ТАМОЮЛОТИ СТРАТЕГИЯИ РУШДИ ФАЪОЛИТИ МАРКЕТИНГ ДАР ИҚТИСОДИЁТ

Аннотация

The article discusses the formation of a strategy for scientific, technical and technological development of the industrial complex of the Republic of Tajikistan, and also makes specific proposals from the authors on the stages of forming a strategy for scientific and technological development of industrial complexes. It is assumed that when developing a strategy for the scientific and technological development of industrial complexes, the logical sequence of implementation should be taken into account, since it is the main basis of the system of strategic planning for economic development. Key words: Industrial policy strategy, industry, technical, technological and scientific development, industry, stages of development, formation, implementation, regulatory legal acts, industry acts, programs, innovations, industrial complexes. Санадњои меъёрии њуќуќї, барномањои соњавї, стратегияњо ва дигар аснод љузъи муассири равандњои фаъолияти соњањои саноатии кишвар ва минтаќањои он мебошанд. Барномањо ва санадњои ба рушди технологї, илмї ва иқтидории муљтамаъњои саноатї равона гардида, ба њайси њуљљатњои асосии стратегию банаќшагирї баромад менамоянд, ки онњо барои даврањои дарозмуддат таҳия карда мешаванд. Дар навбати худ, онњо стратегия, усулњо ва барномањои дарозмуддати њам маќомоти идоракунанда ва њам роњбарони корхонањои саноатї ва ташкилотњои илмиву тадќиќотї мебошанд, ки дар маљмуъ ташаккул додани чунин стратегияњо масъалаи хело мураккаб ба њисоб меравад. Баъд аз пош хўрдани Иттињоди Шўравї зарурати мутобиќ гардидани модели рушди иќтисодї ба тамоюлњои љањонии илмиву технологї ва дар ин асно зарурияти ќабули санадњои меъёрию барномањои соњавии афзалиятњои рушди илмї-техникии иќтисодиёти миллиро фарогиранда ба миён омад ва то ба ~ 172 ~ Конференсияи илмии байналмилалй “Муаммоҳои илму фан дар шароити ҷаҳонишавӣ” “Globallashuv sharoitida ilm-fan muammolari” mavzusidagi xalqaro ilmiy konferensiya њол якчанд санадњои меъёрии њуќуќї ќабул гардида, мавриди татбиќ ќарор гирифтаанд Ин боиси ба ќадри имконият афзудани њаљми истењсолоти ватанї ва иљрои корњои илмї-техникї дар ќаламрави кишвар гардид (љадвали 3.1). Аз љумла дар давраи солњои 2010-2020 њаљми иљрои корњои илмї-техникї 3,4 маротиба афзоиш ёфта, дар маљмуъ 75,3 млн. сомониро ташкил дода аст. Аз ин шумора корњои илмї -техникї нисбат ба соли 2010 53,0 млн. сомонї 3,4 маротиба афзоиш ёфтааст. Љадвали 1.1. Динамикаи иљрои корњои илмї-техникї дар Љумњурии Тољикистон, њазор сомонї Солњо 2010 2015 2016 2018 2019 2020 2020 нисбат ба 2019 201 0 Њаљми 22027, 52799, 58434, 66788, 74120, 75292, 101, 3,4 иљрои 0 8 0 4 4 7 6 мар корњо аз . оѓози сол аз љумла 21887, 52287, 57937, 64892, 73513, 74907, 101, 3,4 корњои 3 2 7 6 4 1 9 мар илмї- . техникї -корњои 17987, 51935, 57547, 56650, 67011, 68295, 101, 3,8 илмї - 3 6 2 3 5 8 9 мар тањќиќотї . аз љумла 8508,7 8806,2 10465, 12363, 9986,4 9157,2 91,7 1,1 бунёдї 9 1 мар . -корњои 22,8 319,0 351,4 220,3 782,7 575,0 73,5 2,5 лоињакаш мар ї ва . технологї -хизмати 3867,2 32,6 39,1 5664,3 5691,8 5990,8 105, 1,5 илмї - 3 мар техникї . Њисоби муаллиф аз рўи: Тољикистон: 30 - соли истиќлолияти давлатї // Маљмуаи оморї. – Душанбе, Агентии омори назди Президенти Љумњурии Тољикистон, 2021. – С. 112. ~ 173 ~ Конференсияи илмии байналмилалй “Муаммоҳои илму фан дар шароити ҷаҳонишавӣ” “Globallashuv sharoitida ilm-fan muammolari” mavzusidagi xalqaro ilmiy konferensiya Корњои лоињакашї ва технологї зиёда аз 2,5 маротиба афзун гардида, дар давраи тањлилї њаљми хизматњои илмї – техникї -2,1 млн сомонӣ 5,9 млн. сомониро ташкил додаанд, ки аз нишондињандаи соли 2010 1,5 маротиба зиёд мебошад. Вале нишондињандањои иљрои корњо нисбат ба соли 2019 афзоиши кам ёфта, њамагї 1,1 млн. сомониро ташкил додаанд. Аз ин миќдор дар соли 2020 нисбат ба соли 2019 корњои бунёдї 8,3 % ва корњои лоињакашї бошанд 26,5 % кам шудаанд. Аммо бо вуљуди мављудияти асноди зикргардида, ба рушди босуръати соњавї ноил гардидан ва ба тамоюлњои љањонии рушди илмиву технологии муљтамаъњои саноатї баробар гардидан дар дараљаи кифоягї набуда, бархўрди љиддии мукаммалсозї ва таљдидсозии аснодњову стратегияњоро талаб менамояд. Масалан тибќи маълумотњои омории пешнињоднамудаи Бонки ҷањонї, аз љумла дар љадвали 5.12, дар радабандии нишондињандањо Љумњурии Тољикистон дар соли 2018 ба миќдори 62 млн. доллари ИМА мањсулоти технологияи баланд содир кардааст. Соли 2020 бошад якбора ин нишондињанда коњиш ёфта, ба 2 млн. доллар расида аст. Љумњурии Тољикистон аз лиҳози ба рушди технологиву илмї нисбат ба кишварњои рушдкарда ва рў ба рушд дар радабандї хело ќафомонда арзёбӣ карда мешавад [4, с. 29]. Бояд ќайд намоем, ки чунин њолат бо сатњи пасти њавасмандкунии тиљорат нисбат ба фаъолияти инноватсионї, афзоиш ёфтани раќобатпазирї дар љањон ва суст идора шудани равандњои таљдидсозиву инноватсиякунонии фаъолияти соњањои саноат аз љониби сохторњои давлатї алоќамандї дошта, таќозои таљдид ва бознигарии стратегияњо, санадњои меъёрї ва барномањои соњавиро дорад. Дар Љумњурии Тољикистон, чи хеле