Оценка результатов методов управления, реализованных в дошкольном образовании

Аннотация

The article describes the effectiveness of preschool education management, regional ranking of preschool education systems, the importance of economic methods in preschool education management, the views of educators and parents of preschool children on preschool education management, the findings of the researcher on preschool education management based on analyses of preschool education management. Keywords: preschool education, preschool education organization, education management, preschool education system, economic methods of management. Иқтисодиёт ва таълим / 2021 йил, 4-сон 322 ТАЪЛИМ ВА ФАН Кириш. Ўзбекистон мактабгача таълим таълим бошқарувида менежмент тамойил, усул тизими бошқарувида замонавий менежмент ва воситалари самараси ўрганилмаганлиги тад- механизми ва воситалари жорий қилинмоқда ва қиқот долзарблигини асослайди. бу ислоҳотлар сўнгги йиллар ҳудудларда таш- Тадқиқотда мактабгача таълим тизимида кил қилинаётган кўплаб мактабгача таълим замонавий менежмент тамойиллари, усуллари ташкилотлари ҳамда улардаги ходимлар фао- ва воситалари жорий қилиниши таъсирида мам- лиятини самарали ташкил қилиш ва бошқариш, лакат ҳудудлари мактабгача таълим ташкилот- натижада, таълим ва тарбия жараёнидаги ижо- лари сони ва мулкчилик шакли, мактабгача таъ- бий сифат ўзгаришларида яққол кўринаяпди. лим мазмуни, ёш авлодга эътиборнинг ортиши, Мактабгача таълим тизимини бошқарув мактабгача таълим билан ёш авлодни қамраб фаолияти самарасини ўрганиш ва жорий ҳола- олиш ишлари ўрганилди. тига баҳо бериб бориш мавжуд ютуқ ва камчи- Тадқиқот методологияси. Мақолада ликларни аниқлаш, келгусида амалга оширили- мантиқий фикрлаш, индукция ва дедукция, ста- ши керак бўлган чора-тадбирларни белгилаб тистик гуруҳлаш, эконометрик моделлаш, ман- олишга ёрдам беради. тиқий таҳлил усулларидан фойдаланилган бў- Мактабгача таълим тизими бошқарувида либ, назарий ва методологик асоси мактабгача менежментнинг бозор иқтисодиётига хос бўл- таълим тизими ривожланишига оид республи- ган тамойиллари ва усулларини жорий қилиш, када ишлаб чиқилган умумий стратегия, мамла- тизимда амал қилаётган менежментнинг воси- катимиз Президенти Ш.М.Мирзиёевнинг мак- таларини таҳлил қилиш, бошқарув самарасига табгача таълим ва тарбияга доир қабул қилган баҳо бериш долзарб бўлиб ҳисобланади. Мак- фармонлари ҳамда тадқиқот мавзусига оид табгача таълим тизими бошқаруви натижалари- илмий-методологик адабиётлар бўлиб ҳисобла- ни таҳлил қилиш ва бошқарув самарасига баҳо нади. Ахборот базаси сифатида Ўзбекистон Рес- беришда содда, бир томонлама ёндашувдан воз публикаси Мактабгача таълим вазирлиги ва кечган ҳолда, кўп томонлама ёндашув, яъни Ўзбекистон Республикаси Статистика қўмитаси- ҳукумат, мактабгача таълим ташкилотлари хо- нинг маълумотларидан фойдаланилди. димлари ва тарбияланувчи болалар ота-онала- Таҳлил ва натижалар. Ҳукумат нуқтаи- ри нуқтаи назаридан қарашга, бошқарув фао- назаридан ҳудудларнинг мактабгача таълим ти- лиятини чуқур таҳлиллар асосида ўрганишга зимининг бошқарув фаолияти самарасини ҳу- қарор қилдик. дудлар мактабгача таълим ташкилотлари амал Кўплаб тадқиқотларда мактабгача таълим қилишининг натижавий кўрсаткичлари, ёрда- мазмуни, болаларга берилаётган таълим ва тар- мида аниқлашга ҳаракат қилинди: биянинг сифати ўрганилган бўлиб, мактабгача 1. Мактабгача бўлган ёшдаги болаларни таълим муассасаларига қамраб олиш даражаси (К ) 1 (1); 2. Нодавлат мактабгача таълим муассасалари улуши (К ) 2 (2); 3. Нодавлат мактабгача таълим муассасаларига қатнайдиган болалар улуши (К ) 3 (3); 4. МТМдаги олий маълумотлилар улуши (К ) 4 (4); 5. Сўнгги 3 йил ичида малака оширган МТМ ходимлари (К ) 5 (5); Ҳудудлардаги мактабгача таълим муасса- аниқланади ва ҳудуд мактабгача таълим тизими саларини юқоридаги кўрсаткичлар асосидаги ривожланганлиги кўрсаткичи геометрик ўртача таҳлиллар натижасида, кўрсаткичлар миқдори миқдорда қўйидагича ҳисоблаб чиқарилади: √∏ √ (6); Маълумки, нисбий кўрсаткичларнинг ўр- ҳисобланиб, нисбий миқдорлар бўйича ҳисобла- тача миқдори геометрик ўртача миқдор асосида надиган геометрик ўртача миқдор бошқа ўртача Иқтисодиёт ва таълим / 2021 йил, 4-сон 323 ТАЪЛИМ ВА ФАН миқдорларга нисбатан аниқроқ натижа беради. вини рейтинг баҳолаш услубиёти ёрдамида ви- Ўзбекистоннинг Бухоро вилояти мактаб- лоят мактабгача таълим тизимини ривожлан- гача таълим бошқаруви натижаларини таҳлил ганлик кўрсаткичи 32,8 баллга тенг бўлишини қилдик ва мактабгача таълим тизими бошқару- аниқладик: Вилоятнинг 13 ҳудудлари ҳар бирининг таълим тизими 2020 йилга вазият тегишли кўр- мактабгача таълим тизими ривожланиш кўрсат- саткичлар асосида баҳолаб 32,8 коэффциентни кичларини ҳисоблаш ишлари давом эттирилди ташкил қилмоқда. Бухоро вилояти мактабгача ва ҳудудларнинг ушбу кўрсаткич натижаларига таълим тизимини ривожланганлик кўрсаткичи асосан, кетма-кетликда жойлашув рўйхати иш- ҳудудлар бўйича ўртача 29,3 баллни ташкил лаб чиқилди (1-жадвал). қилиб, ҳудудларнинг ушбу кўрсаткич бўйича ўр- Жадвал маълумотларидан кўриш мумкин- тача квадратик фарқланиши 7,1 га тенг бўл-