, long-term, operational, voluntary and involuntary memory. The topic also discusses the biological and psychological foundations of the memory process, namely its connection with brain activity, neural connections, the influence of conditioned reflexes and emotional experiences on memory and the factors that strengthen them. This article serves as an important theoretical basis for such disciplines as psychology, pedagogy, neurology. The role of memory in the process of imparting knowledge, and the issues of improving students' memorization skills, are particularly relevant for the field of education. At the same time, the article briefly touches on memory-related problems, memory disorders, and ways to prevent them. Keywords: memory, psychology, thinking, perception, biology, reflexes, neurology, philosophy, ability, emotional processes. Аннотация: Данная статья направлена на комплексный анализ процесса памяти, который является одним из важных аспектов психики человека. Широко освещены содержание, сущность, значение памяти в деятельности человека и ее основные виды. Память – это способность хранить, вспоминать, восстанавливать и использовать прошлые события, знания и опыт в человеческом сознании. Он включает в себя несколько сложных психических процессов: кодирование воспринимаемой информации, ее сохранение и вызов при необходимости. В статье дано детальное представление об основных видах памяти – кратковременной, долговременной, оперативной, произвольной и непроизвольной памяти. В теме также обсуждаются биологические и психологические основы процесса памяти, т. е. его связь с мозговой деятельностью, влияние на память нервных связей, условных рефлексов и эмоциональных переживаний, 37 а также факторы, усиливающие их. Данная статья служит важной теоретической основой для таких наук, как психология, педагогика и неврология. Роль памяти в процессе передачи знаний, вопросы совершенствования способности учащихся к запоминанию считаются актуальными для сферы образования. При этом в статье кратко затрагиваются проблемы с памятью, нарушения памяти и способы их предотвращения. Ключевые слова: память, психология, мышление, восприятие, биологические, рефлексы, нейробиология, философия, способности, эмоциональные процессы. Xotira — idrok etilgan narsa va hodisalarni yoki oʻtmish tajribalarni esda qoldirish va zarur boʻlganda tiklashdan iborat psixik jarayon. Xotira eng yaxshi damlarni esda qoldiradi. U nerv sistemasi xususiyatlaridan biri boʻlib, tashqi olam voqealari va organizm reaksiyalari haqidagi axborotni uzoq saqlash hamda uni ong faoliyatida va xulq, xatti harakat doirasida takroriy qobiliyatida namoyon boʻladi. Xotira individning oʻz tajribasida esda olib qolishi, esda saqlashi va keyinchalik uni yana esga tushirishi xotira deb ataladi. Xotira haqidagi dastlabki ilmiy qarashlar Sharq mutafakkirlari va yunon faylasuflari (Aristotel va boshqalar) da uchraydi. Xususan, Farobiy Xotiraga bilishdagi aqliy jarayonning tarkibiy qismi sifatida qarab, xotirani faqat insonga emas, hayvonga ham xos xususiyat ekanini alohida taʼkidlagan. Xotiraning fiziologik asosi bosh miya yarim sharlari poʻstlogʻining muvaqqat bogʻlanishi (qarang assotsiatsiya) va ularning keyingi faoliyatidan iborat. Xotira koʻlami, axborotlarning uzoq vaqt va mustahkam saqlanishi, shuningdek, muhitdagi murakkab signallarni idrok etish va adekvat reaksiyalarda ishlab chiqish bosh miya nerv hujayralari (neyronlar) sonining koʻpayib borishi hamda uning strukturasi murakkablashuvi jarayonida oʻsib boradi. Fiziologik tadqiqotlarda qisqa va uzoq muddatli xotiralar qayd etilgan. Qisqa muddatli xotirada axborotlar bir necha daqiqadan bir necha oʻn minutgacha saqlanadi, neyronlar ishiga xalal berilganda (masalan, elektr shok, narkoz taʼsirida) u buziladi. Uzoq muddatli xotirada axborotlar odam umri boʻyi saqlanib turli taʼsirlarga chidamli boʻladi. Qisqa muddatli xotira asta sekin uzoq muddatli xotiraga aylanadi. Xotira ruhiyatning oʻtmish holati bilan hozirgi holati va kelgusidagi holatlarga tayyorlash jarayonlari oʻrtasidagi oʻzaro aloqadorlikni koʻrsatadi. Boshqa psixik hodisalar kabi xotira ham shaxsning xususiyatlari, uning ehtiyoji, qiziqishlari, odati, feʼl-atvori va shu kabilar bilan uzviy bogʻliq. Xotira namoyon boʻlishdagi shakliga koʻra, shartli ravishda emotsional xotira (his-tuygʻuni esda tutish), obraz xotirasi (narsalarning tasviri va xususiyatlarini esda tutish), soʻz-mantiq xotirasi (narsalarning

Доказательный фрагмент

«This article is aimed at a comprehensive analysis of the memory process, which is one of the important aspects of the human psyche.»

Образец извлечения

Демо-превью

This article is aimed at a comprehensive analysis of the memory process, which is one of the important aspects of the human psyche. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
memory, psychology, thinking, perception, biology, reflexes, neurology, tafakkur, hissiy jarayonlar., qobilyat, xotira, reflekslar, psixologiya, nevrologiya, falsafa, idrok, biologik
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники