Основные направления маркетинговой логистики

Аннотация

As a result of the economic reforms implemented in Uzbekistan in recent years, the procedures of a market economy are systematically applied in all sectors and industries of the economy. The changing competitive environment in the commodity and financial markets, the intensity of competition in all sectors is increasing. This process highlights the need to develop sustainable and long-term strategies for enterprises to gain a competitive advantage. This article covers marketing logistics, which is becoming an important tool for achieving a competitive advantage, and its access to new sales markets, the formation of a distribution system, as well as the purchase of materials, raw materials and goods. Keywords: marketing, logistics, marketing logistics, sales markets, product distribution system, competitive advantage, delivery, distribution, service. Кириш. Ўзбекистонда сўнг йилларда си хўжалик юритишнинг янги инструменти деб амалга оширилаётган иқтисодий ислоҳотлар таъкидлади [4] натижасида тайёр маҳсулотлар ишлаб чиқариш Асосий қисм. Маркетинг истеъмолчилар ҳажми кескин ошиб бормоқда. Бу эса маҳаллий эҳтиёжларини максимал даражада қондиришга корхоналар фаолиятида замонавий шарт-ша- қаратилган концепция сифатида, товарларни роитларни ҳисобга олган ҳолда истеъмолчилар- сотишдаги қийинчилик ва муаммоларни барта- ни жалб қилиш ва ушлаб туриш, бозорда янги раф этиш мақсадида ХХ аср бошларидан бошлаб рақобат усулларини ишлаб чиқиш ва жорий бизнес субъектлари томонидан қўлланила бош- этиш, ўз маҳсулотларини сотишни ташкил қи- ланди. ХХ асрнинг ўрталарида бозорда зарур лишда илғор воситалар ва усуллардан фойдала- бўлган товарларни ишлаб чиқаришга оид хатти- нишнинг энг самарали усулларини излашни ҳаракатларнинг йўналиши ва талабга таъсир тақозо этмоқда. Бундай шароитда бизнес юри- этувчи омилларни ўрганишда маркетинг усул- тишнинг муҳим воситалари бўлган маркетинг ларидан фойдаланиш рақобатбардошликни ва логистикадан самарали фойдаланиш ҳамда оширишда ҳал қилувчи омил бўлиб чиқди. Бу уларнинг интеграцияси масалалари алоҳида даврларда моддий ва ахборот оқимларини бош- долзарбликка эга бўлмоқда. қаришни таъминлайдиган тизимларни яратиш Илмий адабиётлар таҳлили. Маркетинг- масалалари ўша пайтда долзарб эмас эди. нинг замонавий концепциялари шаклланиши Иқтисодиётда бундай тизимларни қуриш учун билан бирга 1990 йилларнинг ўрталарида “мар- техник имкониятларнинг етишмаслиги, шу- кетинг логистикаси” атамаси назарий жиҳатдан нингдек, рақобатбардош устунликларга эга бў- илмий манбаларда ишлатила бошлади. Марке- лиш учун асосан маркетинг техникасидан фой- тинг бўйича етакчи олим Ф.Котлер маркетинг- даланилган. нинг муҳим таркибий қисми ва элементи бўлган Ҳозирги кунда фақат маркетинг концеп- товар тарқатишнинг стратегик муаммолари цияси асосида бозорда барқарор позицияни таъ- логистика ва маркетинг билан боғлиқлигини минлаш ва рақобатчилардан устун бўлиш мум- таъкидлайди. Охирги вақтларда маркетинг ло- кин эмас. Рақобат устунлигига маркетинг томо- гистикаси атамаси тобора кенг қўлланилаётга- нидан аниқланган талабга мувофиқ ишлаб чи- нини таъкидлаб, у товарларнинг нафақат товар қарилган керакли маҳсулотни керакли жойга, ишлаб чиқарувчидан истеъмолчига томон ҳара- керакли миқдорда, сифатли, тез ва аниқ етказиб кати жараёнини, балки товарлар ва материал- бериш орқали ўз вақтида талаб қониқтирилиши ларнинг таъминотчилардан корхоналарга етка- керак[8]. Бу фақат маркетинг фаолияти билан зиб берилишини ҳам ўзи ичига олишини ўз амалга ошмасдан, балки логистика тизими иш- илмий тадқиқотларида кўрсатиб ўтган [7]. тирокида ўз ечимини топади. Россиялик олим Г.Л.Багиев маркетинг Маркетинг талаб ва таклифни ривожлан- логистикаси атамасини ўзининг маркетингнинг тириш ҳамда бошқариш билан шуғулланади. изоҳли луғатига киритди. Маркетинг логисти- Шунингдек, бозорда таклиф қилинадиган товар каси барча турдаги оқимларни оптималлашти- ва хизматларни сегментлаш ва силжитишни ришда логистика билан маркетинг фаолиятини амалга оширади. Логистика эса таъминотчи, уйғунлигини таъминлайдиган усул сифатида ишлаб чиқарувчи ва истеъмолчини технологик талқин қилган[2]. жиҳатдан ягона тизимга бирлаштириб, улар Яна бир улгуржи савдода маркетинг ва ўртасида товар оқимини таъминлайди. Шундай логистика масалалари билан шуғулланувчи та- қилиб, маркетинг ва логистика функциялари ниқли рус олими Е.А.Голиков маркетинг ва ло- битта жараённи ташкил этиб, муваффақиятга гистика бир-бири билан чамбарчас боғлиқ экан- эришиш учун хизмат қилади. лигини исботлади ва маркетинг логистикаси ту- Маркетинг ва логистика функциялари шунчасига таъриф берди. Маркетинг логистика- ўртасидаги ўзаро боғлиқ асосий йўналишларга Иқтисодиёт ва таълим / 2021 йил, 4-сон 109 МЕНЕЖМЕНТ ВА МАРККЕТИНГ қуйидагилар янги савдо бозорларига чиқиш, товар ассортименти, сотув ҳажми, потенциал материаллар, хом ашё, товарларни харид қилиш харидорларнинг хусусиятларидан келиб чиқиб ва товарларни тарқатиш тизимларини шакл- хизмат кўрсатиш бўйича прогнозлаш кабилар лантириш киради. маркетинг логистикасининг