JAHONDA KINO SAN’ATINING RIVOJI VA ARXIV HUJJATLARINING SHAKLLANISHI

Аннотация

Important aspects of the emergence of the art of cinema in the world in the late 19th century in turn in the early 20th century, the development of such issues as the development of the industry in later periods, are widely covered in this article. Keywords: Cinema, brothers Auguste and Louis Lumers, Paris, video recording, Videomagnitophone, reception, archive storage, cinema, photo documents, USA, Ukraine, computer technology. Аннотация. Важные аспекты возникновения искусства кино в мире развитие в свою очередь в конце XIX-начале XX века, специфические аспекты развития отрасли в более поздние периоды более подробно освещены в этой статье. Ключевые слова: кино, братья Огюст и Луи Люмьер, Париж, видеозапись, видеомагнитофон, ресепшен, архивное хранилище, кино, фотодокументы, США, Украина, компьютерные технологии. Kino - yunoncha so'zdan olingan bo'lib, “kino”- harakat qilaman degan ma'noni bildiradi. Kinoni dastlab olimlar tomonidan harakatlanuvchi fotografiya deb ham nomlashgan. Dunyo tarixidagi dastlabki kino Parijda ommaga namoyish qilingan. 1895- yil 28- dekabrda Parijda aka-uka Ogyust va Lui Lyumerlar birinchi marta qisqa metrajli filmni ommaga namoyish qiladilar. Shu kuni birinchi kinoseansda bo'lganlar hayratda qolib, ko'zlariga ishonmaydilar. 27 Mart, 2025-Yil Hattoki, namoyish etilayotgan kadrlarning qurilmasini, qurilmadan tasvir tushayotgan devordagi, ya'ni oq chodirni ushlab ham ko’rgan holatda foydalanishgan. Arxiv hujjatlari o'tmish bilan kelajak o'rtasidagi ko'prik vazifasini o'tashi bizga tarixdan ma'lum. Chunki, o'mishdan bizgacha saqlanib kelgan bu arxivdagi hujjatlarda qilingan ishlar bilan tanishib chiqishimizga imkoniyat yaratadi. Tadqiqotchilar tomonidan ayniqsa, audiovizual arxiv materiallaridan foydalanib tadqiqot ishlarida o'tmish zarvaraqlarini ochishda muhim o'rin tutadi. Demak, audiovizual (foto, kino va ovozli) hujjatlardan quyidagi maqsadlarda foydalanish mumkin. Bularga xizmat, ishlab chiqarish, ilmiy, madaniy, ma'rifiy va o'quv-tarbiya maqsadlarida foydalaniladi. Videoyozuv — televizion, radiolokatsion va boshqa tasvir hamda tovush signallarini magnit lentaga, diskka (magnit yozuv) yoki kinolentaga (fotografik yozuv) yozib olish va qayta ko'rsatish hamda eshittirish jarayoni hisoblanadi. Teleko'rsatuvlar, videofilmlar, hujjatli va badiiy dasturlarni saqlab qo'yish va zarur paytlarda tovushli qilib qayta ko'rsatishga imkon beradi. Videoyozuvdan o'quv maqsadlarida ham keng foydalaniladi. Videoyozuvni videomagnitofon orqali amalga oshirishning signallarni kinolentaga yozib olishdan ancha afzalligi bor, chunki unda plyonkaga ishlov berish, bosib chiqarish va montaj qilishdek murak- kab jarayonlarga ehtiyoj bo‘lmaydi. Videomagnitofonda dasturni to'liq, qisman, u yer, bu yeridan ko'rsataverish mumkin. Bir lentaning o'ziga bir necha marta qayta Videoyozuvni amalga oshirish mumkin. Hujjatli teledasturlar (reportaj, intervyu, suhbat va boshqalar) ni tayyorlashda videoyozuv tomoshabinda “o'zi ham ishtirok etish” taassurotini hosil qiladi. Videoyozuv yordamida “zamon va makon” muammosi ijobiy hal etiladi, chunki u vaqt ham “tanlamaydi”, joyni ham “pisand qilmaydi”, ya'ni videoyozuvni hamma vaqt, hamma yerda qo'llash mumkin. Videomagnitofon (video va magnitofon) - tasvir va tovushlarning yuqori sifatli elektr signallarini magnit lenta (disk)ga yozib olib, uni qayta ko'rsatish va eshittirishga imkon beradigan apparatdir. Birinchi videomagnitofon 1950-yillar oxirida AQShda keyinroq esa boshqa mamlakatlarda yaratildi. Magnit lentali videomagnitofonning asosiy qismi aylanuvchi videokanallarni sozlaydigan tyuner va lenta tortuvchi mexanizm, signallarni yozib olish, qayta eshittirish kanallari, lenta o'rashni va videokallakning aylanish chastotasini rostlovchi tizimlardan, boshqarish blokidan iborat. Videomagnitofon ishlatilishiga ko'ra ro'zg'orda ishla- tiladigan, professional va maxsus xillarga, bir joyga o‘rnatiladigan va bir joydan Urushdan keyingi yillarda arxiv Ukraina SSR tarix Markaziy davlat arxivining bir bo'limi sifatida ish faoliyatini olib bordi. 1953-yilda arxiv Ukraina SSR kino, foto, ovozli hujjatlar Markaziy davlat arxivi sifatida qayta tashkil qilindi. 28 Mart, 2025-Yil Keyingi davr mobaynida arxiv ish faoliyatida ko'plab ishlarni amalga oshirib bordi. Jumladan, arxiv hujjatlarini jamlash, ularga ilmiy-ma'lumotnoma apparatlari tuzib chiqish ishlari amalga oshirildi. Arxiv faoliyatini yangi bosqichida audiovizul materiallarni saqlanishini ta'minlash, hisobga olish, jamlash va foydalanishni tashkil etishni ustuvor vazifa qilib belgilandi. Buning uchun esa arxiv uchun maxsus ixtisoslashtirilgan bino zarur edi. Natijada, 1975-yilda Smolensk shahrining 24-ko'chasidagi 3 etajli binoga ko'chirildi. Bu binoda qabulxona, arxiv saqlovxonasi, kino, foto hujjatlar uchun maxsus laboratoriya, ilmiy tadqiqotchilar uchun o'quv zali xonalari mavjud edi. Arxiv xodimlari arxiv hujjatlaridan foydalanuvchilar uchun hujjatlarni, ma'lumotlarni tezda qidirib topib berish uchun arxiv ma'lumotnomalari