МИОКАРД ИНФАРКТИНИ ИЛМИЙ АСОСДА ТАҲЛИЛ ҚИЛИШ

Аннотация

This article analyzes the etiology, pathogenesis, clinical manifestations, diagnosis, treatment methods, and preventive measures of myocardial infarction. Myocardial infarction is characterized by necrosis of the heart muscle, which occurs mainly due to the blockage of blood vessels by a thrombus or cholesterol plaques. The article provides information on the risk factors of the disease, modern diagnostic methods, treatment strategies, including thrombolytic therapy, angioplasty, and pharmacological agents. Additionally, recommendations for the prevention of myocardial infarction and risk reduction are presented. Keywords Myocardial infarction, ischemic heart disease, atherosclerosis, thrombosis, hypertension, angioplasty, thrombolytic therapy, prevention, myocardial necrosis. Кириш Миокард инфаркти – бу юрак мушак тўқимасининг некрозга учраши (ўлими) билан тавсифланадиган жиддий касаллик бўлиб, асосан юракни қон билан таъминлайдиган артерияларнинг тромб ёки холестерин плакалари билан тўсилиши натижасида юзага келади. Ушбу касаллик кўпинча атеросклероз, гипертония ва қандли диабет каби хасталиклар билан боғлиқ ҳолда ривожланади ва асосан 45–60 ёшдаги кишилар орасида кенг тарқалган. Эпидемиология ва хавф омиллари 86 Synapses: Insights Across the Disciplines SYNAPSES: Insights Across the Disciplines Volume 2, Issue 3 Миокард инфаркти 40–50 ёшдаги эркакларда аёлларга нисбатан беш баробар кўпроқ учрайди. Бу ҳолатнинг сабаблари жумласига аёлларда эстроген гормонининг ҳимоя таъсири ва турмуш тарзи факторлари киради. Шу билан бирга, сўнгги йилларда ёш кишилар орасида ҳам ушбу касаллик кўпайиб бормоқда, бу эса носоғлом турмуш тарзи ва овқатланиш одатларининг ўзгариши билан боғлиқ бўлиши мумкин. Асосий хавф омиллари: Атеросклероз – қон томир деворларида холестерин тўпланиши. Гипертония – юқори қон босими юракқа ортиқча юк тушишига олиб келади. Қандли диабет – инсулин резистентлиги натижасида қон томирларининг зарарланиши. Сигарет чекиш – никотин ва бошқа кимёвий моддалар қон томирларини заифлаштиради. Стресс – қон томирларининг тортилишини ва атеросклерозни кучайтиради. Миокард инфарктининг клиник белгилари Миокард инфаркти турли симптомлар билан намоён бўлиши мумкин, лекин энг кенг тарқалган аломатлар қуйидагилардир: 1. Кўкрак оғриғи – одатда, кўкрак марказида ёки чап томонида кучли сиқилиш ёки оғриқ ҳиси. 2. Оғриқнинг тарқалиши – оғриқ чап елкага, бўйинга, жағга ёки орқага тарқалиши мумкин. 3. Нам нафас олиш – юрак етишмовчилиги натижасида юзага келади. 4. Юрак аритмияси – юрак уришининг жуда тезлашиши ёки секинлашиши. 5. Бош айланиши ёки ҳушдан кетиш – камқонлик ёки стресс таъсирида юзага келади. Диагностика ва даволаш усуллари Диагностика Электрокардиография (ЭКГ) – миокард инфарктининг биринчи ва энг муҳим ташхислаш усули. Биокимёвий таҳлиллар – юрак ферментларининг ошиши (тропонин, креатинкиназа-MB). Эхокардиография – юрак мушак тўқимасининг зарарланган қисмини баҳолаш. Коронар ангиография – қон томирларининг ҳолатини аниқлаш. 87 Synapses: Insights Across the Disciplines SYNAPSES: Insights Across the Disciplines Volume 2, Issue 3 Даволаш стратегиялари 1. Тез тиббий ёрдам – бемор дарҳол шифохонага етказилиши керак. 2. Тромболитик терапия – қон ивишини олдини олиш ва тромбларни эритиш. 3. Ангиопластика ва стентлаш – зарарланган артерияни механик равишда очиш. 4. Дори воситалари: o Аспирин – қон ивишини камайтириш. o Бета-блокаторлар – юрак юкламасини камайтириш. o Статинлар – холестерин даражасини пасайтириш. o Антикоагулянтлар – янги тромб ҳосил бўлишининг олдини олиш. Профилактика ва тавсиялар Миокард инфарктининг олдини олиш учун қуйидаги чоралар кўрилиши лозим: Ёғ ва холестерин миқдорини чеклаш. Ҳар ҳафта 150 дақиқа жисмоний фаолият олиб бориш. Сигарет чекишдан воз кечиш. Стрессни бошқариш. Артериал босим ва қандли диабетни назорат қилиш. Йиллик тиббий текширувлардан ўтиш. Хулоса Миокард инфаркати – бу кенг тарқалган ва ўлим хавфи юқори бўлган касалликдир. Ундан қочиш учун соғлом турмуш тарзига риоя қилиш ва хавф омилларини камайтириш лозим. Шунингдек, замонавий тиббиёт имкониятлари, хусусан, ангиопластика, стентлаш ва дори воситалари ёрдамида миокард инфарктини самарали даволаш мумкин. Фойдаланилган адабиётлар 1. Anderson, J. L., Morrow, D. A. (2017). Acute Myocardial Infarction. New England Journal of Medicine, 376(21), 2053–2064. https://doi.org/10.1056/NEJMra1606915 2. Ibanez, B., James, S., Agewall, S., Antunes, M. J., Bucciarelli-Ducci, C., Bueno, H., ... & ESC Scientific Document Group. (2018). 2017 ESC Guidelines for the management of acute myocardial infarction in patients presenting with ST- segment elevation. European Heart Journal, 39(2), 119–177. https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehx393 3. Thygesen, K., Alpert, J. S., Jaffe, A. S., Chaitman, B. R., Bax, J. J., Morrow, D. A., & White, H. D. (2018). Fourth universal definition of myocardial infarction 88 Synapses: Insights Across the Disciplines SYNAPSES: Insights Across the Disciplines Volume 2, Issue 3 (2018). Journal of the American College of