Государство благосостояния – сильные социально-политические реформы

Аннотация

Ключевые слова: В данной статье приводятся определения понятия социальное государство, «социальное государство», введённого в новую редакцию социальные права, Конституции Республики Узбекистан как новый принцип. социальные реформы, Анализируются социальные и политические реформы, Конституция, общественный интерес, направленные на построение социального государства, а сокращение бедности, также вопросы развития народа, совершенствования достойные условия жизни, здорового образа жизни и аспекты его развития, стратегия «УЗБЕКИСТАН – рассмотренные с научной и практической точек зрения. 2030», Национальное агентство социальной защиты. Ijtimoiy davlat konsepsiyasi zamonaviy huquqiy va siyosiy fanlarda keng tadqiq qilinayotgan dolzarb masalalardan biridir. Ijtimoiy davlat fuqarolarga ijtimoiy himoya kafolatlari, iqtisodiy barqarorlik va teng imkoniyatlar yaratishni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘ygan davlat shaklidir. O‘zbekiston Respublikasi o‘zining yangi taraqqiyot yo‘lida ijtimoiy davlat tamoyillarini amalga oshirishga alohida e’tibor qaratmoqda. Ijtimoiy davlat – qat’iy bozor iqtisodiyoti, turli pandemiya va epidemiyalar sharoitida o‘z fuqarolariga muayyan minimal farovonlikni kafolatlaydigan davlat [1]. Ijtimoiy davlatning maqsadi muhtojlarga uy-joy, yashash uchun zarur bo‘lgan iste’mol tovarlarining eng kam miqdori belgilab qo‘yilishi kerakligi, ijtimoiy davlat shaxs va uning oilasi munosib hayot kechirishi uchun yetadigan ish haqi, bandlikni ta’minlash, xavfsiz mehnat sharoitini yaratish, kambag‘allikni qisqartirishni talab qilishi, ishsizlikdan himoyalanish, kafolatlangan sifatli ta’lim, malakali tibbiy yordam, barcha uchun teng imkoniyatlar, oilalar, bolalar, ayollar, qariyalar, nogironligi bor shaxslarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash bo‘ladi. Eng muhimi, ijtimoiy davlatda hech kim e’tibordan chetda qolmaydi, o‘z muammolari bilan yolg‘iz tashlab qo‘yilmaydi. Bilamizki, ijtimoiy davlat deganda, ijtimoiy sohaga yuqori darajada e’tibor qaratadigan, fuqarolarning tengligi, ularning turli tabaqalarga ajralishiga yo‘l qo‘yilmasligi, har bir fuqaroning munosib turmush sifati va darajasiga erishishi, ijtimoiy tafovutlarni yumshatish va muhtojlarga yordam berish uchun ijtimoiy adolat tamoyillariga muvofiq moddiy boyliklarni adolatli taqsimlashga qaratilgan va umumfarovonlik ta’minlangan jamiyat tushuniladi. Hozirgi kunda rivojlangan Yevropaning Buyuk Britaniya, Fransiya, Italiya, Belgiya, Daniya, Finlyandiya, Germaniya kabi mamlakatlari ijtimoiy davlat qurishda boshqa davlatlar uchun namunali model sifatida namoyon bo‘lmoqda. Xususan, Yangi O‘zbekistonda ijtimoiy davlat tamoyillarini ro‘yobga chiqarish yo‘lida bir qator salmoqli ishlar amalga oshirilmoqda, insonlarning ijtimoiy huquqlarini ta’minlash, ular uchun yaxshi turmush sharoitlarini yaratish bilan bir qatorda boshqa rivojlangan davlatlarning ushbu sohada amalga oshirgan ustuvor ishlari, xato va kamchiliklarini anglagan holda hayotga to‘g‘ri tatbiq etish choralari ko‘rilmoqda. Quyida shularni ko‘rib, ijtimoiy davlat tushunchasi, uning huquqiy asoslari hamda O‘zbekiston Respublikasi misolida ijtimoiy siyosiy islohotlarning ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada xalqaro tajriba va milliy huquqiy me’yorlar asosida tahliliy xulosa beriladi. 251 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2025) / ISSN 2181-1415 Birinchidan, ijtimoiy davlat tushunchasi ilk bor nemis huquqshunosi L. fon Shtayn tomonidan shakllantirilgan bo‘lib, u davlat fuqarolarining ijtimoiy farovonligini ta’minlash uchun javobgar ekanligini ta’kidlagan [2]. Bugungi kunda BMT va Yevropa Ittifoqi tomonidan qabul qilingan hujjatlarda ham ijtimoiy davlat tamoyillari keng qamrab olingan [3]. Ijtimoiy davlat tamoyillari huquqiy jihatdan turli xalqaro va milliy huquqiy hujjatlarda mustahkamlangan. Jumladan, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasida ijtimoiy himoya va iqtisodiy tenglik tamoyillari ilgari surilgan [4]. Shu bilan birga, Yevropa Ittifoqi Ijtimoiy huquqlar ustaviga ko‘ra, davlat fuqarolarning bandligi, sog‘liqni saqlash va ta’lim sohalarida ularning manfaatlarini himoya qilishi lozim [5]. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 1-moddasiga muvofiq, mamlakat ijtimoiy davlat ekanligi mustahkamlangan. Shu bilan birga, 39-moddada davlatning ijtimoiy himoya tizimini yaratish va fuqarolar uchun munosib hayot sharoitlarini ta’minlash majburiyati belgilangan [6]. 2023-yilgi konstitutsiyaviy islohotlar doirasida ushbu tamoyillar yanada mustahkamlanib, davlat tomonidan aholining ijtimoiy farovonligi va teng imkoniyatlarini ta’minlash mas’uliyati huquqiy jihatdan aniqlashtirildi. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2022-yilgi Murojaatnomasida ijtimoiy davlat tamoyillarini mustahkamlash asosiy yo‘nalishlardan biri sifatida belgilandi [7] O‘zbekistonning “Ijtimoiy himoya to‘g‘risida”gi qonuni ijtimoiy davlat tamoyillarining huquqiy asosini belgilaydi. Ushbu qonunga ko‘ra