МУҲАММАД РАСУЛУЛЛОҲ ХАЛИФАЛАРИ

Аннотация

The article discusses the caliphs of our Prophet Muhammad and their activities. Respect and admiration are expressed for the unique virtues of each caliph, as well as the fact that these scholars of the time were honored as successors of the caliph, the Messenger of Allah. An attempt is made to comprehensively explain the work and duties of the caliphs, their position in the development of Islam has been fully recognized. It is known to everyone that their meritorious services in the spread of the holy Muslim religion are written in golden letters in the historyof Islam. Key words: Islam, Quran, Prophet, Rightly Guided Caliph, Prophet, Caliph, Religion, Muslim, Faith, Faith, Iman, Ikhlas, Siddiq, Hadith, Sharif, Companions. Аннотация: В статье рассказывается о халифах нашего пророка Мухаммада Расулуллы и их деятельности. Особые качества каждого халифа, прославление хуляфа Посланника Аллаха, т. е. преемников Посланника Аллаха, выражаются с уважением и почетом. Были предприняты усилия для всестороннего освещения деятельности и обязанностей халифов, их позиция в развитии ислама получила полное признание. Хорошо известно, что их заслуги в распространении священной мусульманской религии вписаны золотыми буквамив историюислама. Ключевые слова: Ислам, Коран, Посланник Аллаха, Хулафай Рашидайн, Пророк, Халиф, религия,мусульманин,вера,вера,искренность,сиддик,хадис,шариф,сподвижники. Муҳаммад (570 – 632) Расулуллоҳ акрам саллоллоҳу алайҳи васаллам (Аллоҳ элчиси қутлуғ олижанобга Аллоҳнинг раҳмати ва саломи бўлсин)нинг халифа (ўринбосар)лари тўрт кишидир. Улар Абубакр ас-Сиддиқ (572 – 634), Умар ибн ал-Хаттоб (582 – 644), Усмон ибн Аффон (576 – 656) ва ҳазрат Али ибн Абутолиб (589 – 661)лар бўлиб, Абубакр икки йил (632 – 634), Умар ўн йил (634 – 644), Усмон ўн икки йил (644 –656), Али олти йил (656 – 661) ҳукмронлик қилганлар. Ислом дини тарихида бу алломаи замонлар хулафойи рошидайн – тўғри йўл кўрсатувчи халифа (ўринбосар)лар, яъни хулафойи расулуллоҳ (Аллоҳ элчисининг ўринбосарлари) деган юксак ном ила аталганлар. Пайғамбаримиз Муҳаммад с.а.в. дан кейин ҳукмронлик қилган дастлабки тўрт халифа Ислом динининг устуворлашувида асосий мақомга эга улуғ шахслар ҳисобланади. 442 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 10,issue2,March 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X Муқаддас мусулмон динининг ёйилишида уларнинг шойиста хизматлари Ислом тарихида зарҳал ҳарфлар биланбитилганиҳаммага маълум. Пайғамбаримиз Муҳаммад салоллоҳи алайҳи васалламдан сўнг мусулмон дунёсида энг машҳур ва улуғ сиймо Абубакр ас-Сиддиқнинг асл исми шарифи Абдуллоҳ ибн Абукуҳофадир. Абубакр Ислом динининг йирик намояндаларидан бири бўлиб, Муҳаммад Пайғамбарга ўта содиқ, ўта вафодор, ўта фидокор эди. Абубакрнинг ҳаёт йўли кўп жиҳатдан атрофдагиларга ибрат намунаси эди, унинг доимо руҳи тетик, юриш-туриши ибратомуз, саховатпарвар, қўли очиқ, кўнгли кенг, барчанинг ҳурмат-эътиборига сазовор эди. У доимо Пайғамбар ила суҳбатдош эди, бомдод намозини муттасил Пайғамбар билан биргаликда адо этгани боис Муҳаммад (с.а.в) уни Абубакр (тонг отаси) деган номга ноил топганлар. Абубакр тўғри сўз, динга ва диёнатга содиқлиги, Пайғамбарга садоқати, Пайғамбар ҳадисларини борича, ҳадисга бирор сўз қўшмай нақл этганидан “Сиддиқ” (“Тўғри”) деб аталади. Шунингдек, Абубакр хушовозликда тенгсиз эди, у Қуръони Каримни ғоят даражада тиловат қиларди, унинг овозининг ширалигидан таъсир кучи ниҳоят чексиз эди. У Қуръондан суралар тиловат қилса, гоҳо ўзининг кўзларидан тирқираб ёш томчилар ва ҳатто тингловчиларнинг ҳам кўзларидан шашқатор ёшлар оқар экан. Абубакрнинг буюк ишларидан бири шу бўлдики, халифа Умарнинг таклифи билан Қуръон саҳифаларини тўплашни иқтидорли ёшлардан Зайд ибн Собит (вафоти 666) зиммасига юклади, чунки Зайд кўп йиллар Муҳаммад (с.а.в.)га котиблик қилган эди. Қуръон сура ва оятларини тўплаш ҳамда жамлаш ишида қатор саҳобалар ҳам иштирок этади, бу эса ишнинг нақадар жиддийлигини англатиб турибди. Бу тўпланган Қуръон нусхаси дастлаб Абубакр ҳузурида сақланади, унинг вафотидан сўнг халифа Умар қўлида сақланадиганбўлади. Тарихий манбаларнинг гувоҳлик беришича, Абубакрнинг, айнан, Пайғамбар ҳадисларини тўплашда ва жамлашда ҳам хизматлари алоҳидадир, у Пайғамбар ҳадисларидан бир юз қирқ иккитасини ривоят қилган. Абубакр ривоят қилган ҳадислардан баъзиларига эътибор беринг: – Сизларга доимо тўғри бўлиш кераклигини тавсия қиламан. Чунки тўғрилик билан яхшиликбирхил оралиқдадир. – Тўғри ҳам,яхши ҳам–иккови жаннатийдирлар. – Ёлғондан сақланинг, чунки ёлғон ёмонлик билан теппа-тенг. Уларнинг ҳар икковининг ҳаммаконижаҳаннамдир. – Бир-бирингизга ҳасад қилманг. Бир-бирингизга душманлик қилманг, бир-бирингиз биланаҳил бўлинг,эй Аллоҳнингба