Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA IQLIM O‘ZGARISHIGA MOSLASHISH VA OLDINI OLISH DASTURLAR
ILM-FAN VA INNOVATSIYA · ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI · OLISH DASTURLAR (in-academy.uz/index.php/si) · Qodirov Farrux Ergash oְ‘g‘li (in-academy.uz/index.php/si) · Turayeva Sabrina Kamoliddin qizi (in-academy.uz/index.php/si)
Наука и инновация · 2026
Аннотация
Climate change has become one of the most important global problems of the 21st century. Climate change is causing negative consequences such as increased temperature in space, extreme weather events, rising sea levels and depletion of resources. Artificial intelligence (AI) technologies play a major role in solving these global problems. With the help of artificial intelligence, innovative programs are being developed to adapt to climate change and prevent it. This article discusses approaches and methods for climate change adaptation and prevention programs developed on the basis of artificial intelligence. Keywords: Artificial Intelligence Algorithms, IoT and SI Integration, Forecasting, Extreme Weather, Meteorological Data, Climate Forecast, Simulation, Trends, Smart Traffic Management, Mobility Optimization, AI Heating, Emissions, Infrastructure. Аннотация: Изменение климата стало одной из важнейших глобальных проблем XXI века. Изменение климата вызывает негативные последствия, такие как повышение температуры в космосе, экстремальные погодные явления, повышение уровня моря и истощение ресурсов. Технологии искусственного интеллекта (ИИ) играют важную роль в решении этих глобальных проблем. С помощью искусственного интеллекта разрабатываются инновационные программы по адаптации к изменению климата и его предотвращению. В данной статье рассматриваются подходы и методы программ адаптации и предотвращения изменения климата, разработанных на основе искусственного интеллекта. Ключевые слова: алгоритмы искусственного интеллекта, интеграция IoT и SI, прогнозирование, экстремальные погодные условия, метеорологические данные, прогноз климата, моделирование, тенденции, интеллектуальное управление 76 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si дорожным движением, оптимизация мобильности, искусственное отопление, выбросы, инфраструктура. Kirish: Sun’iy intellekt (SI) – bu kompyuter tizimlarining inson aqlini takrorlashga qaratilgan texnologiyalar yig’indisidir. SI tizimlari mashina o‘rganish (ML), chuqur o‘rganish (DL), tabiiy tilni qayta ishlash (NLP) va tasvirni tanib olish kabi texnologiyalarni o‘z ichiga oladi. Ushbu texnologiyalar iqlim o‘zgarishi bilan bog‘liq jarayonlarni yaxshiroq tushunishga, modellashtirishga va oldini olish uchun samarali yechimlar yaratishga yordam beradi. Iqlim O‘zgarishini Bashoratlash.Sun’iy intellekt texnologiyalari iqlim o‘zgarishini bashoratlashda muhim rol o‘ynaydi. Mashina o‘rganish algoritmlari, ayniqsa, iqlimning o‘zgarishini oldindan aytib berish uchun ishlatiladi. Ular katta hajmdagi iqlim ma'lumotlarini tahlil qilish, global harorat va yomg‘irning o‘zgarishini bashorat qilishda ishlatiladi. SI yordamida iqlim o‘zgarishi haqidagi ko‘plab faktlar, ularning o‘zaro bog‘liqligi va ta'sirini aniqlash mumkin.Mashina o‘rganish va bashorat qilish: Mashina o‘rganish algoritmlari meteorologik ma’lumotlarni tahlil qilib, iqlim o‘zgarishining kelajakdagi ta'sirlarini prognoz qilishda ishlatiladi. Bu ma'lumotlar o‘zgarmas iqlim modellariga nisbatan ancha aniqroq va vaqtinchalik bo‘lishi mumkin. Masalan, global isish yoki dengiz sathining ko‘tarilishi bilan bog‘liq hodisalarni oldindan prognoz qilish uchun mashina o‘rganish metodlari ishlatiladi.Ekstremal Ob-havo Sharoitlariga Tayyorlash:Sun’iy intellekt ekstremal ob-havo sharoitlariga tayyorlanishni yaxshilashda ham yordam beradi. Iqlim o‘zgarishi natijasida hududlar orasida kuchli yomg‘ir, qurg‘oqchilik, ko‘p yog‘ingarchilik yoki kuchli shamollar kuzatilmoqda. SI tizimlari bu ekstremal hodisalarni oldindan aniqlash va ularga tayyorlanish uchun kuchli tizimlar yaratadi. Masalan, IoT va sun’iy intellekt yordamida yuqori darajadagi ob-havo sharoitlari oldindan aniqlanib, zarur choralar ko‘rish uchun ogohlantirish tizimlari yaratish mumkin.IoT va SI integratsiyasi: Internet of Things (IoT) qurilmalari yordamida ob- havo sharoitlarini real vaqt rejimida monitoring qilish, SI yordamida oldindan ogohlantirishlar va tavsiyalar taqdim etish mumkin. Misol uchun, kuchli yomg‘ir yoki qor bo‘lishi ehtimoli haqida ilgari ogohlantirish tizimlari ishlab chiqiladi. Qayta tiklanuvchi energiya manbalarini boshqarish:Iqlim o‘zgarishining oldini olish uchun qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan samarali foydalanish zarur. Sun’iy intellekt, qayta tiklanuvchi energiya manbalarini boshqarishda optimallashtirish yordamida energiya ishlab chiqarishni va sarf qilishni samarali tarzda boshqarishga yordam beradi. Misol uchun, quyosh va shamol energiyasidan foydalanishda, ularning samaradorligini prognozlash va optimallashtirish uchun mashina o‘rganish va sun’iy intellekt algoritmlaridan foydalaniladi.Yashil energiya optimallashtirish: Sun’iy intellekt yordamida quyosh va shamol energiyasining samarali ishlashini prognoz qilish va energiyani taqsimlashni optimallashtirish mumkin. Bu esa chiqindilarni kamaytirish va energiya samaradorligini oshirishga yordam beradi.Qarorlar Qabul qilishda Yordamchi:Iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashis
Доказательный фрагмент
«Climate change has become one of the most important global problems of the 21st century.»
Образец извлечения
Демо-превьюClimate change has become one of the most important global problems of the 21st century. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Artificial Intelligence Algorithms, IoT and SI Integration, Forecasting, Ekstremal Ob-havo, Aqlli Traffic Managemen, meteorologik ma'lumotlar, Infratuzilma., IoT va SI integratsiyasi, Simulyatsiya, tendensiyalar, mobillikni optimallashtirish, Bashoratlash, Emissiya, Iqlim prognozi, AI isitish, Sun’iy intellekt algoritmlari
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Диссертации и авторефератыYusupov Kuanıshbay Baltabayevich2026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025