YURIDIK TA’LIMDA VA HUQUQSHUNOS KASBIY FAOLIYATIDA “SUN’IY INTELLEKT”NING O’RNI VA AHAMIYATI

Аннотация

The rapid development of information technologies has also led to significant changes in the field of law. This article analyzes information about artificial intelligence, the importance of artificial intelligence in the legal field, factors of efficiency in the work of a lawyer, the work that needs to be done in the development of the field related to artificial intelligence and the measures being taken for its development, the place and role of artificial intelligence in comprehensively solving and developing the work carried out in the legal field and legal system. Keywords: IT, Artificial intelligence, legal education, document analysis, psychology, cybersecurity, online learning platforms. РОЛЬ И ЗНАЧЕНИЕ «ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА» В ЮРИДИЧЕСКОМ ОБРАЗОВАНИИ И ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ЮРИДИЧЕСКОЙ ПРОФЕССИИ Аннотация: Бурное развитие информационных технологие вызвало существенные изменения в сфере юриспруденции. В данной статье обсуждаются сведения об искусственном интеллекте, значении искусственного интеллекта в правовой сфере, факторах эффективности работы юриста, работах, которые должны быть связаны с искусственным интеллектом в развитии отрасли и мерах, принимаемых для ее развития, месте и роли искусственного интеллекта в комплексном решении работ, проводимых в правовой сфере и правовой системе, и их развитии. Ключевые слова: ИТ, искусственный интеллект, юридическое образование, анализ документов, психология, кибербезопасность, образовательные онлайн- платформы. 69 Bugungi kunda ilm-fan va shu bilan birgalikda raqamli texnologiyalar rivojlanib borayotganining natijasida koʻplab yangiliklar hayotimizga kirib kelmoqda. Ular turli xil sohalar faoliyatiga oʻzining ta’sirini oʻtkazmoqda. Hozirgi kunda koʻpchilik axborot texnologiyalari va sun’iy intellektdan faoliyatlarida samarali foydalanishni asta-sekin yoʻlga qoʻyib bormoqda. Rivojlanayatgan dunyo taraqqiyotida “sun’iy intellekt”, “data science” ya’ni “ma’lumotlar fani”ning o’rni beqiyos bo’lib, yirik hajmda ishlab chiqilgan ma’lumotlarni e’tiborga olgan holda ko’pgina sohalarning asosiy tarkibini tashkil etadi. Glaballashayotgan dunyo taraqqiyotini zamonaviy texnologiyalarsiz, yangi texnika, yuqori darajada takomillashgan innovatsiyalarsiz tasavvur qilish qiyin, albatta. Buni davrning o’zi ham talab qilmoqda. IT sohasida ham “sun’iy intellekt” mavzusi markaziy o’rinlardan joy olib, ko’plab marotaba omma tomonidan turli xil muhokamalarga sabab bo’loyatganligi bejizga emas. Sifatli, qulay va barcha uchun manfaatli ushbu yo’nalish ko’plab kompaniyalarni qiziqtirib qo’ydi va bundan ushbu kompaniyalar sohada o’z taraqqiyot yo’lini qurdi. Kompaniyalar mijozlar talab va ehtiyojlarini qondirish hamda o’z biznes g’oyalarini amalga oshirishda “sun’iy intellekt”dan foydalanishni yo’lga qo’ya boshladilar. Raqamli muhit sharoitida sun’iy intellektni alohida ajratib koʻrsatish kerak boʻladi. Sun’iy intellektni tabiiy intellektning sun’iy shakldagi koʻrinishi tarzda talqin qilish mumkin. Sun’iy intellekt atamasi 1956-yilda paydo bo‘lgan. AQSHning Dartmut universitetida shu masalaga bag‘ishlangan anjumanda amerikalik informatika sohasidagi olim Jon Makkarti bu atamani birinchi marta ishlatib tarixda qolgan. Sun’iy intellekt bu an’anaviy tarzda insonning vakolati deb hisoblangan ijodiy funksiyalarning intellektual tizimlar tomonidan bajarilishi hamda kommunikatsion va texnologik munosabatlarning murakkab majmui bo‘lib, u mantiqiy fikrlash, o‘z harakatlarini boshqarish va tashqi sharoitlar o‘zgargan taqdirda o‘z qarorlarini tuzatish qobiliyatiga ega. Bizga ma’lumki, sun’iy intellekt - yirik hajmdagi ma’lumotlarni qayta ko’rib chiqish, qayta ishlash, tendensiya va naqshlarni aniqlash uchun data science, statistika, matematika va kompyuter fanlarini birlashtirgan fanlar majmuasi hisoblanadi. U bashoratli modellar, ma’lumotlar vizualizatsiyasi hamda katta hajmdagi ma’lumotlarni tahlil qilish imkonini beradi. Sun’iy intellekt o‘z-o‘zidan ishlash qobiliyatiga ega emas. Uning samarali ishlashi uchun unga “katta hajmdagi ma’lumotlar” kerak. “SIRI” ismli raqamli yordamchi yaratuvchilaridan biri Lyuk Julia shunday degan edi: “Sun’iy intellektga asoslangan mashina mushukni 95% aniqlik bilan taniy olishi uchun bizga 100 000 ga yaqin mushukning surati kerak bo‘ladi. Bu esa jarayon bosqichlarining oson emasligini ko‘rsatib beradi. Yaqin vaqtlardan beri sun’iy intellekt juda ko‘p sohalarni qamrab olmoqda. Aynan yuridik sohada ham bu kabi jarayonlar namoyon bo‘lmoqda. Sababi, sun’iy intellekt o‘zining ijobiy tomonlari bilan insonlarning og‘irini yengil qilayotganidadir. Shu bois, yuridik sohada sun’iy intellektni tartibga solish katta ahamiyat kasb etadi. Aynan ushbu jarayonlarning muvaffaqiyatli yurist karyerasida o’rni kata bo’lib, yuqori samaradorlikka erishishning poydevori desak mubolag’a bo’lmaydi. Chunki huquqshunos uchun “tahlil qilish” ko’nikmasi asoslangan nutqni ijod etishda, huquqiy muammolarni aniqlashda va ularni analiz qilishda hamda ularga huquqiy yechim topishda, qonun loyihal