Стратегия развития информационных технологий в управлении агропромышленным производством

Аннотация

The article consider the processes taking place in the global and local agricultural industry in today's unstable period, adaptation to changing conditions and offers for increasing production capacities and volumes using information technologies and the Internet of things. Basic concepts: innovative development, pandemic, economic reforms, ICT in the agricultural sector, internet of things, productivity. Кириш. 2020 йил бошидан бошланган ган илмий ишлар таҳлили ҳозирги кунда мавзу коронавирус пандемияси келтириб чиқарган ўта долзарблигини кўрсатмоқда, олинган билим карантин шароити бутун дунёни шу жумладан ва тажрибалар натижаларини амалиётга қўл- мамлакатимизни ҳам четлаб ўтмади. Ҳар бир лаш агросаноат ишлаб чиқариши ва бутун иқти- мамлакат ўзининг ижтимоий-иқтисодий дас- содиётни ривожлантириш масаласини кўндала- турларини қайта кўриб чиқишга, вужудга кел- нг қуймоқда. Қонунчилик борасидаги ислоҳот- ган шароит талабларига мослаштиришга, қў- лар[1], инфратузилма, билимлар, молиявий ва шимча чора-тадбирлар ишлаб чиқишга ҳаракат технологик ресурсларни тўғри ташкил этиш ва қила бошлади. Кун тартибига иқтисодиётни ҳа- йўналтириш асосий вазифалардан бўлиб қол- ракатда ушлаб қолиш, соғлиқни сақлаш соҳаси- моқда. ни кўллаб-қувватлаш, аҳоли турмуш тарзи ту- Асосий қисм. Ахборот асри даврида ахбо- шиб кетишини олдини олиш, аҳолини заиф қат- рот технологиялари барча соҳаларни қамраб ламларига ижтимоий кўмакни кучайтириш, олгани сингари қишлоқ хўжалиги ривожига ҳам озиқ-овқат танқислиги муаммоларини ҳал этиш ўзининг ўлкан таъсирини кўрсата бошлади. каби энг долзарб масалалар чиқди [1][5]. Дунёда кечаётган глобаллашув жараёнлари яго- Озиқ-овқат танқислиги муаммосини ҳал на умумжаҳон ахборот маконини юзага келтир- этиш учун соҳа ишлаб чиқарувчиси, қишлоқ моқда[2]. Ҳозирги кунда ривожланган қишлоқ хўжалиги соҳасини ва унга кўмакчи соҳаларни хўжалигини ахборот-коммуникация техноло- инновацион ривожланиш босқичига олиб чи- гиялари ишланмаларисиз тасаввур қилиб бўл- қиш зарур. Пандемия шароитида тотал каран- май қолди. Ахборот оқимларининг катта ҳажм- тин ва изоляция холатлари мамлакатларга лари тез-тез янгиланиб, дастурлар ёрдамида авваламбор ўз шароити ва имкониятларидан тезкор ва аниқ қайта ишланиб истеъмолчилар- келиб чиқишга ўргатиши керак. ни энг долзарб ва қимматли маълумотлар билан Илмий адабиётлар таҳлили. Тадқиқот таъминлаб, ҳал қилувчи қарор қабул қилишда борасида олиб борилган изланишлар, чоп этил- ёрдам бермоқда. Қишлоқ хўжалиги ривожлан- Иқтисодиёт ва таълим / 2021 йил, 4-сон 374 ҚИШЛОҚ Х ЎЖАЛИГИ ган мамлакатларда инсон омилини қисқарти- Буюмлар интернети шу технологик инно- риш, ишлаб чиқаришни роботлаштириш, ахбо- вацион ишланмалар жумласидан. Уларнинг жо- рот узатиш ва қайта ишлаш вазифларини янада рий этилиши меҳнат унумдорлигини ошишига мукаммалаштириш жараёнлари кечмоқда[3]. олиб келади. Меҳнат унумдорлигини ошиши Мамлакатимиз аграр соҳасида ҳам бу жараён- қўл меҳнати харажатларини камайишига, меҳ- ларга босқичма-босқич қўшилиш амалга ошиши нати автоматлаштирилган тизимлар билан ал- керак. Бу босқичлар қуйидагилардир: маштириладиган ишлаб чиқариш жараёнлари- - қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчила- дан қўл меҳнатини бўшашига олиб келади. рининг ахборот технологиялари соҳасида савод- Қишлоқ хўжалигида меҳнат унумдорлиги дара- хонлигини ошириш; жасини қуйидагилар аниқлайди: қишлоқ хўжа- - барча ҳудудларда ахборот-коммуника- лик илм-фани, тадқиқотларнинг холати, илмий ция технологияларининг зарурий инфратузил- ишланмалар, инновациялар жорий қилиниши, масини ташкил этиш(симли интернет билан ўсимликларни етиштириш, парваришлаш ва қамраб олиш – 0,9¿, мобил интернет – 84¿ ни ҳимоясида илғор тажриба билан алмашиш, ташкил этмоқда (2019й ҳолатига) [4]); мелиорация ютуқлари, ўзаро боғлиқ тармоқлар - жаҳон илғор тажрибаси ва технологик холати – саноат, биокимё (янги материаллар, янгиликларни тадбиқ этиш; ўғитлар, қўшимчалар, ҳимоя қимёвий воситала- - дастлаб давлат раҳнамолигида юқорида- ри), биотехнология (турли стресс холатларига ги босқичларни бирлаштириб амалга ошириш чидамли янги юқори ҳосилдор навлар), ижти- ва кейинчалик бу жараёнларга хусусий моий-иқтисодий омиллар (таълим даражаси, компанияларни ҳам жалб килиб соҳага соғлом техник малака, иштиёқ, интизом, ҳаёт ва меҳнат рақобат ва ривож муҳитини олиб кириш. фаолиятининг маиший шароитлари ва ҳ.к.). Аграр соҳага ахборот технологиялари Меҳнат унумдорлиги – ҳар бир хўжалик рақо- кириб келиши билан маълумотлар оқиб кела батбардошлигининг асосий омилларидан бири. бошлайди. Уларни таҳлил қилиб, қайта ишлаш Тармоқда меҳнат унумдорлигининг ошиши учун маълумотлар базаси, математика, аналити- маҳсулот ҳажмларининг ошишига олиб келади. ка, робототехника сохаларидаги мутахассислар- Меҳнат унумдорлиги даражаси бўйича бошқа га талаб орта бошлайди. Давр инновацияларга давлатларга солиштирганда соҳадаги бир ишчи- сармоя киритилишини талаб этмоқда. Қишлоқ га ишлаб чиқарилган қишлоқ хўжалик маҳсуло- хўжалиги маҳсулотларини таннархи шакллани- тининг ялпи баҳоси: АҚШда – 195 минг