АVTOMOBIL YOʻLLARINI REKONSTRUKSIYA QILISHDA YOʻL POYI GRUNTLARINING NAMLIGI VA ZICHLIGINI ANIQLASH NATIJALARI VA TAVSIYALAR

Аннотация

Results and recommendations for determining the moisture and density of subgrade soils in widened road sections during the reconstruction of highways. Keywords: soil mass, container, bearing soil, mortar, moisture content, wet soil, sand gravel, sand mass. РЕЗУЛЬТАТЫ И РЕКОМЕНДАЦИИ ПО ОПРЕДЕЛЕНИЮ ВЛАЖНОСТИ И ПЛОТНОСТИ ГРУНТОВ ДОРОЖНОГО ПОЛОТНА ПРИ РЕКОНСТРУКЦИИ АВТОМОБИЛЬНЫХ ДОРОГ Аннотация. Результаты и рекомендации по обоснованию устойчивости земляного полотна на уширенных участках дорог при реконструкции автомобильных дорог и определению влажности и плотности грунтов земляного полотна. Ключевые слова: грунтовый массив, контейнер, несущий грунт, раствор, влажность, влажный грунт, песок и гравий, песчаный массив. Oʻzbekiston respublikasi Surxandaryo viloyatidagi “M-39 Olmaota-Bishkek-Toshkent- Shaxrisabz-Termiz” avtomobil yoʻlining yangi rekonstruktsiya qilingan 1410-1426 km boʻlagida yo‘l poyi grunti zichligini aniqlash. Rekonstrusiya qilinayotgan yoʻldan yoʻl poyini konstruktsiyasi uchastkasidagi birlamchi ma’lumotlar: koʻtarma grunti – qum shagʻal C-9 marka (ГОСТ 25607-2009. “Смеси щебеночно-гравийно-песчаные Для покрытий и оснований Автомобильных дорог и 137 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 аэродромов”.) [1] Aralashmasi maksimal zichligi ρ =2,257 g/cm3 optimal namlogi g.max W =5.3% labaratoriya sharoitida aniqlandi. op Kerakli asbob-anjomlar: Qum konusi (1-rasm), iskana, bolg‘a, chizg‘ich, grunt solish uchun idishlar, tarozi, gaz garelkasi, natijalani yozib olish uchun yon daftar. RASM 1. Qum konusi laboratoriya jihozi. Ishni bajarish tartibi va natijani olish: Rekostruksiya qilinayotgan obektda yo‘l poyi ko‘tarmasi quriladigan uchastkada zichlangan qatlamning zichlanganlik miqdorini aniqlaymiz. “M-39 Olmaota-Bishkek-Toshkent-Shaxrisabz-Termiz” avtomobil yoʻlining yangi rekonstruktsiya qilingan 1410-1426 km boʻlagida 1421+500-1421 +700 piketlari oralig‘ida 2 qatlam ko‘tarmaning zichlangznlik miqdorini qum konusida aniqlaymiz. 1421+500-1421 +700 piketlari oralig‘ini 4 qismga bo‘lib 1-namuna PK1421+520 dam olindi. Qum konusi asosi zichlangan grunt yuzasiga maxkamlanadi va 15 sm li lahim qazib namuna grunt olinadi. Qazib olingan grunt nam holatda taroziga tortiladi va gruntning namlikdagi massasi m =5698g g aniqlanadi. Kontener olib avval bo‘sh idish massasi aniqlanadi m =250g keyin konteynerdagi k nam grunt massasi aniqlanadi m = 520g gruntning namlikdagi massai m = m -m =520g- k.ng ng k.ng k 250g=270g. Grunt solingan kontener gaz garelkasida qizdirilib quritiladi va quruq gruntning massasi aniqlanadi m . = 509,1g quruq grunt massasi m =m . -m =509,1g-250g=259.1g. k qn qn kqn k Grunt tarkibidagi suvning massasi ms= m - m =270g-259.1g=10.9g aniqlanadi. Gruntdagi ng qn namlik miqdori, grunt tarkibidagi suv massasini quruq grunt massasiga nisbatini 100 ga ko‘paytirib aniqlanadi: (1) Daslab qum konusi boshlag‘ich massasi tarozda o‘lchanadi m =7500g. Grunt olingan b.qk lahim hajmini aniqlash uchun qum konusi o‘rnatilib qum to‘ldiriladi.Lahimga qum to‘ldirilgandan so‘ng qum konusini keyingi og‘irligi tarozida o‘lchanadi m =2442g. k.qk 138 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 Bizga ma’lumki qumning to‘kma zichligi ρ =1.380 g/sm3 va qum konusi qum yo‘naltiruvchi konusidagi qom massasi m =1660g ga teng. Lahimdagi qumning massasi m ni k.iq liq aniqlaymiz. (2) Lahimdga to‘kilgan qum orqali lahimning hajmini hisoblaymiz, ya’ni lahimni to‘ldirishga sarflangan qum massasini qumning to‘kma zichligiga nisbti lahim hajmiga teng.Qumning to‘kma zichligi ρ =1.38 g/sm3 ga teng. qum (3) Keyingi bosqichda gruntning namlikdagi zichligi aniqlanadi (ρ =?). Gruntning ng namligidagi zichligi lahimdan qozib olingan massaning lahin hajmiga nisbatiga teng (4) Gruntning zichlig quyidagi formula bilan aniqlanadi. (5) Olingan natijalarni labaratoriyada aniqlangan natijalar bilan solishtramiz. Guntning zichlanganlik miqdori formula bilan aniqlanadi. Bu yerda ρ -obektdan olingan grunting zichligi g ρ -obektdan olingan grunting zichligi g ρ -labaratoriya sharoitida aniqlangan gruntning maksimal zichligi. g.max Ob’ektdan olingan namuna (grunt) ziclanganlik miqdori 98.4% ga teng bo‘lmoqda. Meyor bo‘yicha ruxsat etilgan zichlanganlik miqdorining eng kichik qiymati 98% ga teng. Ziclanganlik miqdori 98% yuqori bo‘lganda zichlash ishlari ijobiy hisoblanadi va keyingi qatlamni qurishga ruxsat berilad. Ziclanganlik miqdori 98% past bo‘lganda zichlash ishlari salbiy hisoblanadi ish jarayoni texnalogiyasi qayta ko‘riladi va gurunt qayta namlanib ijobiy natijaga erishguncha zichlik oshiriladi. 139 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 Jadval 1. M-39 Olmaota-Bishkek-Toshkent-Shaxrisabz-Termiz avtomobil yoʻlining 1410-1426- kilometrlarining rekonstruksiya ishlari G‘ulomov Piketlar 1421+500-1421+700 Nazorat olib U. boruvchilar F.I.Sh Xolmurzayev Qatlam N. Gruntning maksimal ρ =2,257 Optimal namligi -% W =5,3 Sana 10.03.2025 g.max op zichligi - g/cm3 Jadval 2. M-39 Olmaota-Bishkek-Toshkent-