Yashil iqtisodiyot muammolari talaba-yoshlar nigohida

Аннотация

This article analyzes students` understanding of the concept of the green economy, the prospects for transitioning to it, and the main challenges of this process. Additionally, the initial steps toward adopting a green economy are highlighted. The role of international cooperation in this transition is also discussed. Based on the responses from a student survey, it was found that there is insufficient awareness of the green economy, which appears to be one of the most pressing issues. This gap creates obstacles to its full implementation. Therefore, this article not only emphasizes the concept, development, and challenges of the green economy but also presents possible solutions to address the existing issues. 183 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 3, ISSUE 03, 2025. MARCH ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Ключевые слова: зеленая экономика, экологические проблемы, охрана окружающей среды, зеленые технологии, экологическое образование, переработка, экологическая устойчивость. Аннотация. В данной статье анализируется понимание концепции «зеленой экономики» среди студентов, перспективы перехода к ней, а также основные проблемы этого процесса. Кроме того, освещены первые шаги на пути к зеленой экономике. Также рассматривается роль международного сотрудничества в этом направлении. На основе ответов студентов в ходе проведенного опроса было выявлено, что недостаточное понимание зеленой экономики является одной из самых актуальных проблем. Это создает пробелы и трудности в ее полноценном внедрении. В связи с этим в статье не только акцентируется внимание на понятии, развитии и проблемах зеленой экономики, но и предлагаются возможные решения для устранения существующих трудностей. Kirish. Zamonaviy iqtisodiyot tabiiy resurslarning kamayishi, ekologiyaning yomonlashuvi va eng dolzarbi- iqlim o‘zgarishi kabi jiddiy muammolar tufayli qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Agar resurslardan ratsional foydalanishga o‘tilmasa bu nafaqat resurs taqchilligini balki katta-katta resurs uchun kurash- urushlarga ham olib kelishi aniq. «Yashil iqtisodiyot» atamasi iqtisodiy o‘sish va ekologik barqarorlikni uyg‘unlashtirishni anglatadi. BMT Atrof-muhit dasturi (UNEP) ta‘rifiga ko‘ra, yashil iqtisodiyot inson farovonligi va ijtimoiy adolatni ta‘minlash bilan birga ekologik xavflarni va tabiiy resurslardan foydalanish cheklovlarni kamaytirishga yo‘naltirilgan iqtisodiyotdir1. Ya‘ni, yashil iqtisodiyot iqtisodiyotdan ham ko‘ra birinchi navbatda ekologik muvozanatsizlikga ko‘proq urg‘u beradi. Bugungi kunda «yashil» so‘zi nafaqat rang, balki ekologik ong va barqarorlik timsoliga aylangan. Aynan shuning uchun «yashil iqtisodiyot» atamasi bevosita iqtisodiyot va ekologiyaning uyg‘unligini ifodalaydi. Umumiy tushuncha sifatida atrof-muhitga zarar yetkazmasdan, tabiiy boyliklardan oqilona foydalanish iqtisodiyoti. Yashil iqtisodiyot- bu faqatgina energiya ishlab chiqarish sektorini o‘zgartirish emas, balki ichimlik suvi va oziq-ovqat muhofazasi, chiqindilarni qayta ishlash jihatlariga ham e‘tibor qaratadi. Shuni ta‘kidlab o‘tish zarurki, O‘zbekistonda 90% suv isrofgarchiligi sug‘orish kanallarining ekspluatatsiyadan 1 UNEP. (2011). Towards a Green Economy: Pathways to Sustainable Development and Poverty Eradiction. 184 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 3, ISSUE 03, 2025. MARCH ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 chiqganligidan hosil bo‘ladi. Prezident Qaroriga binoan hozirda sug‘orish kanallarining ta‘miri olib borilmoqda2. Oziq-ovqat muhofazasiga kelsak, bu tizim ham ancha takomillashigan choralar talab qiladi. Birgina misol: Toshkent non shahri deb ataladi, biroq shu non shahri aholisi kuniga 3 tonna nonni axlat qutilariga tashlashi haqida «MAXSUSTRANS» bosh inspektori habar berdi. Chiqindilarni qayta ishlash bo‘yicha ekologik ong ancha yaxshi shakillanmoqda. Jumladan, plastik idishlarni o‘rniga ko‘p marttalik idishlarga o‘tilmoqda bu aholi o‘rtasida ekologik mas‘uliyat shakillanganligiga yorqin misol. Kamchiliklar ham yo‘q emas, alohida ajratilgan chiqindilarni yana bitta maxsus mashinaga aralashtirib solinishi esa- mantiqsizlik. Yashil iqtisodiyot nazariy jihatdan iqtisodiyotni boshqarish tizimini «yashillashtirish» bo‘yicha umumiy dasturni ishlab chiqish bilan shug‘ullanadi3. Ushbu yo‘nalish paydo bo‘lganiga ko‘p bo‘lmagan bo‘lsa ham, lekin juda zarur payt tadbiq etilmoqda, chunki tabiiy resurslar abadiy emasligi barchaga ma‘lum. Yashil iqtisodiyotning asosiy maqsadi sifatida ekologik barqarorlikni saqlagan holda iqtisodiy o‘sishga qaratilgan. Barqarorlikni saqlagan rivojlanish esa- hozirgi jamiyat ehtiyojlarini qondirish bilan bir qatorda, kelgusi avlod uchun tabiiy resurslar va imkoniyatlarni saqlab qolishga qaratilga kompleks chora tadbirlar. Iqtisodiyotning yangi modeliga yuqoridagi muammolarga javoban tobora ko‘plab davlatlar o‘tmoqda. O‘zbekiston ham bu model bo‘yicha bir qator chora tadbirlarni amalga oshirmoqda4. Hususan, 20