Сущность развития креативной компетентности обучающихся на основе программных образовательных средств

Аннотация

Ключевые слова: В статье отмечается, что значительно возрастают креативность, требования к качеству подготовки квалифицированных креативная специалистов, соответствующих современным мировым компетентность, стандартам и конкурентоспособных, хорошо знающих свою самостоятельное творческое мышление, профессию и ориентированных на инженерные области, творческие способности, способных эффективно работать по своей специальности современное образование, на уровне мировых стандартов и обладающих креативной творческие исследования. компетентностью. Рассматривается необходимость развития у студентов самостоятельного творческого мышления, цифровизации образования и обеспечения его устойчивости, что ставит новые задачи перед педагогами и инженерами. Hozirda rivojlanish jadallik bilan yuz berayotgan sharoitda zamonaviy dunyo talablariga mos bo‘laoladigan va raqobatbardosh, muhandislik sohalarida o‘z kasbini yaxshi biladigan va sohaga yo‘naltirilgan malakali mutaxassisni tayyorlash, jahon standartlariga ko‘ra yuqori darajada samarali ish, kreativ kompetentlikka ega va doimiy kasbiy o‘sishda bo‘lgan mutaxassislarni tayyorlashda qo‘yiladigan talablar sezilarli darajada oshib bormoqda. Pedagog va muhandislar oldiga jamiyatning hozirgi holati talabalarda mustaqil ijodiy fikrlashni rivojlantirish, ta’limni raqamlashtirish va bo‘lajak energetiklarda energiya tejamkorligini rivojlantirishni nazarda tutuvchi ta’limning barqarorligini ta’minlash vazifasini qo‘ydi. Oliy ta’lim muassasalari o‘quv jarayoni yangi ijtimoiy talablarni bajarishga qaratilgan bo‘lib, kreativ qobiliyatli, kasbiy kompetentligi rivojlangan, elektr energetikasi sohalarida kreativ kompetentligini rivojlantirish zamonaviy ta’limda asosan o‘qituvchilarga qo‘yiladigan talablarga bog‘liq bo‘ladi. Faoliyat maqsadlarini belgilashda, ularni moslashtirishda pedagogik ta’limning milliy ta’limoti va pedagogik bilimlarni rivojlantirish mantig‘iga asoslanib, jamiyatning ijtimoiy talabini bajaradi. Bu ta’limotda ta’limning asosiy maqsadlari qatorida talabalarning kreativlik kompetentligini har tomonlama rivojlantirish alohida ko‘rsatilgan. Pedagogik tadqiqotlarda kreativlik tushunchasi ijod, ijodkorlik tushunchasinining tarkibiy qismi sifatida yoritiladi. Zero, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev “...farzandlarimizning qobiliyatini ro‘yobga chiqarishga bolalikdan e’tibor berib, ularning kamoloti uchun barcha imkoniyatlarimizni safarbar etsak, yurtimizdan yana ko‘plab Beruniylar, Ibn Sinolar, Ulug‘beklar yetishib chiqadi”, deya ta’kidladi [1]. Oliy ta’lim muassasalari talabalarini o‘qitishda asosiy e’tiborni bo‘lajak muhandislarning tayyor ma’lumotlarni o‘zlashtirishi va o‘quv materialini o‘qib yodlashda emas, balki ijodkorlikni elektr ta’minoti fani bilan uyg‘unlashtirib, dasturiy vositalardan foydalanib rivojlantirishga qaratilishi kerakligi aniqlandi. 8 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2025) / ISSN 2181-1415 Talabalarda ijodiy va kreativ kompetentligini rivojlantirishda MDH va xorijiy davlatlar olimlarining ilmiy izlanishlarini tahlil etadigan bo‘lsak, ularda kreativlik shaxs ijodkorligining asosini tashkil etuvchi tushuncha sifatida talqin etilishiga guvoh bo‘lamiz: ▪ kreativlik – bu qarama-qarshiliklar va muammoli vaziyatlarni bartaraf etish imkoniyati sifatida talqin qilinadi. (A.G. Altshuller va M.M. Zinovkina) ▪ kreativlik – iqtidor bilan bog‘liq bo‘lmagan holda ham insonning barcha faoliyat turlarida ijodkorlikka moyilligi va qobiliyatini ifodalaydi. (V.N. Drujinin) [2] ▪ kreativlik – bu o‘z qadriga ega bo‘lgan original g‘oyalar majmuasi. (Ken Robinson) ▪ kreativlik – shaxs tomonidan amalga oshiriladigan amaliy harakat bo‘lib, unda muayyan yangilik aks etishi va ayni paytda amaliy qiymatga ega bo‘lishi lozim. (Gardner) ▪ kreativlik – muayyan soha bo‘yicha chuqur bilimlar bilan birga noodatiy ko‘nikmalarni ham egallashni anglatadi. (E. Mebayl) ▪ kreativlik – bu individning yangi tushuncha yaratish va yangi ko‘nikmalar hosil qilish qobiliyati sifatida talqin qilinadi. (J. Gilford) Oliy ta’lim muassasalarida materiallarni taqdim etishning muammoli va hatto munozarali usullari tobora keng tarqalmoqda. O‘tkazilgan tajribalar shuni ko‘rsatadiki, muammoli ta’lim talabalarga ijodiy fikrlash va izlanishlarni amalga oshirish uchun imkoniyatlar yaratadi. Afsuski, hozirgi kunda turli yo‘nalishlardagi bo‘lajak muhandislarning kreativ kompetentligini rivojlantirishga qaratilgan tizim to‘liq shakllanmagan va zaruriy moddiy ta’minot ham yetarli darajada mavjud emas. Masalaning murakkabligi shundaki, ko‘plab o‘qituvchilar hali ham eskirgan yondashuvlarni qo‘llashda davom etmoqda, bu esa zamonaviy ehtiyojlarga mos kelmaydi. Kreativlik va shaxsiy kreativlikni rivojlantirish masalalari haqidagi asosiy tushunchalar birinchi marta 1922-yilda Ray M. Simpson tomonidan kiritilgan. Shu vaqtgacha AQSH, Yevropa va iqtisodiy jihatdan rivojlangan Osiyo davlatlarida bu mavzu turli yo‘nalishlarda chuqur o‘rganilib kelmoq