БЎЛАЖАК ЛИБОС ДИЗАЙНИ ЎҚИТУВЧИЛАРИНИ ТАЙЁРЛАШДА САМАРАЛИ ТАЪЛИМ МЕТОДЛАРИДАН ФОЙДАЛАНИШ

Аннотация

Ушбу мақолада дизайн соҳасида талабаларни ўқитишда энг самарали бўлган методларнитанлаш ва ундан фойдаланиш методикасиёритибберилган. Аннотации:В данной статье описана методика выбора и использования наиболее эффективныхметодов обучениястудентоввобласти дизайна. Annotation:This article describes a methodology for choosing and using the most effective methodsof teaching studentsin thefield of design. Либос дизайни ўқитишда талабаларга моданинг тарихий ва маданий жиҳатларини тушунтириш муҳимдир. Либоснинг замонга, ижтимоий ҳолатга, маданиятга ва эстетикага боғлиқ эканлиги аниқланиши керак. Бунинг учун, бир томондан, моданинг асосий тўпламларини (тўплам, линза, соялар, мато ва шунга ўхшашлар) тушунтириш ва уларнинг бир-бирига таъсирини кўрсатиш муҳимдир. Иккинчидан, моданинг ижтимоий ва иқтисодий жиҳатларини тушуниш муҳим, чунки ҳар бир либос дизайни ижтимоий контекстигамос келишикерак. Таълим жараёнида ва уни олиб боришнинг самарадорлигини оширишда таълим шакли,тури,метод ва воситаларинингалоҳида–алоҳида аҳамияимавжуд. Касб таълимида амалий методлар энг самарали метод ҳисобланиб, бу метод талабалар онгида маълумотнинг 75 % и сақланиб қолиши билан аҳамиятлидир. Лекин, ўқув-материалларини талабалар томонидан мустақил ўрганиш, амалий машғулотларини мустақил бажариш методлари ундан ҳам самаралироқ ҳисобланади, бунда 90 % билим ўзлаштириладивакўникмаҳосил бўлади.Демак,талабаларнимустақил ўрганиш,изланиш, муаммоларни мустақил ечиш, амалий таъсирларига йўналтирилган фаол методларни қўллаш яхши самара беради. Ўқитиш жараёнида гуруҳдаги талабалар сони муҳим аҳамиятга эга. Агар гуруҳда талабалар кўпчилик бўлмаса, фаол методдан фойдаланиб, ўқитишни жадаллаштириш мумкин. Агар талабалар кўп бўлса, фаол методлардан фойдаланиш яхши натижа бермаслиги мумкин. Талабаларнинг ҳар бири билан ишлашнингимконибўлмайди. Интерфаол таълим методларини танлашда таълим олувчиларнинг ўқув-билиш имкониятларини, яъни уларнинг ёши, тайёргарлик даражаси, ҳамда, жамоадаги ўзаро муносабатларнинг ўзига хослигини ҳам инобатга олиш муҳим. Ўқув машғулотига тайёргарлик вақтида, таълим методини танлаётиб, биз, албатта, талабаларнинг мустақил ваижодийишлашқобилиятиниҳисобгаолишимизлозим. Фанга тегишли мавзуларининг ўқитиш кетма-кетлиги ва давомийлиги фаол метод танлашга таъсир кўрсатади. Фаол методларнинг баъзилари талабаларни фаоллаштиришга қанча кўп вақт талаб қилса, топшириқлар ёки амалий фаолиятлари бажарилишига ҳам шунча вақт талаб қилади. Ўқув машғулотда вақт шунчалик чегараланган бўлиши 239 INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN:3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 10,issue2,March 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: googlescholar, research gate, research bib, zenodo,open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X мумкинки, қўллашда кўп вақт талаб қиладиган фаол методдан фойдаланиши имконини бермайди. Баъзи фаол методларни қўллашда алоҳида шароитлар талаб қилинмайди, аммо махсус ўқув-моддий шароитлар талаб қиладиган фаол методлардан фойдаланмоқчи бўлсак,уҳолдадидактиктаъминотниамалга оширишимизлозим. “Buddying”(Атилье) методида эса талабалар томонидан турли вазифаларни бажарувчи мутахассислар (рассом, дизайнер, конструктор, технолог) ролларига тақсимланиб ателье муҳити ҳосил қилинади, яъни талабалар ролли фаолиятни бажарадилар. Бу орқали уларни келгуси меҳнат фаолиятига тайёрлаш, ўзларини ишлаб чиқариш муҳитида тасаввур қилиш ва бунинг натижасида улар реал ҳолатни акс эттиради. Бу эса талабаларни тезроқ ўзларини касб эгаси сифатида кўришлари ва касбга бўлган қизиқларини, шу билан бирга фаолиятда учрайдиган қийинчилик ва муаммоли вазиятларга тайёр бўлиб боради. Бу методларнинг барчаси амалий фаолиятга йўналтирилган бўлиб, талабаларда ижодий яратувчанлик, конструкторлик ва технологик компетенциялариниривожлантиради. “team creative collections” (Криатив коллекция яратамиз) методи “Тикув буюмларини конструкциялаш” фанида қўлланилади. Ушбу метод жамоавий ишлашга мўлжалланган бўлиб, гуруҳдаги барча талабалар ҳамкорликда яъни уларга ўқитилган бўлим бўйича коллекция яратиш топшириғи берилади. Гуруҳли тарзда ҳамкорликда либос эскизлари чизилади ва энг креатив (ноанъанавий) деб топилган эскизлар устида иш олиб борилади. Талабалар ўзлари ўзаро келишган ҳолатда либос эскизларини танлаб олиб, тайёр либос ҳолатига келтиради. Иш ниҳоясига етганда гуруҳ талабалари томонидан кўргазма уюштирилади ва намойиш кўрсатилади. Бу методнинг афзалликлари талабаларни ҳамкорликда ишлаш, либос яратишдек ижодий фаолиятни ўзаро фикр алмашиш орқали креатив ғояларнинг яралиши намаён бўлади. Талабаларда дизайн соҳасига янада қизиқиш ортиб, тайёр коллекцияни турли кўрик танлов ва ҳафталикларда намойиш этиш орқали ўзларинимеҳнатбозоридатанитиш имкониюзагакелади. Хорижий давлатларда дизайн таълимини амалга оширишда фикрлаш жараёнини фаоллаштириш, янги ғояларни, янги либос дизайнини и