BOLALARDA DEZMETOBOLIK NEFROPATIYA KECHISHINI BAHOLASH

Аннотация

This article aims to evaluate the clinical course and early diagnosis of dysmetabolic nephropathy in children within the Surkhandarya region. For the study, 90 children with oxaluria were selected from 300 patients aged 3 to 17 years. Dysmetabolic nephropathies are dangerous diseases associated with metabolic disorders, requiring serious attention. In children, the following symptoms were primarily observed: abdominal pain, excessive thirst, sweating, headache, morning eyelid swelling, dry skin, delayed physical development, alkaline changes in urine pH, hyperstenuria, crystalluria, microhematuria, intermittent leukocyturia, mild proteinuria, and a decrease in daily diuresis Keywords: Children, dysmetabolic nephropathy, urine analysis, hypersthenuria, crystalluria, microhematuria, proteinuria. Muammoning dolzarbligi: Bolalar salomatligi holatida - atrof-muhitning o‘zgarishi eng sezilarli ko‘rsatgichlardan biri hisoblanadi. Bugungi kunda dismetabolik nefropatiya rivojlanishiga turli xil xavf omillari yig‘indisi (ekzogen va endogen omillar) sabab bo‘l-moqda. Dizmetabolik nefropatiya moddalar almashinuvi natijasida kelib chiquvchi kasallik bo‘lib, davo choralari o‘tkazilmasa interstitsial nefrit, surunkali buyrak yetishmovchiligi, ikkilamchi pielonefrit, buyrak tosh kasalligi rivojlanishiga olib ke-lishi mumkin. Dismetabolik nefropatiyalarning yaqqol klinik belgilarsiz namoyon bo‘luvchi boshlang‘ich bosqichining mavjudligi shifokorlardan ushbu kasallikni erta tashhislash va davo-reabilitatsiya va profilaktik choralarni o‘z vaqtida olib borish ke-rakliligini talab qiladi. XXI asrning sal kam chorak yili o‘tganiga qaramay surunkali buyrak kasalligi (SBK) ning kechish xususiyatlari va davolash bo‘yicha muammolar o‘z echimini etarlicha topmagan [1-3]. Nefropatiya, ya’ni buyrak kasalliklari, bolalar o‘rtasida ko‘plab salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin [5-7-8]. 19 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 1 issue 4 (50) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2 Surxondaryo viloyatida bu kasallikning tarqalishi va unga nisbatan samarali kurashish uchun ayniqsa dolzarbdir. Nefropatiyaning erta bosqichlarda aniqlanishi va uning kechishining baholanishi, bolalarning salomatligini saqlash va kasallikning og‘ir oqibatlaridan himoya qilish uchun muhimdir. Hozrgi nefrologiya fani oldiga turgan global muammolardan biri bu katta yoshli bemorlarda surunkali buyrak kasalligi (SBK) muammosidir [2-4]. (A.V. Smirnov bo‘yicha). Surunkali buyrak kasalligi (SBK) bilan og‘rigan bolalar va katta yoshdagi bemorlarda kamqonlikni bartaraf etishga qaratilgan davolash va tashxis choralari so‘nggi o‘n yil davomida faol ravishda ishlab chiqilmoqda [4-9-6]. AQShdagi har 7 ta katta yoshli kishidan biri, taxminan 35,5 million kishi yoki 14% foizi kishilar SBKga chalingan deb hisoblanmoqda [14]. SBKga chalingan har 10 ta katta yoshli kishidan 9 tasi o‘zida bu kasallik borligini bilmaydi. Og‘ir darajadagi SBK bilan kasallangan har 3 ta katta yoshli kishidan bittasi o‘zida SBK borligidan bexabar bo‘lib qolmoqda [15-16]. Dizmetabolik nefropatiya tashxisi ortida turli etiologiya va patogenezli katta nefropatiyalar guruhi tushiniladi. Ularning kelib chiqish sabablari metabolizmning buzilishidir. Dizmetabolik nefropatiya pielonefrit, interstitsial nefrit va siydik tosh kasalligini keltirib chiqaradi. Dismetabolik nefropatiyalarni boshlang‘ich, xali klinik ko‘rinishi namoyon bo‘lmagan vaqtda, xavf guruhidagi bolalarni aniqlash, profilaktik tadbirlar o‘tkazish dolzarb muammo hisoblanadi. Tadqiqot maqsadi: Surxondaryo viloyati kesimida bolalarda dezmetobolik nefropatiya kilinik kechishini va erta tashxisotini baholashdan iborat. Tekshirish usullari va materiallari: O‘tkazilgan tadqiqot ishi Surxondaryo viloyati Bolalar ko‘p tarmoqli tibbiyot markazi shifoxonasi va Angor tuman tibbiyot birlashmasi bolalar kasalliklari bo‘limida yotib davolangan bemorlar asosida olib borildi. Bolalar ko‘p tarmoqli tibbiyot markazi shifoxonasi va Angor tuman tibbiyot birlashmasiga murojat qilib kelgan 3 yoshdan 17 yoshgacha bo‘lgan 300 nafar bemor bolalar orasidan siydik tahlilida oksaluriya aniqlangan 90 ta bola tanlab olindi. Barcha bolalarning anamnezlari, genetik moyilligi, turmush tarzi va ovqatlanish tartibi o‘rganib chiqildi. Nazorat guruhini tegishli yoshdagi, nisbatan sog‘lom bolalar tashkil qildi. Barcha bemor bolalarda tekshiruv o‘tkazilish vaqtida dezmetobolik nefropatiyani klinik manzarasi yaqqol kuzatildi. Qo‘yilgan vazifalarga mos xolda, hamma bemorlarni ikki guruhga bo‘lib o‘rganildi: Asosiy guruhga 90 nafar (64%) dezmetobolik nefropatiya aniqlangan bolalar va nazorat guruhiga 50 nafar (36%) sog‘lom bolalar olindi. Har ikkala guruh bolalarda dezmetobolik nefropatiya kechishi 20 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 1 issue 4 (50) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2 va kasallikning klinik kechish jixatlariga ta’sir qiluvchi yondosh kasalliklari o‘rganildi. Bemor bolalar jinsiy tarkibi bo‘yicha