INGICHKA TOLALI G‘O‘ZA HOSILDORLIGIGA AGROTEXNIK OMILLARNING TA’SIRI

Аннотация

По данным, полученным в результате проведенных полевых опытов, установлено, что большое влияние на урожайность хлопчатника и его количество оказывает контрольточкироста итолщиныпроростка. В среднем за первый урожай на опытном поле было собрано 75% урожая хлопка. От самого низкого варианта контроля урожайности осталось 140 000 бушелей на гектар, а в варианте, урезанном 20 июля, было собрано 28,5 ц/га хлопка. Самая высокая урожайность на опытном поле составила 140 тысяч бушелей с гектара, а с прополотого 10 августа вариантасобрано 34,1ц/гахлопка. Annotation: According to the data obtained from the conducted field experiments, it was found out that the control of the growth point and the thickness of the seedling have a great influence onthecotton yield and itsquantity. On average, 75% of the cotton crop was harvested in the first harvest in the experimental field. From the lowest productivity control option, 140,000 bushels per hectare were left, and 28.5 s/ha of cotton was harvested in the option that was cut on July 20. The highest productivity in the experimental field was 140,000 bushels per hectare, and 34.1 s/ha of cotton was harvested from thevariant that was weeded onAugust 10. Kalit so‘zlar: Tup qalinlik, o‘g‘itlash nisbati, chilpish, hosildorlik, sifat, yalpi, umumiy, harakatchan, azot, fosfor kaliy, gumus, tuproq unumdorligi, ekstremal issiq, iqtisodiy samaradorlik, rentabellik. www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 14,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 G‘o‘za hosildorligi ko’pgina agrotexnologik tadbirlarni o‘z vaqtida sifatli qilib o‘tkazish bilan bevositabog‘liqdir. G‘o‘za yetishtirish texnologiyasi har bir dehqonchilik mintaqasi uchun tuproq iqlim sharoitiga mos bo‘lmog‘i lozim. Ayniqsa, g‘o‘zani har bir navini joylashtirishda uni muayyan tuproq-iqlim sharoitiga mos keladigan texnologiyasini yaratish va tadbiq etish, uni doimiy ravishda takomillashtirib borish zarur bo‘ladi. Shunday tadbirlardan biri g‘o‘zani tup qalinligi va g‘o‘zani o‘sish jarayonini boshqarish bo‘lib, uning nav xususiyatlaridan kelib chiqqan holda o‘rganishning kattaamaliy ahamiyati bor vadolzarb hisoblanadi. G‘o‘zaning Termiz-202 navi Surxondaryo viloyatining asosiy maydonlarida hamda Respublikamizning janubiy viloyatlarida ekilib kelinmoqda. Bu navning qadimdan sug‘oriladigan antropagen ta’sir ostida o‘rtacha sho‘rlangan o‘tloqlashib borayotgan taqirsimon tuproqlar sharoitida ayrim o‘rganilmagan texnologiyalaridan tup qalinligi va chilpishni g‘o‘za hosildorligi, tola va chigit sifatiga ta’sirini o‘rganish shu navning potentsial imkoniyatlaridan keng foydalanishda muhim ahamiyat kasb etadi. Shu maqsadda ekstremal iqlim sharoitda turli tup qalinliklari va chilpish muddatlarini g‘o‘za hosildorligi, tola va chigit sifatiga ta’sirini o‘rganish davrtalabi hisoblanadi. O‘tkazilgan barcha laboratoriya, dala va ishlab chiqarish tajribalaridagi fenologik kuzatuvlar, biometrik o‘lchovlar tahlillar va hisoblar paxta seleksiyasi va urug‘chiligi yetishtirish agrotexnologiyalari ilmiy-tadqiqot institutidaqabul qilingan uslublarasosida olibborildi. Tajriba dalasining umumiy azot va fosfor miqdori K.S. Ginzburg, Ye.I. Sheglova va S.V. Vilfius usulida, harakatchan azot miqdori Granvald-Lyaju, fosfor B.P. Machigin usulida, gumus I.V. Tyurin usulidaaniqlandi. Olingan natijalar B.A. Dospexov uslubida dispertsion tahlil qilindi. Tola va chigit sifati tahlillari Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universiteti Agrobiologiya fakulteti laboratoriyasida bajarildi. Tadqiqotlar Surxondaryo viloyatining Termiz tumani At-Termiziy MFYda joylashgan “Nurmuhammad Maxsum”fermerxo‘jaligi dalalarida2022-2023-yillarmobaynidaolib borildi. Ilmiy tadqiqot ishi olib borilgan tuproqlar qadimdan sug‘oriladigan antropagen ta’sir ostida o‘rtacha sho‘rlangan o‘tloqlashib borayotgan taqirsimon tuproqlar sirasiga kiradi. Tajriba dalasining agrokimyoviy xususiyatlari 1-jadvalda keltirilgan. 1-jadval Tajriba dalasituprog‘ining boshlang‘ich agrokimyoviy tavsifi, 2022-2023yy. Tuproq Umumiyshakllari,% Harakatchanshakllari, qatlamlari,sm mg/kg gumus azot fosfor N-NO P O K O 3 2 5 2 2022 0-30 0,811 0,082 0,137 18,7 27,6 180 30-50 0,679 0,061 0,114 12,2 13,1 150 www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 14,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 2023 0-30 0,808 0,088 0,124 17,2 25,7 182 30-50 0,623 0,071 0,102 11,3 12,5 149 Tajribaning o‘rganilgan variantlari 4 takrorlikda bo‘lib, delyankalar ikki yarusda sistematik ravishda joylashtirildi. Har qaysi delyankaning maydoni 360kv.m. bo‘lib, (50 m x7,2 m)bo‘nda o‘rtadagi turt qator hisobga olinadigan maydonni tashkil qiladi. Ikkala tarafdan 2 qatordan (himoya qatorlari) hisobga olinmaydigan maydonchalar qoldirildi. Tajriba dalasiga g‘o‘zaning Termiz-202 navining chigitlari keng qatorlab (90sm)ekildi. Tajribada ikki xil nihol qalinligi (140 v