TA'LIM MUASSASALARI RAHBARLARINING BOSHQARUV KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK SHARTLARI

Аннотация

Ushbu maqola ta'lim muassasalari rahbarlarining boshqaruv kompetentligini rivojlantirishning dolzarb masalalariga bag'ishlangan. Maqolada boshqaruv kompetentligining mohiyati va tarkibi aniqlangan, shuningdek, ta'lim muassasalari rahbarlarining boshqaruv faoliyatiga qo'yiladigan talablar belgilangan. Nazariy tahlil va empirik tadqiqot natijalari asosida ta'lim muassasalari rahbarlarining boshqaruv kompetentligini rivojlantirishga ta'sir etuvchi pedagogik shartlar aniqlangan va asoslangan. Maqolada ta'lim muassasalari rahbarlarining boshqaruv kompetentligini rivojlantirish bo'yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Ushbu tadqiqot natijalari ta'lim tizimida boshqaruv kadrlarni tayyorlash va malakasini oshirish tizimini takomillashtirishga xizmat qiladi. Kalit so'zlar:Ta'lim, boshqaruv, kompetentlik, rahbar, pedagogik shartlar, rivojlantirish, malaka oshirish,o'quvdasturi, тажрибаалмашинуви,рағбатлантириш. Introduction(Kirish) Zamonaviy ta'lim tizimi rahbarlardan nafaqat soha bo'yicha chuqur bilimlarni, balki yuqori darajadagi boshqaruv kompetentligini ham talab etadi. Ta'lim muassasasi rahbarining boshqaruv kompetentligi uning samarali faoliyat yuritishi, ta'lim sifatini oshirishi, innovatsiyalarni joriy etishi va muassasaning raqobatbardoshligini ta'minlashi uchun muhim ahamiyatga ega. So'nggi yillarda ta'lim muassasalari rahbarlarining boshqaruv kompetentligini rivojlantirish masalalari bo'yicha ko'plab tadqiqotlar olib borilmoqda (adabiyotlar tahlili keltiriladi). Ushbu tadqiqotlar rahbarlarning boshqaruv bilim va ko'nikmalarini takomillashtirishning turli usullari va shakllarini o'rganishga qaratilgan. Biroq, ta'lim muassasalari rahbarlarining boshqaruv kompetentligini rivojlantirishga ta'sir etuvchi pedagogik shartlaryetarli darajada o'rganilmagan. Ushbu tadqiqotning maqsadi ta'lim muassasalari rahbarlarining boshqaruv kompetentligini rivojlantirishga ta'siretuvchi pedagogik shartlarni aniqlash vaasoslashdan iborat. Ushbu maqsadga erishishuchun quyidagi vazifalar belgilandi: 1. Mavzuga oid nazariy adabiyotlarni tahlil qilish va boshqaruv kompetentligi tushunchasining mohiyatini aniqlash. 2. Ta'lim muassasalari rahbarlarining boshqaruv kompetentligini baholash mezonlarini ishlab chiqish. 3. Ta'lim muassasalari rahbarlarining boshqaruv kompetentligini rivojlantirishga ta'sir etuvchi pedagogik shartlarni aniqlash. 4.Aniqlangan pedagogik shartlarning samaradorligini empirik tarzdatekshirish. 318 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 10,issue2,March 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X Tadqiqotning obyekti ta'lim muassasalari rahbarlarining kasbiy faoliyati, predmeti esa ta'lim muassasalari rahbarlarining boshqaruv kompetentligini rivojlantirishning pedagogik shartlari hisoblanadi. Tadqiqotda quyidagi metodlardan foydalanildi: nazariy tahlil, so'rovnoma, intervyu, kuzatuv,pedagogik eksperiment, statistik tahlil. Ushbu tadqiqotning natijalari ta'lim tizimida boshqaruv kadrlarni tayyorlash va malakasini oshirishtizimini takomillashtirishga xizmat qiladi. Methods (Metodlar) Ushbu tadqiqotda ta'lim muassasalari rahbarlarining boshqaruv kompetentligini rivojlantirishga ta'sir etuvchi pedagogik shartlarni aniqlash va asoslash uchun kompleks metodlar to'plamidan foydalanildi. Tadqiqot ikkibosqichda amalgaoshirildi: nazariy vaempirik. Nazariy bosqichdaquyidagi metodlardan foydalanildi: Mavzuga oid psixologik-pedagogik, falsafiy, ilmiy-metodik adabiyotlar, normativ- huquqiy hujjatlar, dissertatsiyalar, maqolalar va boshqa manbalar tahlil qilindi. Tahlil natijasida "boshqaruv kompetentligi" tushunchasining mohiyati, tarkibi, tuzilishi, o'rni va ahamiyati aniqlandi, shuningdek, ta'lim muassasalari rahbarlarining kasbiy faoliyatiga qo'yiladigan talablar belgilandi. Turli mualliflarning boshqaruv kompetentligini talqin qilishdagi o'xshash va farqli jihatlari qiyoslandi. Boshqaruv kompetentligini tashkil etuvchi elementlar o'rtasidagi o'zaro bog'liqlik va aloqadorlik aniqlandi. Ta'lim muassasalari rahbarlarining boshqaruv kompetentligini rivojlantirishningkontseptual modeli yaratildi. Empirik bosqichda quyidagi metodlardan foydalanildi: Ta'lim muassasalari rahbarlarining boshqaruv kompetentligini baholash uchun maxsus so'rovnoma ishlab chiqildi. So'rovnoma boshqaruv bilim, ko'nikma va malakalari, shaxsiy fazilatlari va kasbiy tajribasini qamrab oldi. So'rovnomada ochiq va yopiq savollar, шкалали саволлар ва бошқа турдаги саволлар қўлланилди. So'rovnomada [9] nafar ta'lim muassasalari rahbarlari ishtirok etdi. Ta'lim muassasalari rahbarlarining kasbiy faoliyatidagi qiyinchiliklar, muvaffaqiyatlar va boshqaruv kompetentligini rivojlantirishga bo'lgan ehtiyojlarini aniqlash maqsadida indivi