БИОХИМИЧЕСКИЙ СОСТАВ, ВИТАМИНЫ, МАКРО И МИКРОЭЛЕМЕНТЫ РАЗНЫХ СОРТОВ СОУСНЫХ РАСТЕНИЙ

Аннотация

This study aims to determine the biochemical composition (carbohydrates, proteins, lipids), vitamin C content, and macro- (Ca, K, Mg) and microelements (Fe, Zn, Mn) in dill (Anethum graveolens L.) varieties “Gribovskiy”, “Lesnogorodskiy”, and “Alligator”. Samples were collected in Tashkent region and analyzed using HPLC and AAS methods. Results revealed significant differences among varieties: “Lesnogorodskiy” showed the highest vitamin C content (92.7 mg/100 g), while “Alligator” excelled in calcium and iron levels. Statistical analysis (ANOVA, p < 0.05) confirmed the reliability of the differences. The study provides valuable insights into the nutritional value of dill. Keywords: dill, biochemical composition, vitamin C, macroelements, microelements, varieties, HPLC, AAS, statistical analysis, nutritional value. Language: Uzbek Citation: Abdutolibov , M., & Mahbubova , R. (2025). BIOCHEMICAL COMPOSITION, VITAMIN, MACRO-AND MICRO-ELEMENTS CONTENT IN DIFFERENT VARIETIES OF DENTIL. Universal International Scientific Journal, 2(3), 69–75. Retrieved from https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1477 Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.15120696 Kirish (Introduction) A vitamini prekursorlari (karotinoidlar), Ukrop (Anethum graveolens L.), shuningdek, makroelementlar (kaltsiy, Umbelliferae oilasiga mansub bir yillik kaliy, magniy) va mikroelementlar (temir, o‘simlik sifatida, oziq-ovqat sanoati, xalq sink, marganets) kabi muhim moddalar tabobati va farmatsevtika sohasida keng bilan boy. Ushbu moddalarning miqdori qo‘llaniladi. Uning barglari va urug‘lari o‘simlikning genetik xususiyatlari, tuproq nafaqat oshpazlikda xushbo‘y qo‘shimcha tarkibi, iqlim sharoiti va agroteknik sifatida ishlatiladi, balki antioksidant, usullarga bog‘liq ravishda o‘zgarishi antimikrobial va yallig‘lanishga qarshi mumkin (Karkleliene et al., 2014). xususiyatlari tufayli tibbiy maqsadlarda So‘nggi yillarda o‘simliklarning ham qadri yuqori (Lisiewska et al., 2006). ozuqaviy qiymatini oshirishga qaratilgan Ukropning biokimyoviy tarkibi C vitamini, tadqiqotlar ko‘paydi. Ukrop navlari 70 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2025, 2(3) o‘rtasida biokimyoviy tarkibdagi farqlarni zich bargli). Namunalar O‘zbekistonning aniqlash nafaqat ularning ozuqaviy Toshkent viloyatidagi tajriba dalasidan ahamiyatini baholash, balki ma’lum 2024-yil iyul oyida yig‘ib olindi. Har bir kasalliklarni davolashda yoki nav uchun 10 ta o‘simlikdan barg namunasi profilaktikada qo‘llash imkoniyatlarini olindi (umumiy 30 namuna). Namunalarni kengaytirish uchun muhimdir. Masalan, C yig‘ish vegetatsiya davrining o‘rta vitamini miqdori yuqori navlar bosqichida (o‘simlik uzunligi 20-25 sm) antioksidant ta’sirga ega bo‘lib, immun amalga oshirildi. Tuproq tarkibi va iqlim tizimini mustahkamlashda foydali bo‘lishi sharoitlari barcha navlar uchun bir xil mumkin. Shu bilan birga, makro va mikro bo‘lib, tahlilning ob’ektivligini elementlarning miqdori o‘simlikning ta’minlashga xizmat qildi. mineral moddalar manbai sifatidagi rolini Namuna tayyorlash belgilaydi. Yig‘ilgan barglar distillangan suvda Oldingi tadqiqotlarda ukropning yuvildi, chang va ifloslantiruvchi umumiy kimyoviy tarkibi o‘rganilgan moddalardan tozalandi. Keyin namunalar bo‘lsa-da, turli navlar o‘rtasidagi 40°C haroratda 24 soat davomida quritildi farqlarning statistik jihatdan ishonchli va laboratoriya maydalagichida kukun tahlili va ularning inson salomatligiga holatiga keltirildi. Har bir nav uchun 5 g ta’siri bo‘yicha ma’lumotlar yetarli emas. quruq massa tahlil uchun ishlatildi. Ushbu tadqiqotning maqsadi ukropning Tahlil usullari uch navi – “Gribovskiy”, Vitamin tahlili: “Lesnogorodskiy” va “Alligator”da C vitamini miqdori yuqori samarali biokimyoviy tarkib (uglevodlar, oqsillar, suyuqlik xromatografiyasi (HPLC) usuli lipidlar), C vitamini, shuningdek, makro bilan aniqlandi (AOAC 967.21 standarti). (Ca, K, Mg) va mikro (Fe, Zn, Mn) Tahlil Agilent 1260 Infinity HPLC elementlar miqdorini aniqlash va statistik tizimida, C18 ustuni (4.6 × 250 mm) jihatdan taqqoslashdan iboratdir. Tadqiqot yordamida o‘tkazildi. Mobil faza sifatida natijalari ukropning ozuqaviy qiymatini 0.1% trifluorosetik kislota ishlatildi. optimallashtirish va nav tanlashda ilmiy Makro va mikro elementlar: asos yaratishga xizmat qiladi. Kaltsiy (Ca), kaliy (K), magniy (Mg), Materiallar va usullar (Materials and temir (Fe), sink (Zn) va marganets (Mn) Methods) miqdori atom-absorbsion Tadqiqot ob’ektlari: Tadqiqot uchun spektrofotometriya (AAS) usuli bilan ukropning uch navi tanlandi: “Gribovskiy” o‘lchandi (PerkinElmer AAnalyst 400). (erta hosil beruvchi, kichik bargli), Namunalarni tayyorlash uchun 0.5 g quruq “Lesnogorodskiy” (o‘rta muddatli, yirik massa 5 ml HNO₃ bilan eritildi va 100 ml bargli) va “Alligator” (kech hosil beruvchi, gacha distillangan suv bilan to‘ldirildi. 71 Universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2025, 2(3) Umumiy uglevodlar anthrone usuli (ANOVA) qo‘llanildi,