ATOPIK DERMATIT BILAN OG‘RIGAN BEMORLARNING INDIVIDUAL PARVARISHINING NAZARIY ASOSLARI

Аннотация

В статье рассмотрены особенности индивидуального ухода за больными атопическим дерматитом. Подчеркивается, что хотя выбор терапии АД является строго индивидуальным для каждого пациента, он должен основываться на общепринятых международных рекомендациях. Успех терапии АД зависит от эффективного взаимодействия врача и пациента, а также от поддержки родственников, друзей и коллег пациента. Ключевые слова и фразы: атопический дерматит, индивидуальный уход, терапия, аллерген, кожные ткани, международные рекомендации. THEORETICAL FOUNDATIONS OF INDIVIDUAL CARE FOR PATIENTS WITH ATOPIC DERMATITIS 258 https://universalpublishings.com МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА Researchbib Impact factor: 13.14/2024 SJIF 2024 = 5.444 Том 3, Выпуск 03, Март ANNOTATION The article describes the specifics of individual care for patients with atopic dermatitis. It is emphasized that, although the choice of therapy for AD is a strictly individual process for each patient, it should be based on generally accepted international recommendations. The success of AD therapy depends on the effective interaction between the doctor and the patient, as well as the support of the patient's relatives, friends and colleagues. Keywords and phrases: atopic dermatitis, individual care, therapy, allergen, skin tissue, international recommendations. Atopik dermatit–surunkali yallig‘lanishli teri kasalligi bo‘lib, jahon miqyosida keng tarqalgan muammo hisoblanadi. Kasallik asosan irsiy moyillik, immunologik o‘zgarishlar va tashqi muhit omillarining o‘zaro ta’siri natijasida rivojlanadi. Atopik dermatit eng keng tarqalgan teri kasalliklaridan biri bo‘lib, dermatologik patologiyaning 20–40% ni tashkil qiladi. 1997 yildan hozirgi kunga qatopik dermatitar ushbu kasallik tufayli shifokorlarga murojat qilish soni doimiy ravishda o‘sib bormoqda[1–5]. Ko‘pincha atopik dermatit poligenik merosga ega bo‘lgan multifaktorial tabiatning dermatozi sifatida rivojlanadi[6]. Atopik dermatit nafaqat terining qichishi va yallig‘lanishi bilan cheklanmay, balki bemorning hayot sifatiga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi, uyqu buzilishlari, psixologik diskomfort va ijtimoiy moslashuv muammolariga olib kelishi mumkin. Zamonaviy terapiya usullaridan foydalanishga qaramasdan, ba’zi hollarda to‘liq va uzoq muddatli remissiyaga erishish mumkin emas. So‘nggi yillarda individuallashtirilgan (shaxsiylashtirilgan) tibbiyotga e’tibor ortib bormoqda [7–9]. Bu bizga har bir bemorni irsiy omillar va orttirilgan fazilatlarning o‘ziga xos kombinatsiyasi sifatida ko‘rib chiqishga imkon beradi. Atopik dermatit bilan og‘rigan bemorlarda IgE darajasi normaga nisbatan ancha yuqori bo‘ladi. IgE ortiqcha ishlab chiqarilishi natijasida mast hujayralar (mastotsitlar) faollashib, histamin va boshqa yallig‘lanish mediatorlarini ajratib chiqaradi. Bu esa, qichishish, shish va ekzematoid toshmalarni keltirib chiqaradi. Atopik dermatit patogenezida T–hujayralar muhim rol o‘ynaydi. Bemorlarning immun tizimida: Th2 (T–helper 2) hujayralari hatopik dermatitdan tashqari faollashgan bo‘latopik dermatiti. Bu hujayralar interleykin-4 (IL-4), interleykin–5 (IL–5) va interleykin-13 (IL–13) kabi yallig‘lanish mediatorlarini ajratadi, natijadi IgE antitanachalarining ko‘payishi va eozinofillarning faollashuvi yuzaga keladi. Th1 (T–helper 1) va Th17 hujayralari muvozanati buziladi. Bu esa, organizmning yallig‘lanishga qarshi tabiiy 259 https://universalpublishings.com МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА Researchbib Impact factor: 13.14/2024 SJIF 2024 = 5.444 Том 3, Выпуск 03, Март mexanizmlarining zaiflashishiga olib keladi. Terining tashqi qatlamida (epidermis) himoya funksiyasini bajaruvchi muhim protein – filaggrin sintezining pasayishi kuzatiladi. Terining namligi yo‘qoladi, u quruq va himoyasiz bo‘lib qoladi. Allergenlar va mikroblar osongina teriga kirib boradi, bu esa, yallig‘lanish jarayonlarini yanada kuchaytiradi. 1-rasm. Atopic dermatit ko’rinishi Atopik dermatit bilan og‘rigan bemorlarning terisida Staphylococcus aureus bakteriyasining ko‘payishi kuzatiladi. Ushbu bakteriyalar immun tizimini qo‘zg‘atib, yallig‘lanishli jarayonlarni kuchaytiradi. Bundan tashqari, foydali bakteriyalar yetishmovchiligi ham himoya tizimini zaiflashtiradi. Th2 hujayralarining faollashuvi, IgE gipersekretsiyasi, terining himoya funksiyasining pasayishi va mikrobiota disbalansi ushbu kasallikning davomiyligiga va og‘irlashishiga olib keladi. Shu sababli, atopik dermatitni davolashda nafaqat simptomlarni bartaraf etish, balki immun tizimining buzilgan muvozanatini tiklash ham muhim ahamiyat kasb etadi. AD uchun terini parvarish qilish terlashning ko‘payishiga olib keladigan jismoniy mashqlar va harakatlardan qochishni o‘z ichiga oladi; terining qattiq mato va jun bilan aloqa qilishiga yo‘l qo‘ymaslik (paxta afzalroq); yotoqxonada salqin haroratni saqlash (20 ° C dan yuqori bo‘lmagan). Enzim qo‘shimchalari bo‘lgan yuvish vositalarini yuvishda kiyim va choyshabni yuvish uchun ishlatmaslik kerak, yuvin