Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
Правовая природа договора консорциума
Nargiza ASHUROVA
Общество и инновации · 6 · 337-343 · 2024
Аннотация
Калит сўзлар: Ушбу мақола консорциум шартномасининг ҳуқуқий консорциум, табиати, унинг ташкил этилиши ва тузилиши, шунингдек, консорциум шартномаси, консорциумнинг вертикал ва горизонтал турлари ҳамда ҳуқуқий табиати, уларнинг ўзига хос ҳуқуқий муносабатлари масалаларига вертикал интеграция, горизонтал интеграция, бағишланган. Мақолада консорциум тушунчаси, унинг юридик масъулият, юридик мустақиллиги ва шериклар ўртасидаги ҳамкорлик, мажбуриятлар, шунингдек, халқаро ҳуқуқий тизимлар қонунчилик ўзгаришлари. (романо-германга ва англо-америка) ва Ўзбекистон Республикасидаги сўнгги қонунчилик ўзгаришлари таҳлил қилинган. 1 Doctor of Legal Sciences, Acting Professor, The Department of crime prevention, Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 1 (2025) / ISSN 2181-1415 Правовая природа договора консорциума АННОТАЦИЯ Ключевые слова: Статья посвящена правовой природе договора консорциум, консорциума, его организации и структуре, а также договор консорциума, особенностям правовых взаимоотношений между правовая природа, участниками консорциума. В работе рассматриваются вертикальная интеграция, горизонтальная понятия консорциума, его формы (вертикальная и интеграция, горизонтальная интеграция), распределение прав и правовое регулирование, обязанностей участников, сравнительный анализ с сотрудничество, зарубежной практикой (романо-германская и англо- законодательные американская системы) и изменения в законодательстве изменения. Республики Узбекистан. Замонавий иқтисодиёт шароитида ҳар қандай ташкилот олдида эрта ёки кеч кучларни бирлаштириш ва ўз мақсадига эришиш учун консолидация қилиш масаласи пайдо бўлади. Компанияларнинг самарали уюшма шаклларини излаш камида сўнгги бир аср давомида давом этмоқда. Кучайиб бораётган рақобат корхоналарни ҳамкорликнинг янада самарали усулларини излашга ундайди. Шу муносабат билан, турли хил боғланиш ва бошқарув усулларига эга бўлган кўплаб интеграцион тузилмалар (корхоналар бирлашмалари) пайдо бўлмоқда. Бу жараён бизнинг мамлакатимиздан ҳам четлаб ўтмади. Зеро, Ўзбекистонда ҳам дезинтеграция даври ўрнига йириклаштириш даври келмоқда. Кўплаб корхона ва компанияларни бирлаштирган йирик корпорацияларни ташкил этиш вақти келди. Бирлашма тушунчаси, биринчидан, бир нечта ташкилот, корхона ва муассасаларни ягона гуруҳга бирлаштиришни англатади. Иккинчидан, бирлашма бир нечта корхона, ташкилот ва муассасаларни ўз ичига олган корхона номини англатиши мумкин. Бирлашмалар вертикал ва горизонтал турларга бўлинади. Вертикал бирлашма – бу битта компания ёки корпорация доирасида хомашё қазиб олиш, материаллар ишлаб чиқариш, ярим тайёр маҳсулотлар ишлаб чиқариш ва якуний маҳсулотни чиқаришга қадар бўлган жараённи амалга оширувчи фирмалар бирлашмасидир. Горизонтал бирлашма эса битта компания ёки корпорация доирасида технологик жиҳатдан ўхшашликка эга бўлган (технологик умумийлиги мавжуд бўлган) ёки бир хил маҳсулот ишлаб чиқарадиган фирмалар бирлашмасидир. Ўзбекистон Республикасининг 2025 йил 7 февралда “Корпоратив муносабатларнинг ҳуқуқий асослари янада такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ЎРҚ–1025-сон Қонуни қабул қилинди. Ушбу қонун билан Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексига 9621-моддаси сифатида янги шартномавий конструкция – “консорциум шартномаси” киритилди. Консорциум одатда ишлаб чиқариш, молиявий, техник ёки бошқа сабабларга кўра бир нечта жамиятлар (компаниялар ёки корпорациялар), саноат ва (ёки) банкларнинг саъй-ҳаракатларини бирлаштириш зарур бўлганда, биринчи навбатда йирик лойиҳаларни амалга ошириш учун тузилади. Консорциумни яратишнинг классик схемаси – бири қурилиш ва пудрат ишлари билан бевосита шуғулланадиган, тегишли лицензиялар ва ходимларга эга бўлган, иккинчиси эса 338 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 1 (2025) / ISSN 2181-1415 маблағларни инвестиция қиладиган иккита компаниянинг қурилиш ва молиявий тажрибасининг комбинацияси [1]. ММ. Богуславский консорциумни яратишнинг яна бир мақсадини – тендерларни ўтказишнинг миллий ўзига хосликларини яхши биладиган маҳаллий хўжалик юритувчи субъектлар билан ҳамкорлик қилишни [2] айтди. Бундай бирлашишни амалга ошириш консорциум шартномаси деб аталадиган шартномага асосланади, бу ҳамкорлик шартномасининг махсус тури бўлиб, унинг ўзига хос хусусиятлари бошқа томон – буюртмачининг муносабатларидаги иштироки билан белгиланади. Учинчи шахс (мижоз) билан тузилган шартнома бўйича саноат лойиҳасини амалга ошириш мақсадида шартномага мувофиқ тузилган иштирокчиларнинг (шерикларнинг) вақтинчалик бирлашмаси консорциум [3] деб аталади. Консорсиум шерикларни топиш, шартномалар тайёрлаш ва тузиш, тезкор алоқаларни юритиш, қабул қилинган мажбуриятларнинг бажарилишини назорат қилиш, улар билан ҳисоб-китоблар, бухгалтерия ҳисоби ва бошқа ташқи операциялар билан шуғулланадиган марказ томони
Доказательный фрагмент
«Калит сўзлар: Ушбу мақола консорциум шартномасининг ҳуқуқий консорциум, табиати, унинг ташкил этилиши ва тузилиши, шунингдек, консорциум шартномаси, консорциумнинг вертикал ва горизонтал турлари ҳамда ҳуқуқий табиати,…»
Образец извлечения
Демо-превьюКалит сўзлар: Ушбу мақола консорциум шартномасининг ҳуқуқий консорциум, табиати, унинг ташкил этилиши ва тузилиши, шунингдек, консорциум шартномаси, консорциумнинг вертикал ва горизонтал турлари ҳамда ҳуқуқий табиати,… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- consortium, Uzbekistan, правовая природа, правовое регулирование, договор консорциума, горизонтал интеграция, вертикальная интеграция, consortium agreements, сотрудничество, вертикал интеграция, ҳамкорлик, horizontal integration, законодательные изменения, collaboration, юридик масъулият, legal nature, горизонтальная интеграция, legislative changes, консорциум шартномаси, legal regulation, қонунчилик ўзгаришлари, vertical integration, ҳуқуқий табиати, консорциум
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
МонографииK.J.Murodov2026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025