JISMONIY TARBIYA VA SPORT O‘QUVCHI-YOSHLARNING SOG‘LOM TURMUSH TARZINI SHAKLLANTIRISH OMILLARI SIFATIDA

Аннотация

Maqolada sog‘lom turmush tarzini shakllantirishda mavjud muammolarni, ularni oldini olish yo‘llari, hamda bu borada ta’lim-tarbiya tizimi va sportning ahamiyati haqida fikr yuritiladi. Kalit so‘zlari: Jismoniy tarviya va sport, ta’lim-tarbiya, sog’lomlashtirish, intellektual, salomatlik, ommaviy sport, jismoniy barkamol. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 18-dekabrdagi “Yoshlarning sport bilan muntazam shug‘ullanishi uchun qo‘shimcha shart-sharoitlar yaratish to‘g‘risida”gi PQ-443-son Qarori qabul qilindi. Mazkur qarorda sport maktablarining faoliyati bolalar, o‘smirlar va yoshlar o‘rtasida jismoniy tarbiya va sportni ommalashtirish, sport bilan muntazam shug‘ullanuvchilar sonini bosqichma-bosqich oshirib borishga yo‘naltiriladi, hududlarning o‘ziga xos xususiyatlari, aholining qiziqishlari, shuningdek, erishilgan sport natijalari hamda mavjud sport infratuzilmasidan kelib chiqib, sport maktablarini sport turlariga ixtisoslashtirish amaliyoti joriy etiladi. Sog’lik - bu insonning barcha faoliyat sohalarida o‘zini anglashi uchun eng muhim shart. O‘zbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya va sog’lom turmush tarzini shakllantirish, sog’liqni saqlash sifati va darajasini yaxshilash muammosi eng yuqori darajada keng qamrovli tizimli echimni talab qiladi. Ushbu muammoning dolzarbligi inson hayotining barcha jabhalari oxir- oqibat sog’liq darajasi bilan belgilanishi bilan bog’liq. U insonning ijodiy qobiliyatlarini (ruhiy salomatligini), uning har tomonlama rivojlanishini (sog’lig’ining ijtimoiy jihati) joylashtirishning “moddiy” tuzilishini (jismoniy salomatligi) ham, ma’naviy va amaliy mohiyatini ham qamrab oladi. Inson sog’lig’ining darajasi va sifati inson salomatligi darajasi, xususan jismoniy tarbiya va sport bilan bog’liq bo‘lib, ushbu muammolarni hal qilish uchun izlanish, avvalambor, avval o‘rganilgan yondashuvlarni qayta ko‘rib chiqishni nazarda tutadi. jismoniy tarbiya va sportning ijtimoiy munosabatlar tizimidagi o‘rni va roli, ularning ijtimoiy mohiyati, ularning rivojlanish va ishlash qonuniyatlari. Ijtimoiy-demografik guruh sifatida sportchiyoshlarning turmush tarzi va madaniyatidagi jismoniy tarbiya va sportning o‘rnini o‘rganish, jamiyat va shaxsning jismoniy tarbiya, sport va sog’lom turmush tarziga bo‘lgan munosabatini aniqlashtirish. Bundan tashqari, zamonaviy nazariya va amaliyotda bunday odamning xatti-harakatini bashorat qilish uchun sog’lom turmush tarziga qiziqadigan shaxsni shakllantirish, jismoniy tarbiya va sport harakatlarida qatnashish, uning shaxsiy tuzilishi xususiyatlarini o‘rganish kerak. Tadqiqotning amaliy ahamiyati shundaki, uning natijalari jismoniy tarbiya va sportning yoshlar o‘rtasida sog’lom turmush tarzini shakllantirish bilan o‘zaro bog’liqligini yanada o‘rganish uchun qiziqish uyg’otadi. Samarqand olimpiya va paralimpiya sport tayyorlov markazini sportchi-o‘quvchi yoshlar o‘rtasidai ilmiy tadqiqotining ishlari o‘tkazildi. O‘tkazilgan natijalarning umumiyligi bilan belgilanadi va quyidagilardan iborat: 424 “YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA 2025-YIL YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI” 28-29-MART Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi - zamonaviy o‘zbek sportchiyoshlarining o‘ziga xos xususiyatlari ko‘rib chiqildi, uning o‘ziga xosligi, ijtimoiy-iqtisodiy ko‘rsatkichlar bo‘yicha tabaqalanishdagi xususiyatlar ko‘rsatildi; - quyidagilar ta’sir ko‘rsatadigan sog’liqni saqlash va sog’lom turmush tarzining ijtimoiy muammolarini tahlil qilish: - jamiyat, ijtimoiy ta’sir o‘tkazish xususiyati, ijtimoiy institutlarning sifati; - shaxslarning sog’liqqa bo‘lgan turli xil munosabatlari turlari ta’kidlangan; - jismoniy tarbiya va sport tushunchalariga oydinlik kiritildi, jismoniy tarbiya va sportning ijtimoiy jihatlari ko‘rib chiqildi, jamiyatdagi sportning ijtimoiy muammolarini o‘rganishga sotsiologik yondoshishning xususiyatlari aniqlandi; - ijtimoiy-iqtisodiy tuzilishdagi tub o‘zgarishlar sharoitida yoshlarning qadr-qimmat dunyosida sog’liq, sog’lom turmush tarzi, jismoniy tarbiya va sportning o‘rni aniqlandi; sog’liqni saqlash, rivojlanish, yutuqlar, yuqori ijtimoiy farovonlik ehtiyojlarini qondiradigan ijobiy haqiqatlarga ishora qilib, jamiyatning qadriyat o‘lchovidagi jismoniy tarbiya va sport “qarorlar vektori” sifatida ishlamasligi aniqlandi; - zamonaviy sportchi-yoshlarning jismoniy tarbiya va sportga bo‘lgan munosabati tahlil qilindi, yoshlarning jismoniy tarbiya va sportga bo‘lgan qiziqishining pasayishi sabablari ko‘rsatildi, yoshlarni baholashda jismoniy tarbiya va sportning ahamiyati isbotlandi ularning sog’lom turmush tarzini shakllantirish omillari sifatida kamayishi bilan ajralib turadi, shu bilan birga yutuq faoliyatining yangi turlari raqobatini kuchaytiradi; - jismoniy tarbiya va sportning gumanistik salohiyati, sog’lom turmush tarzi omillari sifatida rivojlanish istiqbollari aniqlandi; - sportchiyoshlar muhitida jismoniy tarbiya va ommaviy sportni rivojlantirishga oid mavjud va