TOSHKENT SHAHRINING HAVO IFLOSLANISHIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR

Аннотация

Toshkent shahri, o‘zining tez rivojlanishi va o‘sib borayotgan aholisi bilan birga, ekologik muammolar bilan ham ekologik muammolar ham ko‘payib bormoqda. Xususan, havo ifloslanishi shaharning asosiy ekologik muammolaridan biriga aylangan. Tayanchiboralar: Transport vositalari, sanoat va qurilishfaoliyati, tabiiy omillar. ФАКТОРЫ,ВЛИЯЮЩИЕНАЗАГРЯЗНЕНИЕ ВОЗДУХАГОРОДА ТАШКЕНТА Aннотация: Город Ташкент, наряду с его бурным развитием и растущим населением, также испытывает растущие экологические проблемы. В частности, загрязнение воздуха стало однойизглавных экологических проблемгорода. Kлючовые слова: транспортные средства, промышленная и строительная деятельность, природныефакторы FACTORSAFFECTING AIRPOLLUTIONOF THECITYOF TASHKENT Annotation: The city of Tashkent, along with its rapid development and growing population, is also experiencing an increase in environmental problems. In particular, air pollution has become one ofthemain environmental problems ofthecity. Basephrases:vehicles, industrial and construction activities, natural factors. Asosiy omillar: 1. Transport vositalari: Shaharda avtomobillar sonining ko‘pligi va jamoat transportidan foydalanishning pastligi natijasida, havoga chiqayotgan zararli gazlar (CO₂, NO₂, SO₂ va boshqalar) miqdori ortmoqda. Bu esa havo ifloslanishinikuchaytiradi. 2. Sanoat va qurilish faoliyati: Zavod va fabrikalarning chiqindilari, shuningdek, qurilish ishlari davomida ko‘tariladigan changlar havoning ifloslanishiga sabab bo‘lmoqda. Bu jarayonlar havodagi PM2.5zarrachalari miqdorinioshiradi. 3. Tabiiy omillar: Shahar tog‘lar bilan o‘ralgan va pasttekislikda joylashganligi sababli, shamolning past tezligi va yo‘nalishi, shuningdek, harorat inverziyasi kabi tabiiy omillar havo ifloslanishini yanada kuchaytiradi. Bu holat chang va zararli moddalar havoda uzoqroq saqlanib qolishiga olibkeladi. Xulosa: Toshkent shahridagi havo ifloslanishini kamaytirish uchun quyidagi choralarni ko‘rish zarur:​  Jamoat transportini rivojlantirish: Ekologik toza transport vositalarini joriy etish va ularni rag‘batlantirish.​  Sanoat chiqindilarini nazorat qilish: Korxonalar tomonidan chiqindilarni to‘g‘ri boshqarish va ekologik standartlarga rioya qilish.​ www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 14,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431  Qurilish faoliyatini tartibga solish: Qurilish ishlari davomida chang va chiqindilarni kamaytirish uchun zarurchoralarni ko‘rish.​  Yashil hududlarni ko‘paytirish: Daraxt ekish va yashil maydonlarni kengaytirish orqali havoning tabiiy tozalanishinita’minlash.​  Tabiiy omillarga e’tibor berish: Meteorologik sharoitlarni hisobga olib, havo ifloslanishinikamaytirish bo‘yicha prognozlarva choralarni ishlab chiqish.​ Shu bilan birga, aholining ekologik madaniyatini oshirish va atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha targ‘ibot ishlarinikuchaytirish ham muhimahamiyatga ega. Adabiyotlarro‘yhati: 1. 1. Ўзбекистон Республикаси «Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар тўғрисида»ги 710-II-сонли Қонун.2004йил3декабрь. https://lex.uz/docs/415135 2. МиpзиёeвШ.М.ЯнгиЎзбeкиcтoнcтpaтeгияcи.–Тoшкeнт:Ўзбeкиcтoн,2021.–Б.464. 3. Абдуғаниев О., Деҳқонбоева М., Умурзокова Д. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар бошпана сифатида // География ва глобализация: назария ва амалиёт. Халқаро илмий-амалийконференция.–Андижон,2018.–Б.54-56. 4. Абдуғаниев О.И., Комилова Т.Д., Турдибоева Ш.Ҳ. Минтақа экологик-хўжалик мувозанатини баҳолашнинг геоэкологик йўналишлари // Ўзбекистон география жамияти ахбороти. –Тошкент,2019.–56-жилд.–Б.26-32. 5. Зубкова Г.Ф., Ососкова Т.А., Хикматов Ф.Х., Чуб В.Е. Иқлим ўзгариши.Ўзбекистон республикасиОлий ўқув юртлари талабалари учун Ўқув қўлланма Тошкент2005й 6. О.М.Қўзибоева ЖанубийФарғона ландшафтларининг иқлимва ер остисувлари билан ўзаро таъсири ҳамда уларнинг геоэкологик таҳлили // Гeoгpaфия фaнлapи дoктopи (dsc) диccepтaцияcи AвтopeфepaтиСамарқанд 2022 7. Қўзибоева О Азимжонова, Ш. "Фарғона водийси табиий ресурслардан фойдаланиш ва муҳофаза қилишнинг географикасослари." экономикаисоциум 1-2 (104) (2023): 336-341 8. Махкамов, Ж. "Фарғона вилояти ландшафтларининг динамикаси, ривожланиши ва геоэкологикбарқарорлиги." RESEARCH ANDEDUCATION3.12(2024): 62-65. www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL